તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
કાળઝાળ ગરમીથી અર્થતંત્રને પણ ફટકો
કામકાજનાં કલાકો ઘટી રહ્યાં છેઃ કૃષિને માઠી અસરઃ સ્વાસ્થ્ય ખર્ચ વધ્યોઃ શ્રમિકોની કામ કરવાની ક્ષમતા ઘટીઃ ખેતી ઉપરાંત નિર્માણ ક્ષેત્ર પણ દાઝયું: વિજળીની માંગ વધીઃ લોકોના વીજ બિલ વધ્યાઃ પશુપાલન - ડેરી ક્ષેત્ર પણ અસરગ્રસ્ત
નવી દિલ્હી તા.૨૮: ભારતમાં વાર્ષિક તીવ્ર ગરમીનું મોજું હવે માત્ર હવામાનની સમસ્યા નથી રહી તે દેશના અર્થતંત્ર પર પણ નોંધપાત્ર અસર કરી રહી છે. લાંબા અને વધુ તીવ્ર ગરમીના મોજા કામકાજના કલાકો ઘટાડી રહ્યા છે, કૃષિને અસર કરી રહ્યા છે, વીજળીની માંગમાં ઝડપથી વધારો કરી રહ્યા છે અને જાહેર આરોગ્ય ખર્ચમાં વધારો કરી રહ્યા છે.
અર્થશાષાીઓ આગાહી કરે છે કે જો સમયસર પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો ૨૦૩૦ સુધીમાં ભારતના GDP ના આશરે ૪.૫ ટકા ભાગ ગરમી સંબંધિત નુકસાનથી પ્રભાવિત થઈ શકે છે. કૃષિ, બાંધકામ અને અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા લોકો સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રમ સંગઠન (ILO) ના અહેવાલ મુજબ, વધતી ગરમી ૨૦૩૦ સુધીમાં વિશ્વભરમાં ૮૦ મિલિયન પૂર્ણ-સમયની નોકરીઓ જેટલી ઉત્પાદકતામાં ઘટાડો લાવી શકે છે. એકલા ભારતમાં, આશરે ૩૪ મિલિયન નોકરીઓ પ્રભાવિત થવાનો અંદાજ છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ૨૦૩૦ સુધીમાં, ભારતમાં કુલ કામકાજના કલાકોના આશરે ૫.૮ ટકા ભાગ ગરમીને કારણે ગુમાવી શકે છે. આનું કારણ એ છે કે દેશમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો બહાર અથવા હવાની અવરજવર વગરના વિસ્તારોમાં કામ કરે છે.
નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પબ્લિક ફાઇનાન્સ એન્ડ પોલિસીના પ્રોફેસર લેખા ચક્રવર્તીના મતે, ગરમી સંબંધિત કામના નુકસાનથી કૃષિ સૌથી વધુ પ્રભાવિત થાય છે. ઊંચા તાપમાન ખેતરની કાર્યક્ષમતા ઘટાડે છે, પાકને અસર કરે છે અને પશુધન ઉત્પાદન ઘટાડે છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે બાંધકામ ક્ષેત્રમાં પણ, ભારે ગરમી દરમિયાન કામની ગતિ ૧૮ થી ૩૫ ટકા ઘટી જાય છે. કામદારોને વારંવાર વિરામ લેવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે અને ઘણીવાર કામ બંધ કરવું પડે છે.
ભારતમાં મોટાભાગના કામદારો અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે. તેમની પાસે આરોગ્ય વીમો અને ઠંડક અથવા આરામ સુવિધાઓનો અભાવ છે. તેથી, તેઓ ગરમીથી વધુ પ્રભાવિત થાય છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે જો ગરમી સંબંધિત સમસ્યાઓનું નિરાકરણ નહીં આવે, તો ભારતના આર્થિક વિકાસ દર પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. વિશ્વ બેંકના અભ્યાસ મુજબ, ૨૦૩૦ સુધીમાં, ગરમીના તણાવને કારણે ભારતના GDP ના ૪.૫ ટકા જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. આ નુકસાન આશરે ડોલર ૧૫૦ થી ડોલર ૨૫૦ બિલિયન જેટલું થઈ શકે છે.
