નવી દિલ્‍હી,તા.૦૭: વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ નિકાસકારોમાંના એક સાઉદી અરેબિયાએ ૨૬ વર્ષમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સૌથી મોટો ઘટાડો કરીને વૈશ્વિક ઉર્જા બજારને આﾍર્યચકિત કરી દીધું છે. ઓગસ્‍ટ માટે આરબ લાઇટ ક્રૂડના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ $૧૧નો ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો છે. અગાઉ, જુલાઈ માટે પણ ભાવમાં પ્રતિ બેરલ  $૬નો ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો હતો. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્‍યો છે જ્‍યારે હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટના સામાન્‍યીકરણથી તેલ પુરવઠો વધ્‍યો છે અને બજાર સ્‍પર્ધા તીવ્ર બની છે. આ નિર્ણયથી ભારત જેવા દેશોને ફાયદો થઈ શકે છે, જેઓ તેમની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોનો આયાત કરે છે.

સાઉદી અરેબિયાએ તાજેતરમાં એશિયન ગ્રાહકો માટે તેના મુખ્‍ય ક્રૂડ ગ્રેડના ભાવમાં ઘટાડો કર્યો છે, જે ઓછામાં ઓછા ૨૬ વર્ષમાં સૌથી મોટો છે, કારણ કે વૈશ્વિક પુરવઠામાં વધારો થયો છે, જેના કારણે ખરીદદારો માટે સ્‍પર્ધા વધી છે.બ્‍લૂમબર્ગ દ્વારા સમીક્ષા કરાયેલ ભાવ યાદી અનુસાર, સરકારી માલિકીની સાઉદી અરામકો આગામી મહિને એશિયામાં તેના અરબ લાઇટ તેલના ભાવમાં પ્રતિ બેરલ ઼૧૧ ઘટાડો કરશે, જે પ્રાદેશિક બેન્‍ચમાર્કથી  $૧.૫૦ ની છૂટ હશે. આ ઘટાડો બ્‍લૂમબર્ગ સર્વેમાં આગાહી કરાયેલ  $૮ ના ઘટાડા કરતા ઘણો મોટો છે.

ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતના ૮૫% થી વધુ આયાત કરે છે. પરિણામે, એશિયા માટે સાઉદી અરેબિયા દ્વારા તેલના ભાવમાં આ ઐતિહાસિક ઘટાડો ભારતના આયાત બિલ અને ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) માં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે. આ ભારતીય અર્થતંત્ર અને રૂપિયાને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બનાવશે.

વધુમાં, ક્રૂડ ઓઇલના ખર્ચમાં ઘટાડો પેટ્રોલ અને ડીઝલના સ્‍થાનિક છૂટક ભાવમાં ઘટાડાની શક્‍યતામાં વધારો કરશે. આ દેશમાં ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવામાં અને તેલ માર્કેટિગ કંપનીઓ (OMCs) ના નફાના માર્જિનમાં સુધારો કરવામાં સીધી મદદ કરશે.

સાઉદી અરેબિયાએ એશિયન ગ્રાહકો માટે આરબ લાઇટ ક્રૂડનો ભાવ ઓમાન-દુબઈ બેન્‍ચમાર્ક કરતાં  $૧.૫૦ પ્રતિ બેરલ નીચે નક્કી કર્યો છે. દરમિયાન, OPEC+ અને તેના સાથી દેશો, જેમાં રશિયાનો સમાવેશ થાય છે, ઓગસ્‍ટથી શરૂ કરીને દરરોજ વધારાના ૧૮૮,૦૦૦ બેરલ ઉત્‍પાદન વધારવા સંમત થયા છે. અગાઉ જૂન અને જુલાઈમાં પણ ઉત્‍પાદનમાં વધારો કરવામાં આવ્‍યો હતો. વધેલા પુરવઠાને કારણે, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ લગભગ  $૭૧.૭ થઈ ગયો છે. બજારને અપેક્ષા છે કે વધારાનો પુરવઠો તેલના ભાવ પર દબાણ ચાલુ રાખશે.

સાઉદી અરેબિયાએ આટલો નોંધપાત્ર ઘટાડો કેમ કર્યો? વૈશ્વિક તેલ બજારમાં સ્‍પર્ધા સતત વધી રહી છે. પર્સિયન ગલ્‍ફના મુખ્‍ય તેલ ઉત્‍પાદક દેશોએ ઉત્‍પાદનમાં વધારો કર્યો છે. હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ દ્વારા તેલ ટેન્‍કર ટ્રાફિક સામાન્‍ય થઈ ગયો છે.

સાઉદી અરેબિયાની ક્રૂડ ઓઇલ નિકાસ યુદ્ધ પહેલાના સ્‍તરની નજીક પહોંચી ગઈ છે. સંયુક્‍ત આરબ અમીરાતે પણ તેલ પુરવઠો સંપૂર્ણપણે પુનઃસ્‍થાપિત કર્યો છે.

OPEC+ દેશોએ ઓગસ્‍ટથી ઉત્‍પાદન વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. વધુ પડતા પુરવઠાને કારણે બજાર ભાવ પર દબાણ વધ્‍યું છે. એશિયન ગ્રાહકોને આકર્ષવા અને બજાર હિસ્‍સો જાળવી રાખવા માટે કિમતોમાં ઘટાડો કરવામાં આવ્‍યો છે.

ઉદ્દેશ્‍ય અન્‍ય તેલ ઉત્‍પાદક દેશો સામે સ્‍પર્ધાત્‍મક રહેવાનો છે. આનાથી ભારતને કેવી રીતે ફાયદો થઈ શકે છે? ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના ૮૫ ટકાથી વધુ વિદેશથી ખરીદે છે. આવી સ્‍થિતિમાં, સસ્‍તું ક્રૂડ ઓઇલ ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે ખર્ચ ઘટાડી શકે છે. આનાથી પેટ્રોલ, ડીઝલ અને રસોઈ ગેસ પર નાણાકીય દબાણ ઓછું થશે. તેલ માર્કેટિગ કંપનીઓ છેલ્‍લા કેટલાક સમયથી LPG અને બજાર ભાવથી ઓછા ઇંધણના વેચાણ પર નુકસાન સહન કરી રહી છે. હવે, સસ્‍તું ક્રૂડ ઓઇલ આ કંપનીઓના નુકસાનને કંઈક અંશે ઘટાડી શકે છે. વધુમાં, LPG સબસિડી પર સરકારનો બોજ પણ ઘટવાની શક્‍યતા છે.

કાચા તેલ અને કુદરતી ગેસના ભાવમાં ઘટાડો થવાથી પરિવહન, વીજળી ઉત્‍પાદન અને ઉદ્યોગ ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આની સીધી અસર ફુગાવા પર પડી શકે છે, કારણ કે સસ્‍તા ઇંધણ ઘણા માલના પરિવહન ખર્ચમાં ઘટાડો કરે છે. આનાથી કંપનીઓ પર ખર્ચનું દબાણ ઘટશે અને ગ્રાહકો માટે કિમતો સ્‍થિર કરવામાં મદદ મળશે. જોકે, પેટ્રોલ અને ડીઝલના સ્‍થાનિક છૂટક ભાવમાં ફેરફાર સરકાર, તેલ કંપનીઓ અને કર નીતિ પર પણ નિર્ભર રહેશે.(૪૦