મુંબઈ, તા.28: સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (સેબી) દ્વારા સ્ટોક એક્સચેન્જોને પોતાના શેર સ્વયં લિસ્ટ કરવાની મંજૂરી આપવા માટે જરૂરી સલામતીના પગલાં (સેફગાર્ડ્સ) ચકાસવામાં આવી શકે છે, તેમ સેબીના ચેરમેન તુહિન કાંતા પાંડેએ બુધવારે મુંબઈ ખાતે યોજાયેલી એક નાણાકીય સમિટમાં જણાવ્યું હતું. જો કે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે હાલના તબક્કે આ પ્રતિબંધો હટાવવા માટે કોઈ પણ પ્રકારની ઔપચારિક સમીક્ષા પ્રક્રિયા સક્રિય રીતે ચાલી રહી નથી.

મુંબઈમાં યોજાયેલી BFSI ઇનસાઇટ સમિટમાં સંબોધન કરતા પાંડેએ હિતોના સંઘર્ષ (Conflict of Interest) પર વિશેષ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે એક્સચેન્જ પોતે બજારનું નિયમનકાર પણ છે, અને જો કોઈ એક્સચેન્જ પોતાના જ શેરનું ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ પર નિયમન કરે, તો તે પોતાના જ મામલામાં નિયમનકાર બની શકતું નથી, જે વ્યવસ્થિત દેખરેખ સામે ગંભીર સવાલો ખડા કરે છે.

ભારતના વર્તમાન નિયમનકારી માળખા મુજબ કોઈ પણ સ્ટોક એક્સચેન્જને તેના પોતાના જ પ્લેટફોર્મ પર શેર લિસ્ટ કરવાની છૂટ આપવામાં આવતી નથી. ચેરમેને સ્વીકાર્યું હતું કે યુરોપ અને ન્યુ યોર્ક સહિતના ઘણા આંતરરાષ્ટ્રીય એક્સચેન્જોમાં સ્વ-લિસ્ટિંગની મંજૂરી છે, પરંતુ ભારતના બહુવિધ એક્સચેન્જો ધરાવતા બજારમાં આ પ્રથાને અમલમાં મૂકતા પહેલા તેના તમામ ફાયદા અને ગેરફાયદાનું અત્યંત કાળજીપૂર્વક મૂલ્યાંકન કરવું અનિવાર્ય છે.

આ પ્રસંગે નિષ્ક્રિય પ્રાદેશિક સ્ટોક એક્સચેન્જો (જેમ કે કલકત્તા સ્ટોક એક્સચેન્જ) ના પુનરુત્થાન અંગેના સવાલોના જવાબ આપતા પાંડેએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે એક્સચેન્જ શરૂ કરવા માટેની દરખાસ્તો મંજૂર થઈ શકે છે, પરંતુ અરજદારોએ કડક શાસન ધોરણો, મૂડી આવશ્યકતાઓ અને શેરહોલ્ડિંગ પ્રતિબંધોનું પાલન કરવું પડશે. ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રેડિંગના વર્તમાન યુગમાં કોઈપણ પુનર્જીવિત એક્સચેન્જની સફળતા માટે પર્યાપ્ત પ્રવાહિતા અને ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિ અનિવાર્ય છે.

વધુમાં, નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (એનએસઈ)ના શેર નિફ્ટી ૫૦ જેવા પ્રમુખ બેન્ચમાર્ક સૂચકાંકોમાં સામેલ થવા અંગે ઉઠતી ચર્ચાઓ વચ્ચે સ્વ-લિસ્ટિંગનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. નિયમનકાર દ્વારા હાલની આવશ્યકતાઓ અને બજારની વ્યાપારી શક્યતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને જ ભવિષ્યના નીતિગત પગલાં નક્કી કરવામાં આવશે તેવી ખાતરી આપવામાં આવી છે.

આગામી સમયમાં વૈશ્વિક શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ અને બજારના હિતોને સમતોલનમાં રાખીને સેબી દ્વારા આ દિશામાં ટેકનિકલ અભ્યાસ જારી રાખવામાં આવશે, જેથી ભારતીય મૂડી બજારની પારદર્શિતા અને રોકાણકારોના વિશ્વાસને કોઈ પણ ભોગે આંચ ન પહોંચે.