તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
વધતી ગરમી પીગળતા પહાડો હિમાલયના ગ્લેશિયર સંકટમાં: ૫૦ કરોડ લોકો માટે જોખમ
જો ગ્લોબલ વોમિઁગ નહિ અટકે તો, હિન્દુ કુશ હિમાલયના ૭૫-૮૦% ગ્લેશિયર સદીના અંત સુધીમાં અદ્રશ્ય થઈ શકે છે : ગંગોત્રી હિમનદી દર વર્ષે ૨૮-૩૦ મીટરના દરે પીગળી રહી છેઃ ૧૯૫૦ થી, ગ્લેશિયર સંકોચનનો દર વર્ષે ત્રણથી ચાર મીટરથી વધીને ૩૦-૬૦ મીટર પ્રતિ દાયકા થયો છે
નવી દિલ્હી તા.૧૭: ગ્લોબલ વોર્મિગને કારણે આબોહવા પરિવર્તનની અસરો સમગ્ર વિશ્વમાં જમીન પર સ્પષ્ટપણે દેખાય છે. પર્વતીય પ્રદેશો પણ અસ્પૃશ્ય નથી. બે અબજ લોકોને ખોરાક અને પાણી પૂરું પાડતા હિન્દુ કુશ હિમાલયથી લઈને સમુદ્રના ઊંડાણ સુધી, પૃથ્વી ગરમ થઈ રહી છે. વિશ્વના તમામ પર્વતો પૃથ્વીની સપાટીના આશરે ૨૦% ભાગને આવરી લે છે.
આ પર્વતો વિશ્વની ૧૦% વસ્તીને ઘર પૂરું પાડે છે અને ૫૦% વસ્તીને ખેતીલાયક જમીન, ઔદ્યોગિક ઉપયોગ અને ઘરેલું વપરાશ માટે પાણી પૂરું પાડે છે. પર્વતીય પ્રદેશો આનુવંશિક અને જૈવવિવિધતાનો ભંડાર છે. પર્વતીય પ્રદેશો લાકડા, ખનિજો, જળવિદ્યુત અને મનોરંજન પર્યટન જેવા અન્ય આવશ્યક સંસાધનો પણ પૂરા પાડે છે. જો કે, છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં, આબોહવા પરિવર્તન, વસ્તી વૃદ્ધિ, વનનાબૂદી, કુદરતી સંસાધનોનો વધુ પડતો ઉપયોગ અને અવૈજ્ઞાનિક કૃષિ પદ્ધતિઓએ પર્વતીય પ્રદેશોના વાતાવરણ પર ગંભીર અસર કરી છે.
એક અભ્યાસ દર્શાવે છે કે આ વર્ષે હિમાલયમાં ૨૮% ઓછો બરફ પડ્યો છે, જે ૨૦ વર્ષમાં સૌથી ઓછો છે.
વૈશ્વિકરણ પછી કુદરતી સંસાધનોના શોષણ તરફ દોરી ગયેલા ઔદ્યોગિક વિકાસમાંથી કાર્બન ઉત્સર્જન તેમના પીગળવાને વેગ આપ્યો છે. એક સદી પહેલા પણ, હિમનદીઓ પીગળી હતી, પરંતુ હિમવર્ષા પછી તેમનો વિસ્તાર વિસ્તરતો રહ્યો. તેથી, ગંગા અને યમુના જેવી નદીઓએ સતત પ્રવાહ જાળવી રાખ્યો. જોકે, ૧૯૫૦ના દાયકાથી, તેમનો વિસ્તાર દર વર્ષે ત્રણથી ચાર મીટર ઘટતો રહ્યો છે.
તાજેતરના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો દર્શાવે છે કે હિમાલયમાં હિમનદીઓના પીછેહઠનો સરેરાશ દર દાયકા દીઠ ૩૦-૬૦ મીટર છે, જે ચિતાનો વિષય છે. ગ્લોબલ વોર્મિગ અને આબોહવા પરિવર્તનને કારણે, ઉત્તરાખંડના ઉત્તરકાશી જિલ્લામાં આવેલ પ્રખ્યાત ગંગોત્રી ગ્લેશિયર, જે ગંગાનો મુખ્યસ્ત્રોત પણ છે, તે દર વર્ષે ૨૮-૩૦ મીટરના દરે ઝડપથી પીછેહઠ કરી રહ્યું છે. ૧૯૩૫ અને ૨૦૨૨ ની વચ્ચે, તે લગભગ ૧,૭૦૦ મીટર પીછેહઠ કરી ચૂક્યું છે. છેલ્લા બે દાયકામાં પીગળવાનો દર પણ બમણો થઈ ગયો છે.
આ હિમાલયના ઇકોસિસ્ટમ અને ઉત્તર ભારતની જળ સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો છે. દેહરાદૂન સ્થિત વાડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હિમાલયન જીઓલોજીના વિવિધ અભ્યાસો અને અહેવાલો અનુસાર, ગ્લોબલ વોર્મિગને કારણે હિમાલયના હિમનદીઓ ઝડપથી પીગળી રહ્યા છે અને પીછેહઠ કરી રહ્યા છે. સિક્કિમ અને લદ્દાખ (ઝંસ્કર) ના હિમનદીઓના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ઉનાળાના તાપમાનમાં વધારો અને હિમવર્ષામાં ઘટાડો મુખ્ય કારણો છે.
હિન્દુ કુશ હિમાલય ક્ષેત્રમાં સ્થિત અને વિશ્વની વસ્તીના નોંધપાત્ર ભાગનું ઘર, ભારત, પાકિસ્તાન, નેપાળ અને ભૂટાન આ અસરોના વધુ જોખમમાં છે. ગ્લોબલ વોર્મિગને કારણે, હિન્દુ કુશ હિમાલય ક્ષેત્રમાં હિમનદીઓનું ઝડપથી પીગળવું સદીના અંત સુધીમાં ૭૫્રુ બરફ ભૂંસી નાખવાનો ભય છે. ભારતીય હિમાલયમાં કુલ ૯,૯૭૫ હિમનદીઓ છે, જેમાંથી ૯૦૦ ઉત્તરાખંડમાં છે.
મોટાભાગની નદીઓ આ હિમનદીઓમાંથી ઉદ્ભવે છે, જે દેશની ૪૦ ટકા વસ્તીને પીવાનું પાણી, સિચાઈ અને અન્ય આજીવિકા સંસાધનો પૂરા પાડે છે. પરંતુ જો હિમનદીઓ પીગળવાનો અને તૂટી પડવાનો આ ટ્રેન્ડ ચાલુ રહેશે, તો દેશ પાસે ૫૦૦ મિલિયન લોકોને વૈકલ્પિક રોજગાર અને આજીવિકા સંસાધનો પૂરા પાડવાનો કોઈ રસ્તો રહેશે નહીં જેઓ તેમની આજીવિકા માટે આ નદીઓ પર આધાર રાખે છે.
(9:55 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
