નવી દિલ્‍હી,તા.૧૬:અમેરિકા અને ઈરાન વચ્‍ચે શાંતિ કરાર અને હોર્મુઝની સ્‍ટ્રેટ પર બેવડી નાકાબંધી હટાવવાથી ભારતને નોંધપાત્ર રાહત મળી છે. કતારથી ભારત એલપીજી (લિક્‍વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) વહન કરતું જહાજ દિશા હોર્મુઝની સ્‍ટ્રેટ પાર કરી ગયું છે. આ ફક્‍ત એક જહાજની યાત્રા નથી, પરંતુ છેલ્‍લા ઘણા મહિનાઓથી પર્સિયન ગલ્‍ફમાં ફસાયેલા ડઝનબંધ જહાજો માટે આશાની નિશાની છે. આ જહાજોમાં પેટ્રોલ અને ગેસ વહન કરતા જહાજો તેમજ મોટી સંખ્‍યામાં ખાતરનો સમાવેશ થાય છે. પરિણામે, ભારતના લગભગ ૧૫૦ મિલિયન ખેડૂત પરિવારોને ટૂંક સમયમાં નોંધપાત્ર રાહત મળવાની અપેક્ષા છે.

ભારત સરકારના જણાવ્‍યા અનુસાર, શિપિગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્‍ડિયાના નેતૃત્‍વ હેઠળના કન્‍સોર્ટિયમ સાથે સંકળાયેલ LNG કેરિયર દિશા, ૬૨,૩૭૦ મેટ્રિક ટન ગેસ સાથે ઝડપથી ભારત તરફ આગળ વધી રહી છે અને ૧૮ જૂન સુધીમાં દહેજ બંદર પર પહોંચવાની અપેક્ષા છે. ત્રણ મહિનાથી વધુ સમયમાં યુદ્ધગ્રસ્‍ત પ્રદેશ છોડનારું આ પહેલું ભારતીય ધ્‍વજવાળું LNG જહાજ છે.

દિશાનો સલામત માર્ગ પણ મહત્‍વપૂર્ણ છે કારણ કે ૩૪ અન્‍ય ભારતીય અને વિદેશી જહાજોનું ભાવિ તેની સાથે જોડાયેલું છે. પર્સિયન ગલ્‍ફમાં ફસાયેલા આ જહાજોમાંથી મોટી સંખ્‍યામાં ભારત માટે જરૂરી ઊર્જા અને ખાતર લઈ જઈ રહ્યા છે. દિશાના સલામત પ્રસ્‍થાનથી વિશ્વાસ વધ્‍યો છે કે અન્‍ય જહાજો પણ ટૂંક સમયમાં ભારત જઈ શકશે.

અહેવાલ મુજબ, ફસાયેલા ૩૪ જહાજોમાંથી ૧૬ જહાજો ખાતરો વહન કરી રહ્યા છે. આમાંથી આઠ જહાજો યુરિયા વહન કરી રહ્યા છે, ચાર ઝખ્‍ભ્‍ (ડાયમોનિયમ ફોસ્‍ફેટ) વહન કરી રહ્યા છે, ત્રણ સલ્‍ફર વહન કરી રહ્યા છે અને એક એમોનિયા વહન કરી રહ્યું છે. પંદર અન્‍ય જહાજો ક્રૂડ ઓઇલ, LNG અને LPG જેવા ઉર્જા પદાર્થોનું વહન કરી રહ્યા છે. આનો અર્થ એ થયો કે ભારતમાં આ જહાજોનું આગમન માત્ર પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્ર માટે જ નહીં પરંતુ ખેડૂતો માટે પણ મહત્‍વપૂર્ણ છે.

ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના ૮૮ ટકાથી વધુ આયાત કરે છે, જેનો મોટો ભાગ પﾍમિ એશિયામાંથી આવે છે. વધુમાં, ભારતની આયાત કરાયેલ NLGનો ૬૦ ટકાથી વધુ અને તેના LPGનો લગભગ ૯૦ ટકા હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. તેથી, આ દરિયાઈ માર્ગમાં કોઈપણ વિક્ષેપ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને કિમતોને સીધી અસર કરે છે.

નિષ્‍ણાતો કહે છે કે જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ થવી એ સારા સમાચાર છે, પરંતુ પેટ્રોલ અને ગેસ કટોકટીનો અંત આવવામાં થોડો સમય લાગશે. કતારના રાસ લાફાન એનએલજી સંકુલ અને યુએઈના હબ્‍શાન ગેસ પ્‍લાન્‍ટ જેવી મુખ્‍ય ઉર્જા સુવિધાઓને નુકસાન થયું છે. આનાથી ઉત્‍પાદન ક્ષમતા પર અસર પડી છે, અને સામાન્‍યતા પુનઃસ્‍થાપિત કરવામાં સમય લાગી શકે છે.

યુએસ અને ઈરાન વચ્‍ચે યુદ્ધવિરામ અને હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટને ફરીથી ખોલવાના કરારથી દરિયાઈ વેપારમાં વિશ્વાસ પાછો આવ્‍યો છે. જો કે, વૈશ્વિક શિપિગ કંપનીઓ હજુ પણ અનિﾍતિ છે, અને ઘણા ઓપરેટરો પરિસ્‍થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે. તેમ છતાં, સ્‍ટ્રેટના સુરક્ષિત માર્ગને પ્રગતિના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે