મુંબઈ. શનિવારે સવારે ૧૦:૨૩ વાગ્યે બાંદ્રામાં એમકે ચેમ્બર્સની બી વિંગમાં આગ લાગી હતી, જેમાં એક બાળક અને છ અન્ય લોકો ઘાયલ થયા હતા. બધાની હાલત સ્થિર હોવાનું જાણવા મળે છે અને તેઓ ભાભા હોસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ છે.

   બાંદ્રામાં એમકે ચેમ્બર્સમાં લાગેલી આગ - જેમાં શનિવારે ૧૨ વર્ષની મારિયા શેખ નામની છોકરી અને છ અન્ય લોકો ઘાયલ થયા હતા - તે રહેણાંક મકાનમાં બનેલી કોઈ સામાન્ય ઘટના નથી

   હકીકતમાં, તેનો મુંબઈના અંડરવર્લ્ડ સાથે ઊંડો ઐતિહાસિક સંબંધ છે અને તે ૧૯૯૦ના દાયકાના ડી-કંપની નેટવર્ક સાથે સીધો જોડાયેલો છે. ૧૯૯૩માં છોટા રાજન અને દાઉદ ઇબ્રાહિમ વચ્ચેના વિભાજન દરમિયાન તે એક મહત્વપૂર્ણ અને લોહિયાળ પ્રકરણનું સાક્ષી બન્યું હતું.

આ ઇમારત, જે હવે ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર સાથે સાત માળની રહેણાંક ઇમારત છે, તે 1999માં એક માળની ચાલ હતી. તે સમયે આ વિસ્તારમાં રહેતા લોકોના જણાવ્યા મુજબ, માર્ચ 1999માં છોટા રાજન ગેંગના શૂટરો દ્વારા માજિદ ખાનની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. માજિદ ખાન એક અગ્રણી રિયલ એસ્ટેટ વ્યક્તિ હતો અને મની લોન્ડરિંગ સિન્ડિકેટમાં સામેલ હતો.

   આ ઈમારતનો ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર કોમર્શિયલ હેતુ માટે હતો, અને અહીં માજિદ ખાનનું ઓફિસ હતું. પહેલો માળ રહેણાંક ઉપયોગ માટે હતો. મૌખિક રીતે, આ ચાલ તે સમયે "માહિમી પરિવાર" ની હતી, અને માજિદ ખાન બાંદ્રા વિસ્તારમાં અનેક રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરી રહ્યા હતા; તેમની ઓફિસ આ ઈમારતમાં આવેલી હતી.

   નામ ન આપવાની શરતે બાંદ્રાના એક જાણીતા રહેવાસીએ જણાવ્યું હતું કે માજિદ ખાનને તેમની ઓફિસમાં ગોળી મારી દેવામાં આવી હતી, જે આ ચાલીના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર હતી. "અમે આ વિસ્તારમાં મોટા થયા હતા અને આ ઘટના જોયા હતા અને લોકો પાસેથી તેના વિશે પ્રત્યક્ષ સાંભળ્યું હતું.

તેમના મૃત્યુ પછી, ઈમારતના વિકાસ અધિકારો તેમના બે પુત્રોને આપવામાં આવ્યા હતા, જેમણે પાછળથી એમકે રિયલ્ટીઝનો કબજો સંભાળ્યો. આ રીતે આ સાત માળની ઈમારત બની."

અમને ખાતરી નથી કે આ ઈમારતને તેના બાંધકામ પછી તરત જ ઓક્યુપેશન સર્ટિફિકેટ મળ્યું હતું કે નહીં, અથવા તે આજે મ્યુનિસિપલ બોડી દ્વારા જરૂરી ફાયર સેફ્ટી અને અન્ય નિયમોનું પાલન કરે છે કે નહીં." બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) મુજબ, મિડ-ડે 2026 સુધી ખાતરી કરી શક્યું ન હતું કે ઇમારતમાં અગ્નિ સલામતીના પગલાં હતા કે નહીં.

