જન્મ અને મૃત્યુ પ્રમાણપત્રનાં બદલાશે નિયમો
લોકસભામાં જન્મ અને મૃત્યુ રજીસ્ટ્રેશન સંબંધી ખરડો ચર્ચા વગર હંગામા વચ્ચે ધ્વનિમતથી પાસ : જન્મ અને મૃત્યુની સૂચના વિલંબથી આપનારા વિરૂધ્ધ નિયમો કડક બનાવાયાઃ ગૃહ સોમવાર સુધી મોકુફ
નવી દિલ્હી તા.૩૧: લોકસભાએ વિપક્ષી સભ્યોના હોબાળા વચ્ચે જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી કાયદામાં સુધારો કરતું બિલ પસાર કર્યું. ૨૯ જુલાઈના રોજ રાજ્યસભામાં આ બિલ પસાર થયું. ગૃહ રાજ્યમંત્રી નિત્યાનંદ રાયે વિપક્ષના હોબાળા વચ્ચે લોકસભામાં જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬ રજૂ કર્યું. દિલ્હીમાં વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ સામે પોલીસ કાર્યવાહી અને રામ મંદિર માટે પ્રસાદની કથિત ચોરી અંગે વિપક્ષી સભ્યો સૂત્રોચ્ચાર કરી રહ્યા હતા.
ગૃહે ચર્ચા વિના ધ્વનિ મતથી બિલ પસાર કર્યું. વિપક્ષી સભ્યોએ બિલમાં પોતાના સુધારા પણ રજૂ કર્યા ન હતા. કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ૨૦ જુલાઈના રોજ આ બિલને મંજૂરી આપી હતી અને ૨૯ જુલાઈના રોજ તેને ગૃહમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ બિલનો હેતુ જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી અધિનિયમ, ૧૯૬૯ (૨૦૨૩ માં સુધારેલા) ની કલમ ૧૩(૩) માં વધુ સુધારો કરવાનો છે જેથી વિલંબિત નોંધણી માટેની જોગવાઈઓને વધુ કડક બનાવી શકાય.
હાલની જોગવાઈઓ હેઠળ, જો જન્મ અથવા મૃત્યુ નોંધણીમાં એક વર્ષથી વધુ વિલંબ થાય છે, તો જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ (DM), સબ-ડિવિઝનલ મેજિસ્ટ્રેટ (SDM) અથવા એક્ઝિક્યુટિવ મેજિસ્ટ્રેટનો આદેશ જરૂરી છે. બિલમાં વિલંબની લંબાઈના આધારે બે-સ્તરીય મંજૂરી પ્રણાલીની જોગવાઈ છે. આ નવો કાયદો જન્મ અને મૃત્યુ રેકોર્ડને ડિજિટાઇઝ અને સુવ્યવસ્થિત કરવાનો છે, સાથે સાથે બનાવટી દસ્તાવેજોને પણ કાબુમાં લેવાનો છે. આ મુજબ, જન્મ પ્રમાણપત્રને સરકારી સેવાઓ અને પ્રક્રિયાઓમાં મુખ્ય દસ્તાવેજ તરીકે સ્વીકારવામાં આવશે. નવો કાયદો અમલમાં આવ્યા પછી, તે સૌથી આવશ્યક દસ્તાવેજ બની જશે.
બિલ પસાર થયા પછી, સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ કહ્યું કે આ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બિલ છે અને અમે ઇચ્છતા હતા કે બધા સભ્યો તેમાં ભાગ લે. તેમણે કહ્યું કે વારંવાર વિનંતીઓ છતાં, વિપક્ષી સભ્યોએ બિલ પરની ચર્ચામાં ભાગ લીધો ન હતો અને હવે તેમણે ગૃહની બહાર જઈને પૂછવું જોઈએ નહીં કે તે ચર્ચા વિના કેમ પસાર થયું.