તીવ્ર ગરમીને કારણે, દેશમાં વીજળીની માંગ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. ૨૧ મેના રોજ, ભારતની ટોચની વીજળીની માંગ ૨૭૦.૮૨ ગીગાવોટ પર પહોંચી, જે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ છે.
લાંબા સમય સુધી ગરમીને કારણે લોકોના વીજળીના બિલ વધી રહ્યા છે. ઘરો પંખા, કુલર અને એર કંડિશનરનો વધુ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. કોર્પોરેટ ખર્ચ પણ વધી રહ્યા છે કારણ કે તેમને ઠંડક પર વધુ ખર્ચ કરવો પડે છે.
ઉચ્ચ તાપમાન ઝડપથી જમીનની ભેજ ઘટાડે છે, સિચાઈની જરૂરિયાતમાં વધારો કરે છે અને પાકની ઉપજમાં ઘટાડો કરે છે. ૨૦૨૨માં તીવ્ર ગરમીને કારણે ઘઉંના ઉત્પાદનમાં ૧૦ થી ૧૫ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો. ત્યારબાદ, દેશમાં ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિﾍતિ કરવા માટે ભારતને ઘઉંની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની ફરજ પડી હતી.
નિષ્ણાંતો કહે છે કે જો સમયસર પગલાં લેવામાં નહીં આવે, તો કૃષિ ઉત્પાદકતામાં ઘટાડો થઈ શકે છે, ખાદ્ય ફુગાવો વધી શકે છે અને ગ્રામીણ આવક પર દબાણ આવી શકે છે.
ગરમી માત્ર પાકને જ નહીં પરંતુ પશુપાલન અને ડેરી ક્ષેત્રને પણ અસર કરી રહી છે. ભારે ગરમીને કારણે, પ્રાણીઓ ઓછું ખાય છે, દૂધ ઉત્પાદન ઘટે છે અને રોગોનું જોખમ વધે છે. મરઘાં અને માછલી ઉછેરને પણ અસર થઈ રહી છે.
લેન્સેટ કાઉન્ટડાઉન રિપોર્ટ મુજબ, ૨૦૨૩ માં, ભારતમાં લોકો સરેરાશ ૧૦૦ દિવસ ગરમીના સંપર્કમાં રહેશે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી માનવામાં આવે છે. ગરમીને કારણે, હીટસ્ટ્રોક, ડિહાઇડ્રેશન અને અન્ય રોગોના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.
માર્ચ અને જૂન ૨૦૨૫ ની વચ્ચે, દેશમાં શંકાસ્પદ હીટસ્ટ્રોકના ૭,૦૦૦ થી વધુ કેસ નોંધાયા હતા, અને ઘણા લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ બીમારી તબીબી ખર્ચમાં વધારો કરે છે, કામના દિવસો ગુમાવે છે અને ગરીબ પરિવારો પર નાણાકીય દબાણ વધારે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે ફક્ત હીટવેવ ચેતવણીઓ જારી કરવાથી હવે પૂરતું રહેશે નહીં. ભારતે મોટા પાયે તૈયારી કરવાની જરૂર પડશે. આમાં શહેરોમાં વધુ હરિયાળી, ઠંડી છત, કાર્યસ્થળોમાં પાણી અને આરામની સુવિધાઓ, કામના સમયપત્રકમાં ફેરફાર અને ગરમી-સહિષ્ણુ પાકનો પ્રચાર શામેલ હશે.
લોકોના જીવન અને દેશના અર્થતંત્ર પર વધતી ગરમીની અસરને ઘટાડવા માટે અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો માટે સામાજિક સુરક્ષા અને આરોગ્ય સુવિધાઓમાં વધારો કરવાની પણ જરૂર છે.
(3:25 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
