સાન ફ્રાન્સિસ્કો, તા.26: વિજ્ઞાન જગતમાં એક મોટી અને ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે, જેમાં સાન ફ્રાન્સિસ્કો સ્થિત મેરેથોન ફ્યુઝન નામની કંપનીએ ગત ૨૧ ઓક્ટોબરે જાહેરાત કરી હતી કે તેમણે પરમાણુ ફ્યુઝન ટેકનોલોજીની મદદથી પારા (Mercury) ને સોનામાં રૂપાંતરિત કરવામાં સફળતા મેળવી છે. કંપનીના દાવા મુજબ, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં કરવામાં આવેલા આ પ્રયોગમાં અગાઉના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખવામાં આવ્યા છે અને થર્મલ ફ્યુઝન પાવરના દરેક ગીગાવોટ દીઠ વાર્ષિક આશરે બે ટન સોનું ઉત્પન્ન થઈ શકે છે, જેને લઈને વૈજ્ઞાનિક વર્તુળોમાં ચર્ચાનો દોર શરૂ થયો છે.

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, આ પ્રક્રિયામાં પારો-૧૯૮ ને પરમાણુ ફ્યુઝન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ઉચ્ચ-ઊર્જા ન્યુટ્રોનના સંપર્કમાં લાવવામાં આવે છે, જેના કારણે તે કિરણોત્સર્ગી પારો-૧૯૭ માં રૂપાંતરિત થાય છે અને બાદમાં તે સ્થિર સોના-૧૯૭ માં ક્ષીણ થઈ જાય છે. જુલાઈ ૨૦૨૫ માં એક પ્રીપ્રિન્ટ રિપોઝીટરીમાં અપલોડ કરાયેલા પેપરમાં આ પદ્ધતિની વિગતો રજૂ કરવામાં આવી હતી, જેમાં કંપનીએ દાવો કર્યો હતો કે તેણે અગાઉના સર્જન દર કરતા દસ ગણો વધુ ઉત્પાદન દર પ્રાપ્ત કર્યો છે.

આ ક્રાંતિકારી દાવા છતાં વૈજ્ઞાનિકો અને નિષ્ણાતો દ્વારા આ પ્રક્રિયા અંગે સાત મહત્વપૂર્ણ ચેતવણીઓ અને શંકાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પરમાણુ ફ્યુઝન પ્રક્રિયામાં સોનાનું વ્યાપારી ધોરણે ઉત્પાદન કરવું સૈદ્ધાંતિક રીતે ભલે શક્ય દેખાતું હોય, પરંતુ વ્યવહારિક સ્તરે ઊર્જાનો ખર્ચ, સલામતીના ધોરણો અને પર્યાવરણીય જોખમો અત્યંત જટિલ સાબિત થઈ શકે છે.

ભૂતકાળમાં પણ આલ્કેમી અથવા સસ્તા ધાતુઓને સોનામાં ફેરવવાની દંતકથાઓ અને વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગો થતા રહ્યા છે, પરંતુ આધુનિક પરમાણુ ભૌતિકશાસ્ત્રના ઇતિહાસમાં આ પ્રકારની વ્યવસ્થિત ફ્યુઝન પદ્ધતિ પ્રથમ વખત મોટા પાયે ચર્ચામાં આવી છે. અગાઉ સીએઆરએન (CERN) દ્વારા પણ સમાન ક્ષેત્રે પ્રયોગો કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેની વ્યાપારી સાર્થકતા સામે હંમેશાં પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો રહ્યા છે.

હાલની સ્થિતિએ આ પ્રયોગ માત્ર પ્રારંભિક પ્રાયોગિક તબક્કામાં જ છે અને કંપની દ્વારા કરવામાં આવેલા દાવાઓની સ્વતંત્ર વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા સત્તાવાર ચકાસણી થવાની બાકી છે. જો આ પ્રક્રિયા વ્યાપારી ધોરણે સફળ સાબિત થાય તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને સોનાના બજાર પર તેની ગંભીર અસરો પડી શકે છે, પરંતુ વર્તમાન તબક્કે વૈજ્ઞાનિકોએ અતિશય ઉત્સાહ દાખવતા પહેલા સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી છે.

આગામી સમયમાં આ ક્ષેત્રના અગ્રણી ભૌતિકશાસ્ત્રીઓ અને સંશોધકો દ્વારા આ રિપોર્ટની વિસ્તૃત સમીક્ષા કરવામાં આવશે, જેના પછી જ ખબર પડશે કે આ દાવો વાસ્તવિકતામાં કેટલો કારગર છે અને પરમાણુ ફ્યુઝન પાવર પ્લાન્ટ્સમાં ખરેખર સોનું બનાવવું શક્ય છે કે કેમ.