રિજિજુએ કહ્યું, આ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. જનતા તમારી પાસેથી જવાબ માંગશે. હવે તમે બહાર જઈને એવો આરોપ લગાવી શકતા નથી કે બિલ ચર્ચા વિના પસાર થયું છે. તમે તક ગુમાવી દીધી છે.ૅ તેમણે વિપક્ષને ગૃહમાં આગામી બિલો પર ચર્ચામાં સહયોગ કરવા અને ભાગ લેવા વિનંતી કરી. અધ્યક્ષ અધ્યક્ષ દિલીપ સૈકિયાએ વિરોધ કરી રહેલા વિપક્ષી સભ્યોને કહ્યું કે વ્યાપાર સલાહકાર સમિતિની બેઠકમાં બધાએ બિલને સમર્થન આપ્યું હતું, પરંતુ અહીં તમે હંગામો મચાવી રહ્યા છો. તેમણે કહ્યું, તમારા સહયોગ વિના બિલ પસાર કરવું પડ્યું. આ યોગ્ય નથી. જ્યારે હંગામો બંધ ન થયો, ત્યારે સાકિયાએ કાર્યવાહી દિવસ માટે મુલતવી રાખી.
લોકસભામાં વિપક્ષ દ્વારા હોબાળો અને સૂત્રોચ્ચાર વચ્ચે જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬ કોઈપણ વિગતવાર ચર્ચા વિના પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. ગૃહ રાજ્યમંત્રી નિત્યાનંદ રાયે બિલ રજૂ કર્યું હતું, અને વિપક્ષી સભ્યોના જોરદાર હોબાળા વચ્ચે તેને ધ્વનિ મતદાન દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
બિલ પસાર થયા પછી તરત જ, સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ વિપક્ષના વલણ સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો અને ગૃહમાં તેમને સીધી ઠપકો આપ્યો. રિજિજુએ કહ્યું, બધા સાંભળો. ભવિષ્યમાં આવું ન કરો. જનતા તમારી પાસેથી જવાબ માંગશે. તમને અહીં તમારા મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યા છે, બિનજરૂરી હોબાળો કરવા માટે નહીં.
વિપક્ષ પર બેવડા ધોરણો અપનાવવાનો આરોપ લગાવતા, રિજિજુએ આગળ કહ્યું, તમે લોકો ગૃહની અંદર બિલ પર ચર્ચામાં ભાગ લેતા નથી અને પછી બહાર જઈને મીડિયાને કહો છો કે સરકાર તેની ચર્ચા કરતી નથી અને ચર્ચા વિના બિલ પસાર કરે છે. તમે સરકાર પર આનો આરોપ લગાવી શકતા નથી કારણ કે તમારી પાસે તમારા વિચારો રજૂ કરવાની પૂરતી તક છે.
કેન્દ્રીય મંત્રીએ ચેતવણી આપી અને અપીલ કરી કે જો વિપક્ષ આગલી વખતે જ્યારે સરકાર કોઈ મહત્વપૂર્ણ બિલ રજૂ કરે છે ત્યારે આવો જ હંગામો કરે છે, તો તે લોકશાહી માટે સારું રહેશે નહીં. તેમણે વિપક્ષી સાંસદોને સંસદીય કાર્યવાહીમાં સહકાર આપવા અને હંગામો ન કરવા વિનંતી કરી.
દેશની જન્મ અને મૃત્યુ નોંધણી પ્રણાલીમાં મોટો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. સરકાર જન્મ અને મૃત્યુ રેકોર્ડને ડિજિટાઇઝ અને સુવ્યવસ્થિત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે, સાથે સાથે બનાવટી દસ્તાવેજોને પણ કાબુમાં લઈ રહી છે. એકવાર નવી જોગવાઈઓ લાગુ થઈ જાય, પછી જન્મ પ્રમાણપત્રોનો ઉપયોગ ઘણી મહત્વપૂર્ણ સરકારી સેવાઓ અને પ્રક્રિયાઓ માટે મુખ્ય દસ્તાવેજ તરીકે થશે.
આ નવા કાયદાના અમલ પછી, તમારું જન્મ પ્રમાણપત્ર તમારા જીવનમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને એકલ દસ્તાવેજ બની જશે. આ કાયદા હેઠળ, દેશભરના જન્મ અને મૃત્યુના રેકોર્ડને હવે એક કેન્દ્રીય ડિજિટલ ડેટાબેઝ સાથે જોડવામાં આવી રહ્યા છે. આનાથી દેશના કોઈપણ ખૂણામાં જન્મ અને મૃત્યુની માહિતી એક જ જગ્યાએ ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ થશે.
(3:13 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
