નવી દિલ્હી: રાજકીય પક્ષોમાં આંતરિક બળવો કરીને પક્ષપલટો કરવાની વધતી જતી પ્રવૃત્તિ સામે સુપ્રીમ કોર્ટે લાલ આંખ કરી છે. શિવસેનાના ઐતિહાસિક વિભાજન અને ચૂંટણી પંચ દ્વારા એકનાથ શિંદે જૂથને પક્ષનું મૂળ ચૂંટણી પ્રતીક 'ધનુષ-બાણ' એલોટ કરવાના નિર્ણયને પડકારતી અરજી પર સુનાવણી કરતી વખતે સર્વોચ્ચ અદાલતે અત્યંત ધારદાર અને કડક અવલોકન કર્યું છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ  સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનાની ખંડપીઠે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે, શું પક્ષપલટાનું "બંધારણીય પાપ" કરનારા ધારાસભ્યો કે જૂથને મૂળ રાજકીય પક્ષનું ચૂંટણી પ્રતીક મેળવવાનો કોઈ નૈતિક કે કાનૂની અધિકાર હોઈ શકે ખરો?

સુનાવણી દરમિયાન શિંદે જૂથ તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલે દલીલ કરી હતી કે વિધાનસભામાં તેમની પાસે બહુમતી હતી, તેથી ચૂંટણી પ્રતીક હુકમ (Electoral Symbols Order) હેઠળ પક્ષપલટો કરનાર જૂથને જ અસલી પક્ષ ગણવો વ્યાજબી છે. આ દલીલોનો સખત વિરોધ કરતા જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચીએ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે જ્યારે ધારાસભ્યો પોતે જ પક્ષપલટા વિરોધી કાયદા (૧૦મી અનુસૂચિ) હેઠળ ગેરલાયકાતની કાર્યવાહીનો સામનો કરી રહ્યા હોય, ત્યારે માત્ર સભ્યોની સંખ્યા ગણીને મૂળ પ્રતીક સોંપી દેવું એ બંધારણીય સન્માન અને લોકશાહીના મૂલ્યોની મજાક ઉડાવવા સમાન છે. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે પૂછ્યું કે ચૂંટણી પ્રતીકનો આ કાયદો બંધારણીય મર્યાદાનું પાલન કરનારા મૂળ પક્ષનું રક્ષણ કરવા માટે છે કે પછી બળવો કરીને પાર્ટી તોડનારાઓને ઈનામ આપવા માટે?

ભારતીય રાજકારણમાં પાયાના સ્તરે કાર્યકરો અને જનતાના સમર્થનને બાજુ પર રાખીને માત્ર ચુંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની આંકડાકીય બહુમતી પર આધાર રાખવાની પ્રક્રિયા સામે કોર્ટે ભારે આશંકા વ્યક્ત કરી છે. જો કોઈ પક્ષનું આંતરિક બંધારણ સંપૂર્ણ લોકશાહી ઢબે ન ચાલતું હોય તો પણ માત્ર સંગઠનાત્મક કે સંખ્યાત્મક કસોટી કઈ રીતે આખરી ગણી શકાય તે મુદ્દે લાંબી દલીલો થઈ હતી. સુભાષ દેસાઈ કેસના ચુકાદાનો ઉલ્લેખ કરીને બંને પક્ષો વચ્ચે કાનૂની જંગ ખેલાયો હતો. આ અત્યંત સંવેદનશીલ અને ભવિષ્યના રાજકારણની દિશા નક્કી કરનારા કેસમાં સુનાવણી અનિર્ણિત રહી હતી અને વધુ દલીલો માટે બુધવારે પણ ચાલુ રહેશે.