નવી દિલ્હી : ભારતમાં દાણચોરી એટલે કે સ્મગલિંગની દુનિયામાં એક અત્યંત વિચિત્ર અને ચોંકાવનારો વળાંક આવ્યો છે. અત્યાર સુધી એજન્સીઓ સોનું, ડ્રગ્સ, ચલણી નોટો કે હથિયારો પકડવા માટે સતર્ક રહેતી હતી, પરંતુ નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો (NCRB) ના તાજેતરના અહેવાલે સૌની આંખો ખોલી દીધી છે. અહેવાલ મુજબ, ભારતીય સરહદો અને વિવિધ બંદરો પરથી હવે લસણ (Garlic), વેજાઈનલ જેલ (Vaginal Gels) અને કપડાની દુકાનોમાં વપરાતા મેનેક્વીન્સ (માનવ પૂતળા) જેવી ચીજવસ્તુઓની ગેરકાયદેસર હેરાફેરીના કિસ્સાઓમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે.
ડાયરેક્ટોરેટ ઓફ રેવેન્યુ ઈન્ટેલિજન્સ (DRI) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૪ દરમિયાન દાણચોરી વિરોધી અભિયાન હેઠળ કુલ ૪૦૮ જેટલા જપ્તીને લગતા કેસો નોંધવામાં આવ્યા છે. આ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓમાં સંડોવાયેલા કુલ ૬૯૦ વ્યક્તિઓની દેશના વિવિધ ભાગોમાંથી ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે દાણચોરો માત્ર મોંઘી વસ્તુઓ જ નહીં, પણ રોજબરોજની જીવનજરૂરી ચીજોમાં પણ મોટો નફો શોધી રહ્યા છે અને સરકારી તિજોરીને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે.
દાણચોરોની આ નવી મોડસ ઓપરેન્ડી પાછળ મુખ્યત્વે આર્થિક પાસાઓ જવાબદાર હોવાનું જણાય છે. લસણ જેવી કૃષિ પેદાશોના ભાવમાં જ્યારે સ્થાનિક બજારમાં ઉછાળો આવે છે, ત્યારે પડોશી દેશોમાંથી ટેક્સ બચાવીને તેને ગેરકાયદેસર માર્ગે લાવવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, મેનેક્વીન્સ અને વેજાઈનલ જેલ જેવી વસ્તુઓ પરની ઊંચી આયાત ડ્યૂટી (Import Duty) થી બચવા માટે તેને છૂપી રીતે મંગાવવામાં આવે છે. કેટલીકવાર આ વસ્તુઓનો ઉપયોગ અન્ય નશીલા પદાર્થોને છુપાવવા માટેના કવર તરીકે પણ કરવામાં આવતો હોવાની શંકા સેવાઈ રહી છે.
NCRB ના રિપોર્ટમાં એ વાત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે કે દાણચોરો હવે પારંપરિક માર્ગો છોડીને ટેકનોલોજી અને નવી છૂપી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. ડીઆરઆઈ અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે આ એક નવો પડકાર છે, કારણ કે લસણ કે પૂતળા જેવી સામાન્ય લાગતી વસ્તુઓ પર શંકા કરવી મુશ્કેલ હોય છે. આગામી સમયમાં એજન્સીઓ આ પ્રકારની અસામાન્ય સ્મગલિંગને રોકવા માટે બંદરો અને એરપોર્ટ પર સ્કેનિંગ અને તપાસની પ્રક્રિયા વધુ કડક બનાવવાની યોજના બનાવી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ આવા નેટવર્કને તોડવા માટે સહયોગ લેવામાં આવશે.