રાજકોટ, તા.૦૭: સનાતન ધર્મમાં વર્ષ દરમિયાન અનેક તહેવારો ઉજવવામાં આવે છે, જેમાં દરેક પર્વનું પોતાનું એક વિશિષ્ટ આધ્યાત્મિક અને ધાર્મિક મહાત્મ્ય હોય છે. હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ પિતૃપક્ષ અને શારદીય નવરાત્રિ એ બંને એવા પવિત્ર તબક્કા છે જે એકબીજાની બિલકુલ પાછળ આવે છે. પિતૃપક્ષ એ આપણા પૂર્વજોના સ્મરણ અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો સમય છે, જ્યારે નવરાત્રિ એ શક્તિ અને ઉર્જાના પ્રતિક સ્વરૂપ દેવી દુર્ગાની આરાધનાનો ઉત્સવ છે. આ બંને તહેવારો વચ્ચેનો આ ક્રમ માત્ર કેલેન્ડરની તારીખોનો બદલાવ નથી, પરંતુ તે એક ગહન આધ્યાત્મિક પરિવર્તનનું પ્રતીક છે.

પિતૃપક્ષની શરૂઆત પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધથી થાય છે અને તે ૧૫ થી ૧૬ દિવસ સુધી ચાલીને સર્વપિતૃ અમાવસ્યા એટલે કે મહાલયા અમાવસ્યા પર પૂર્ણ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન શ્રદ્ધાળુઓ પોતાના પિતૃઓની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન જેવા કાર્યો કરે છે. વર્ષ ૨૦૨૬માં મહાલયા અમાવસ્યા ૧૦ ઓક્ટોબરે આવશે, અને તેના બીજા જ દિવસે એટલે કે ૧૧ ઓક્ટોબરથી શારદીય નવરાત્રિનો શુભારંભ થશે. પરંપરાગત રીતે આ સમયને પિતૃઓના ઋણમાંથી મુક્ત થઈને દૈવી શક્તિઓની ઉપાસના તરફ આગળ વધવાનો માનવામાં આવે છે.

પિતૃપક્ષની સમાપ્તિ સાથે જ વાતાવરણમાં ઉત્સવ અને ઉલ્લાસનો માહોલ છવાઈ જાય છે. હિન્દુ ધર્મની પરંપરા મુજબ, પહેલા પિતૃ-સંબંધી તમામ કર્તવ્યો અને શ્રદ્ધાંજલિ વિધિઓ પૂર્ણ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ જ દેવી આરાધનાના શુભ પર્વની શરૂઆત થાય છે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે ઘરમાં કે મંદિરોમાં 'ઘટસ્થાપના' અથવા 'કલશ સ્થાપના' કરીને દેવી દુર્ગાના નવેય સ્વરૂપોનું આવાહન કરવામાં આવે છે. ભક્તો નવ દિવસ સુધી ઉપવાસ અને પૂજા-અર્ચના દ્વારા સુખ, સમૃદ્ધિ અને જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ માટે પ્રાર્થના કરે છે.

આ પરિવર્તન માનવ જીવનમાં આત્મચિંતનથી લઈને ઉત્સવ તરફની યાત્રા દર્શાવે છે. પિતૃપક્ષ આપણને આપણા મૂળ અને વડીલો સાથે જોડે છે, જ્યારે નવરાત્રિ આપણને સકારાત્મક ઉર્જા અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ તરફ દોરી જાય છે. આ બંને પર્વોનો આ ક્રમ આપણી સંસ્કૃતિના ઉંડાણ અને વિજ્ઞાનસભત આયોજનની સાક્ષી પૂરે છે, જ્યાં શોક કે સંયમ બાદ આનંદ અને ઉત્સવનો પ્રવેશ થાય છે.

આગામી દિવસોમાં શારદીય નવરાત્રિના આગમનને લઈને દેશભરના બજારો અને મંદિરોમાં તૈયારીઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. લોકો પોતાના ઘરોની સાફસફાઈ અને પૂજાની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે. આ પર્વ લોકોના જીવનમાં નવી ઉર્જા અને ઉત્સાહ લઈને આવે તેવી શ્રદ્ધા સાથે ઉજવણી કરવામાં આવે છે.