તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
ભારત ઉપર ૧૦૦ ટકા અમેરિકી ટેરિફનો ખતરો ટળ્યો
વૈશ્વિક વ્યાપાર અને કુટનીતિના મંચ પરથી ભારત માટે રાહતભર્યા સમાચાર : ટ્રમ્પનો યુ-ટર્નઃ રૂસી ઓઈલ ખરીદવા પર મૂકેલા આકરા પ્રતિબંધો હટાવ્યાઃ હવે ભારત સહિત પાંચ દેશો પર રૂસી તેલ-ગેસ ખરીદવા પર કોઈ ટેરિફ નહિં
વોશિંગ્ટન,તા.૧૭: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મોટો યુ-ટર્ન લીધો છે, જેમાં રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા બદલ ભારત પર ૧૦૦ ટકા ટેરિફ લાદવાની ધમકી ટાળી દેવામાં આવી છે. ગયા મહિને હસ્તાક્ષર કરાયેલા કાયદા હેઠળ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયાને રશિયાથી ઊર્જા નિકાસ પર પ્રતિબંધો, નિયંત્રણો અને ટેરિફ લાદવામાંથી મુક્તિ આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે આવું કરવું અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિએ કાયદામાં છૂટછાટ કલમનો ઉપયોગ કર્યો, જે સ્વર્ગસ્થ સેનેટર લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી, જેનો હેતુ યુક્રેન પર આક્રમણ કરવા બદલ રશિયા સામે દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવાનો હતો. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ગયા મહિને કોંગ્રેસ દ્વારા પસાર કરાયેલા નવા પ્રતિબંધોમાંથી રશિયાને મુક્તિ આપતા એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક એવો નિર્ણય લીધો છે જેની ભારત પર સીધી અસર પડશે. તહેવારોની મોસમ દરમિયાન, અમેરિકાએ રશિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોમાં છૂટછાટ આપવાની જાહેરાત કરી છે. પ્રતિબંધો અને શુલ્કમાં આપવામાં આવેલી આ રાહતથી માત્ર મોસ્કોને જ નહીં, પરંતુ ભારતને પણ રાહત મળશે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર ભારે ટેરિફ લાદવાના નવા નિયમોને અસ્થાયી રૂપે માફ કરી દીધા છે. આનાથી ભારત અને ચીન જેવા દેશો પર ૧૦૦% સુધીના ટેરિફનો ભય ટળી ગયો છે. ટ્રમ્પે અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતોને ટાંકીને આ નિર્ણય લીધો છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે રશિયા પરના તમામ યુએસ પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં આવ્યા છે. ટ્રમ્પે જરૂર પડ્યે આ નિયમો ફરીથી લાદવાનો અધિકાર પણ અનામત રાખ્યો છે.
શુક્રવારે મોડી રાત્રે જાહેર કરાયેલા એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે, ‘‘હું આથી ગ્રેહામ એક્ટ હેઠળ નક્કી કરવામાં આવેલા આવા પ્રતિબંધો, નિયંત્રણો અને ડ્યૂટી લાગુ કરવાની જોગવાઈમાંથી છૂટ આપું છું. મેં કોંગ્રેસને પ્રમાણપત્ર રજૂ કર્યું છે કે આ સમયે આવી છૂટ આપવી એ અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે.''
ટ્રમ્પે ગયા મહિને ‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્કશનિગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ, ૨૦૨૬' નામના કાયદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ કાયદાનું નામ સેનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. તેઓ વોશિગ્ટનમાં યુક્રેનના મજબૂત સમર્થકોમાંના એક હતા. આ વર્ષે જુલાઈમાં કિવની મુલાકાતેથી પરત ફર્યા બાદ થોડા જ સમયમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
આ કાયદાનો હેતુ યુક્રેન સામેના યુદ્ધને ચાલુ રાખવા માટે રશિયાને મળતા નાણાકીય સંસાધનો ઘટાડવાનો હતો. તેમાં રશિયન અધિકારીઓ, બેંકો, ઊર્જા ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા હિતો અને મોસ્કોની સૈન્ય કામગીરીને ટેકો આપતી વિદેશી સંસ્થાઓને નિશાન બનાવવાની જોગવાઈ હતી.
આ કાયદામાં રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા ચોક્કસ દેશો પર ૧૦૦% સુધીના ટેરિફની જોગવાઈ છે. વધુમાં, રશિયાથી આયાત થતા માલ પર ૫૦૦% સુધીના ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય ખાસ કરીને રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા મુખ્ય દેશો અને રશિયન તેલ પરના પ્રતિબંધોને ટાળવામાં મદદ કરનારા દેશો પર લક્ષ્યાંકિત કરવામાં આવ્યો હતો. ભારત અને ચીન જેવા મુખ્ય ખરીદદારો પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. હવે, ટ્રમ્પે સંબંધિત જોગવાઈઓ માફ કરી દીધી છે, જેનાથી હાલ પૂરતો આ નવા ટેરિફનો ખતરો ટળી ગયો છે.
જોકે, આ રાહતનો અર્થ એ નથી કે અગાઉના તમામ પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં આવ્યા છે. રશિયન સરકારની કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ અંગે અગાઉ જારી કરાયેલા યુએસ આદેશો અમલમાં રહેશે.
