નવી દિલ્‍હી,તા.૧૮: રેકોર્ડબ્રેક ખરીદી પછી, ભારતમાં ચાંદીની આયાત અચાનક બંધ થઈ ગઈ છે. ગ્‍લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, સરકારે આયાત ડ્‍યુટીમાં વધારો અને લાઇસન્‍સિંગ પ્રતિબંધોને કારણે મે મહિનામાં ચાંદીની આયાત ૮૧.૬% ઘટી ગઈ છે.

રિપોર્ટ અનુસાર, એપ્રિલમાં ચાંદીની આયાત ઼૪૧૧ મિલિયનની સરખામણીમાં મે મહિનામાં માત્ર $૭૬ મિલિયન થઈ ગઈ છે. સરકારે ચાંદી પરની આયાત ડ્‍યુટી ૬% થી વધારીને ૧૫% કરી અને ધાતુને પ્રતિબંધિત શ્રેણીમાં મૂક્‍યાના થોડા અઠવાડિયા પછી આ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે.

ચાંદી ભારતની સૌથી ઝડપથી વિકસતી આયાત શ્રેણીઓમાંની એક બની ગઈ હતી. ૨૦૨૫-૨૬ નાણાકીય વર્ષમાં, ચાંદીની આયાત ૧૪૯.૬% વધીને રેકોર્ડ  $૧૨.૦૫ બિલિયન થઈ, જે પાછલા વર્ષના માત્ર $૪.૮૩ બિલિયન હતી. સરકારે આ અતિશય આયાતને નિરુત્‍સાહિત કરવા અને તેને રોકવા માટે આ પગલું ભર્યું.

GTRI અનુસાર, ડ્‍યુટી વધારાથી અણધારી પરિસ્‍થિતિ સર્જાઈ. ભારત-યુએઈ મુક્‍ત વેપાર કરાર (FTA) એ UAE થી આયાત પર ટેરિફ લાભમાં વધારો કર્યો. આનાથી બંને ડ્‍યુટી વચ્‍ચે ૮ ટકાનો તફાવત સર્જાયો, જેના કારણે વેપારીઓ UAE દ્વારા ભારતમાં ચાંદી મોકલવાની શક્‍યતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો.

વિદેશ વેપાર મહાનિર્દેશાલય (DGFT) એ આ છટકબારી બંધ કરવા માટે તાત્‍કાલિક પગલાં લીધાં.

૧૬ મેના રોજ, ચાંદીની આયાતને 'પ્રતિબંધિત શ્રેણી'માં સ્‍થાનાંતરિત કરવામાં આવી. હવે, ભારતમાં ચાંદીની આયાત કરવા માટે વેપાર અને ઉદ્યોગ નિયામક (DGFT) તરફથી ફરજિયાત લાઇસન્‍સ જરૂરી છે.

ઊંચા ટેરિફ અને જથ્‍થાત્‍મક નિયંત્રણોના આ બેવડા ફટકાની તાત્‍કાલિક અસર થઈ, અને ચાંદીની આયાત માત્ર એક મહિનામાં ચારથી પાંચ વખત ઘટી ગઈ.

નિષ્‍ણાતો માને છે કે ભવિષ્‍યમાં ચાંદીની આયાતનું પ્રમાણ હવે DGFT દ્વારા કેટલા લાઇસન્‍સ જારી કરવામાં આવે છે તેના પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર રહેશે. આયાત કાં તો UAE થી પ્રેફરન્‍શિયલ ટેરિફ નિયમો હેઠળ ચાલુ રાખી શકાય છે અથવા અન્‍ય દેશોમાંથી સંપૂર્ણ ૧૫% ડ્‍યુટી દરે ચાલુ રાખી શકાય છે, પરંતુ સરકારની મંજૂરીની જરૂર પડશે.

અહેવાલમાં એ પણ ઉલ્‍લેખ કરવામાં આવ્‍યો છે કે સોના પર ચાંદી જેવા કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્‍યા નથી. આનું કારણ એ છે કે ભારત-UAE વેપાર કરાર હેઠળ સોના પર ટેરિફ લાભો ખૂબ ઓછા છે, જેના કારણે વેપારીઓ માટે મોટા પાયે હેરફેર અથવા શોર્ટકટ માટે કોઈ જગ્‍યા નથી