લેહ : ભારતીય રેલવે ઇતિહાસમાં એક નવો અને ક્રાંતિકારી અધ્યાય લખવા જઈ રહ્યો છે, જ્યાં લદ્દાખના દુર્ગમ પર્વતીય પ્રદેશમાં ચીનના રેકોર્ડને મ્હાત આપવા માટે અંદાજે ૧.૩ લાખ કરોડ રૂપિયાના જંગી ખર્ચે ૪૮૯ કિલોમીટર લાંબા મહત્વાકાંક્ષી 'બિલાસપુર-મનાલી-લેહ' રેલ પ્રોજેક્ટનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ યોજના અંતર્ગત સમુદ્ર સપાટીથી આશરે ૧૭,૨૪૪ ફૂટ (૫,૨૫૬ મીટર) ની અત્યંત ઊંચાઈ પર વિશ્વનું સૌથી ઊંચું રેલવે સ્ટેશન નિર્માણ પામશે, જે ઉત્તરી સરહદી વિસ્તારોમાં કનેક્ટિવિટીને તદ્દન નવું સ્વરૂપ આપશે.

આ પ્રોજેક્ટની મુખ્ય વિશેષતા એ છે કે તે કાશ્મીર ખીણને સીધી લદ્દાખ સાથે જોડશે, જેના કારણે સેના અને સામાન્ય નાગરિકો માટે આ અત્યંત સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રમાં અવરજવર અત્યંત સરળ અને ઝડપી બની જશે. હાલમાં ચીનના તિબેટમાં આવેલું 'ટાંગગુલા' રેલવે સ્ટેશન ૧૬,૬૨૭ ફૂટની ઊંચાઈ સાથે વિશ્વના સૌથી ઊંચા રેલવે સ્ટેશન તરીકે ઓળખાય છે, પરંતુ ભારતનો આ નવો પ્રસ્તાવિત પ્રોજેક્ટ ચીનના આ રેકોર્ડને સત્તાવાર રીતે તોડી નાખશે.

આટલી ઊંચાઈ પર રેલવે માળખું ઊભું કરવું એ એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રે એકમાત્ર પડકાર નથી, પરંતુ આ પ્રદેશની કઠોર ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓનો પણ સામનો કરવાનો છે. આ વિસ્તારમાં ભારે હિમવર્ષા, અત્યંત નીચું તાપમાન અને મુશ્કેલ પર્વતીય ઢોળાવો આવેલા છે. આ તમામ કુદરતી અવરોધોને પાર કરીને અવિરત અને સુરક્ષિત રેલ સેવા પૂરી પાડવા માટે એન્જિનિયરો દ્વારા વિશેષ ટનલ, પુલ અને અત્યાધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવાની વ્યાપક યોજના તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.

આ પ્રોજેક્ટ માત્ર લશ્કરી અને વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ આર્થિક અને પ્રવાસન ક્ષેત્રે પણ ક્રાંતિકારી સાબિત થશે. લદ્દાખ અને હિમાલયના દુર્ગમ વિસ્તારોમાં રેલ વ્યવહારો શરૂ થવાથી પ્રવાસનને વેગ મળશે, જેનાથી દેશ-વિદેશથી આવતા પર્યટકો માટે અહીંના મનોહર સ્થળો, પ્રાચીન મઠો અને ઊંચાઈવાળા પ્રવાસન સ્થળોની મુલાકાત લેવી અત્યંત સુગમ બની જશે તથા સ્થાનિક નાગરિકોની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં પણ મોટો વધારો થશે.

ભારત સરકારના આ ભગીરથ પ્રયાસથી સરહદી વિસ્તારોમાં મજબૂત માળખાકીય વિકાસને વેગ મળશે અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ દેશની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનશે. અગાઉના સમયમાં આવા દુર્ગમ પ્રદેશોમાં પહોંચવું ખૂબ જ મુશ્કેલ અને સમય માંગી લેતું હતું, પરંતુ આ રેલ માર્ગ શરૂ થવાથી મુસાફરીનો સમય કલાકોમાં ઘટી જશે અને કટોકટીની સ્થિતિમાં પણ સેના માટે લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ અત્યંત સરળ થઈ જશે.

હાલમાં આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ માટે પ્રારંભિક આયોજન અને તકનીકી સર્વેક્ષણની કામગીરી ચાલી રહી છે, અને આગામી સમયમાં સરકાર દ્વારા તેનાં ચોક્કસ ચરણો અને સમયમર્યાદા અંગેની સત્તાવાર જાહેરાતો કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ વૈશ્વિક રેલવે ઇતિહાસમાં ભારત એક નવો સીમાચિહ્ન સ્થાપિત કરશે અને દુનિયા સમક્ષ પોતાની એન્જિનિયરિંગ ક્ષમતાનો લોખંડી પુરાવો રજૂ કરશે.