પણજી, તા.૦૫: મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ને લઈને ચાલી રહેલા રાજકીય અને કાનૂની વિવાદ વચ્ચે બોમ્બે હાઈકોર્ટની ગોવા બેન્ચ દ્વારા ચૂંટણી પંચ (ECI) સામે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક ચુકાદો આપવામાં આવ્યો છે. ગુરુવારે (૫ નવેમ્બર, ૨૦૨૬) ચાર દિવસની વિસ્તૃત સુનાવણી બાદ ન્યાયાધીશ વાલ્મિકી મેનેઝેસ અને અમિત જામસાંડેકરની ડિવિઝન બેન્ચે ગોવાના સાન્તાક્રુઝ મતવિસ્તારના એક પરિવારના છ સભ્યોના નામ, જેઓ અંતિમ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમને આગામી ૧૦ દિવસની અંદર ફરજિયાતપણે પુનઃ ઉમેરવાનો આદેશ જારી કર્યો છે.

આ મામલાની વિગતવાર સુનાવણી દરમિયાન ચૂંટણી પંચના વકીલોએ દલીલ કરી હતી કે આ સમગ્ર મામલો સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ હોવાથી હાઈકોર્ટે આ અરજી પર સુનાવણી મુલતવી રાખવી જોઈએ, પરંતુ કોર્ટે આ દલીલને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધી હતી. બેન્ચે પોતાના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન કેસ અન્યત્ર ચાલતા એસઆઈઆર પડકારોથી અલગ છે કારણ કે ગોવામાં આ સુધારણા પ્રક્રિયા પહેલેથી જ પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે. આ કડક આદેશ બાદ ચૂંટણી પંચના વકીલ દ્વારા આદેશ પર સ્ટે મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી, જેને પણ કોર્ટે ફગાવી દીધી હતી અને પંચને ઉચ્ચ અદાલતમાં જવાની છૂટ આપી હતી.

કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન ચૂંટણી પંચની ઓટોમેટેડ સિસ્ટમની પણ આકરી ટીકા કરી હતી અને નોંધ્યું હતું કે આ સિસ્ટમ દ્વારા ફોર્મ ૮ હેઠળ સરનામામાં ફેરફાર માટે કરવામાં આવતી અરજીઓને આડેધડ રીતે અને કોઈ યોગ્ય કારણ વગર નકારી કાઢવામાં આવી રહી છે. બેન્ચે ગંભીર ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું હતું કે મતદારોને તેમના અગાઉના રહેઠાણના સ્થળ માટે ગણતરી ફોર્મ પર સહી કરવાની ફરજ પાડવી એ તેમને ખોટી ઘોષણા કરવા માટે દબાણ કરવા સમાન છે, જે લોકશાહીના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે.

અદાલતે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે શું આવા ઓટોમેટેડ અને મનસ્વી અસ્વીકારથી સમાવિષ્ટ મતદાર યાદી નબળી નથી પડતી? કોર્ટે સ્પષ્ટ સૂચન કર્યું હતું કે અરજીઓને સંપૂર્ણપણે રદ કરવાના બદલે તેમને ચોક્કસ સમયગાળા માટે હોલ્ડ પર રાખવી જોઈએ, જેથી જે નાગરિકો ખરેખર સ્થાનાંતરિત થઈ ચૂક્યા છે તેઓ પોતાના પાયાના મતદાન અધિકારોથી વંચિત ન રહે. કાનૂની કાર્યવાહી હંમેશાં કાયદાકીય જોગવાઈઓ પર આધારિત હોવી જોઈએ અને તેને યોગ્ય ઠેરવવા માટે બહારના જાહેર અભિપ્રાય કે લાગણીનો સહારો ન લેવો જોઈએ તેમ પણ કોર્ટે ટકોર કરી હતી.

આ ચુકાદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે દેશના વિવિધ ભાગોમાં મતદાર યાદી પુનરાવર્તનની પ્રક્રિયાને લઈને વિવાદો ચાલી રહ્યા છે. અગાઉ ચૂંટણી પંચ દ્વારા ફોર્મ ૬ માંથી એસઆઈઆર કોલમ દૂર કરવા જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા હોવા છતાં, પ્રક્રિયાગત ખામીઓ અને ઓટોમેટેડ સિસ્ટમના કારણે સામાન્ય મતદારોએ ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે, જેને હાઈકોર્ટે ગંભીરતાથી લીધી છે.

આગામી સમયમાં આ આદેશના પગલે ચૂંટણી પંચ દ્વારા પોતાની ઓટોમેટેડ પ્રક્રિયાઓમાં સુધારો કરવો પડી શકે છે અને અન્ય સમાન અરજીઓ પર પણ તેની વ્યાપક અસર જોવા મળશે. નિર્ધારિત ૧૦ દિવસની અંદર અરજદારોના નામ મતદાર યાદીમાં ઉમેરવાની આ કાર્યવાહીથી ચૂંટણી તંત્રની કામગીરીમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવી રહી છે.