તે સમયે મુંબઈ પોલીસ સાથે કામ કરતા એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, "બાંદ્રા અને માહિમ વિસ્તારો ગેરકાયદેસર બાંધકામનું કેન્દ્ર હતા. જો મને બરાબર યાદ હોય, તો MK રિયલ્ટર્સે આમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી, બાંધકામ દ્વારા સિન્ડિકેટના કાળા નાણાંને ધોળા કર્યા હતા."

આવી બાબતો માટે મંજૂરીની પણ જરૂર નહોતી, તેથી બિલ્ડિંગ પ્રપોઝલ વિભાગ, બિલ્ડિંગ અને ફેક્ટરી વિભાગ, અથવા તમે જે અન્ય વિભાગોનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા છો તેના વિશે વાત કરવાનો કોઈ અર્થ નથી."

મુંબઈમાં આવી ઘટનાઓનો રેકોર્ડ રાખનાર એક વ્યક્તિ, જેમણે નામ ન આપવાની શરતે કહ્યું, "કોઈક સમયે, આપણે મુંબઈના અંડરવર્લ્ડ યુગના વારંવાર ઉત્તેજિત કથાઓથી આગળ વધવું પડશે. કાયદાનું શાસન ફક્ત ત્યારે જ સફળ થઈ શકે છે જો આપણે આજની ઘટનાઓને વાસ્તવિકતાથી જોઈએ, 1990 ના દાયકાને પાછળ છોડી દઈએ."

આ એક રહેણાંક ઇમારતમાં આગ લાગી હતી, અને સદનસીબે, કોઈનું મોત થયું ન હતું. અધિકારીઓએ તપાસ કરવી જોઈએ કે તેમની પાસે પરવાનગી હતી કે નહીં. જો નહીં, તો આપણે ડર્યા વિના યોગ્ય પગલાં લેવા જોઈએ. જૂની વાર્તાઓનો શું અર્થ છે? હું જૂની ઘટનાઓ વિશે વાત કરવા માંગતો નથી. તેમાં કંઈ રોમાંચક નથી.

૧૯૯૦ના દાયકામાં મુખ્ય રિયલ એસ્ટેટ ડેવલપર માજિદ ખાન, યેદા યાકુબ (યાકુબ મેમણ)નો ભાઈ હતો. ૧૯૯૩ના મુંબઈ શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટોના આરોપીઓમાં યાકુબ મેમણ એક આરોપી હતો. મેમણ પર તે સમયે સિન્ડિકેટ માટે લોજિસ્ટિક્સ અને હથિયારોની હેરફેરની વ્યવસ્થા કરવાનો આરોપ હતો.

૧૯૯૩ શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટ માર્ચ ૧૯૯૩: ડી-કંપનીએ મુંબઈ બોમ્બ વિસ્ફોટોને અંજામ આપ્યો. યાકુબ અને તેના મુખ્ય સાથીઓ ભારત છોડીને ભાગી ગયા, જ્યારે પરિવારના સભ્યો પર ટાડા કાયદા હેઠળ આરોપ મૂકવામાં આવ્યા.

૧૯૯૩–૧૯૯૯: રાજન અને દાઉદના અલગ થવા અને દુશ્મનાવટ છોટા રાજન દાઉદ ઇબ્રાહિમથી અલગ થયો, જેના કારણે મુંબઈમાં ડી-કંપનીના સંચાલકો અને ફાઇનાન્સરોને નિશાન બનાવીને શ્રેણીબદ્ધ હત્યાઓ થઈ. 

માર્ચ ૧૯૯૯: સિન્ડિકેટ સર્વોપરિતા માટેની લડાઈમાં, છોટા રાજનના શૂટરોએ તે જ બિલ્ડિંગમાં તેની ઓફિસમાં દિવસના અજવાળામાં માજિદ ખાન (એમકે બિલ્ડર્સ/એમકે ચેમ્બર્સના માલિક) ની ગોળી મારીને હત્યા કરી દીધી.