તેહરાન:વૈજ્ઞાનિકોના તાજેતરના એક સંશોધન મુજબ, ઈરાનમાં 2014 થી 2021 વચ્ચે આવેલા છ મોટા ભૂકંપ પહેલાં પૃથ્વીની અંદર વધતા દબાણ અને ઉપર આયનોસ્ફિયરમાં થતી ચુંબકીય ગતિવિધિઓ વચ્ચે એક સમાન ચોક્કસ પેટર્ન જોવા મળી છે. યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સી (ESA) ના સ્વોર્મ મિશનના ઉપગ્રહ ડેટાનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવેલી આ તપાસમાં પૃથ્વીના પેટાળમાં થતા ફેરફારો અને આકાશમાં નોંધાતા ચુંબકીય સંકેતો વચ્ચેના જોડાણને ઉજાગર કરવામાં આવ્યું છે.

આ સંશોધનમાં વૈજ્ઞાનિકોએ મુર્મુરી, હોજેડાક અને અઝગેલેહ સહિતના 6.0 થી 7.3 ની તીવ્રતા ધરાવતા મોટા ભૂકંપોનો અભ્યાસ કર્યો હતો. ભૂકંપના કેટલાક મહિના પહેલાં ખડકો પર વધતા દબાણને માપવા માટે 'બી-વેલ્યુ' નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં નોંધાયેલા ઘટાડા સાથે જ ઉપગ્રહો દ્વારા ભૂકંપ કેન્દ્રની આસપાસ 300 કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં અસામાન્ય ચુંબકીય ફેરફારો રેકોર્ડ કરવામાં આવ્યા હતા. ભૂગર્ભમાં ખડકોની તિરાડોમાંથી નીકળતા વાયુઓ અને વિદ્યુત ગુણધર્મોમાં થતા ફેરફારો ઉપલા વાતાવરણને અસર કરતા હોવાનું આ અભ્યાસમાં સ્પષ્ટ થયું છે.

જોકે, વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સંશોધન ફક્ત સંભવિત જોડાણ દર્શાવે છે અને હજુ સુધી ઉપગ્રહ ડેટાના આધારે ભૂકંપની ચોક્કસ તારીખ, સ્થાન કે સમયની સચોટ આગાહી કરવી શક્ય નથી. સૌર પ્રવૃત્તિઓ અને ભૂ-ચુંબકીય તોફાનો જેવા અન્ય કારણોને બાકાત રાખીને કરવામાં આવેલા આ અભ્યાસથી ભવિષ્યમાં આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ક્ષેત્રે મોટી રાહત મળી શકે છે તેવી આશા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

આગામી સમયમાં વિશ્વભરના વિવિધ પ્રદેશોમાંથી વધુ ડેટા એકત્રિત કરીને આ પેટર્નનું સઘન સંશોધન કરવામાં આવશે, જેથી ભૂકંપ પૂર્વે મળતા આ કુદરતી સંકેતોને વધુ સારી રીતે સમજી શકાય અને માનવજીવનનું રક્ષણ કરવા માટે અગાઉથી જ સચોટ પગલાં લેવાની દિશામાં નવા વિકલ્પો વિકસાવી શકાય.