આ કાયદા હેઠળ ટ્રમ્પને રશિયા સાથે વેપાર કરતા દેશો પર ટેરિફ લગાવવાની સત્તા પણ આપવામાં આવી હતી. તેનો હેતુ આવા દેશોની રશિયન તેલ અને ગેસ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો હતો. આ ઉપરાંત, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને રશિયન સરકારના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સામે પ્રતિબંધો લગાવવાની જોગવાઈ પણ તેમાં સામેલ હતી. આ કાયદો રશિયા પાસેથી તેલ અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર ૧૦૦ ટકા સુધીના ટેરિફ લગાવવાનો માર્ગ મોકળો કરી શકતો હતો. આના કારણે ભારત અને ચીન સહિત ૧૦ દેશો પર ટેરિફનો ખતરો ઊભો થયો હતો.
જો ટ્રમ્પે ભારત પર ૧૦૦ ટકા ટેરિફ લગાવ્યો હોત, તો તે નવી દિલ્હીથી અમેરિકામાં થતી આયાત પર હાલમાં લાગુ ૧૦ ટકા ટેરિફ ઉપરાંત હોત. અમેરિકાએ આ ૧૦ ટકા ટેરિફ ભારત પર એવા આરોપના સંદર્ભમાં લગાવ્યો છે કે ભારતે બળજબરીથી મજૂરી કરાવીને બનાવવામાં આવતી વસ્તુઓની આયાત રોકવા માટે પૂરતા પગલાં લીધાં નથી.
ભારતે શું કહ્યું હતું? - ગયા મહિને અમેરિકન કોંગ્રેસે રશિયા પર પ્રતિબંધો લગાવવા સંબંધિત બિલ પસાર કર્યું ત્યારે ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તે પોતાના વેપાર અને આર્થિક હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે જરૂરી તમામ પગલાં લેવા પ્રતિબદ્ધ છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, ‘‘અગાઉ અનેક પ્રસંગોએ જણાવ્યા મુજબ, ભારત પોતાના ૧.૪ અબજ નાગરિકોની ઊર્જા સુરક્ષા સુનિﾍતિ કરવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે. બદલાતી બજારની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને અને ઊર્જાના વિવિધસ્ત્રેતો પાસેથી ખરીદી કરીને ભારત આ દિશામાં પ્રયાસો ચાલુ રાખશે.''
મંત્રાલયે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, તાજેતરના મહિનાઓમાં અમેરિકાના વિવિધ પ્રતિનિધિઓ સાથે ઉચ્ચ સ્તરે ભારતના રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાના મુદ્દે ચર્ચા થઈ છે. નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, ‘‘આ મુદ્દાની માત્ર ભારત-અમેરિકા દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા બજાર પર પણ પડી શકે તેવી સંભવિત અસરો અંગે ભારતે પોતાનો અભિપ્રાય સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કર્યો છે.''
ટેરિફ મુક્તિ હોવા છતાં, યુએસ વહીવટીતંત્ર રશિયન તેલ અને ગેસની ખરીદી પર નજર રાખવાનું ચાલુ રાખશે. ટ્રમ્પે યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવને સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ, ટ્રેઝરી ડિપાર્ટમેન્ટ અને એનર્જી ડિપાર્ટમેન્ટ સાથે મળીને આ પ્રક્રિયા પર નજર રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. અધિકારીઓએ રાષ્ટ્રપતિને એવી કોઈપણ પરિસ્થિતિની જાણ કરવી જોઈએ જેમાં નવા પગલાં લેવાની અથવા હાલની મુક્તિઓમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર પડી શકે.
કાયદો ૧૮ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ અથવા તે પછી જાણી જોઈને નવી ખરીદી કરે તો રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ અને ગેસના પાંચ સૌથી મોટા ખરીદદારો પર ટેરિફ લાદવાની પણ જોગવાઈ કરે છે. વધુમાં, તે પાંચ મુખ્ય દેશો અથવા પક્ષોને પણ લક્ષ્ય બનાવે છે જે રશિયાને તેલ પ્રતિબંધોથી બચવામાં મદદ કરે છે. આ મુક્તિઓ અને અપવાદો આ નિયમો પર લાગુ થશે.
ટ્રમ્પનો નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે વહીવટીતંત્ર રશિયાના ઊર્જા વેપાર અને ઊંચા ઇંધણના ભાવ અંગે યુએસ નીતિના દબાણ હેઠળ છે. કેટલાક યુએસ કાયદા નિર્માતાઓ માને છે કે રશિયન તેલ ખરીદી પર પ્રતિબંધો યુક્રેન સામે યુદ્ધ લડી રહેલા રશિયાને આવક ઉત્પન્ન કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
હાલ પૂરતું, ટ્રમ્પે કેટલાક નવા પ્રતિબંધો અને ટેરિફમાંથી રાહત આપી છે, પરંતુ રશિયન તેલ ખરીદી અને પ્રતિબંધોને ટાળવાના પ્રયાસો પર નજર રાખવાનું ચાલુ રહેશે. જો જરૂરી હોય તો યુએસ વહીવટીતંત્ર આ નિયમો ફરીથી લાદી શકે છે.
(10:18 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
