કોલંબો : વિશ્વના બે શક્તિશાળી મોરચા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધી રહેલા સૈન્ય તણાવની વચ્ચે શ્રીલંકાએ એક અત્યંત મહત્વનો અને આશ્ચર્યજનક નિર્ણય લીધો છે. કોલંબોમાં અમેરિકી દૂતાવાસના વિરોધ અને ચેતવણી છતાં, શ્રીલંકા સરકારે તેમના આશ્રય હેઠળ રહેલા 238 ઈરાની ખલાસીઓને સુરક્ષિત રીતે તેમના વતન ઈરાન પરત મોકલી દીધા છે. આ નિર્ણયને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં શ્રીલંકાના એક સ્વતંત્ર વલણ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
મધદરિયે અમેરિકી સબમરીનનો ભીષણ હુમલો
આ ઘટનાની શરૂઆત 4 માર્ચના રોજ થઈ હતી, જ્યારે ભારતમાં નૌકાદળના અભ્યાસ બાદ પરત ફરી રહેલા ઈરાની યુદ્ધ જહાજ 'આઈરિસ દેના' પર અમેરિકી સબમરીને આકસ્મિક હુમલો કર્યો હતો. આ હુમલામાં જહાજને ભારે નુકસાન થયું હતું અને અનેક ખલાસીઓએ જીવ ગુમાવ્યા હતા. શ્રીલંકન નેવીએ સમયસૂચકતા વાપરીને બચાવ કામગીરી કરી હતી, જેમાં 32 ખલાસીઓને જીવતા બચાવ્યા હતા અને 87 મૃતદેહો બહાર કાઢ્યા હતા. આ તમામ ઘાયલો અને અન્ય જહાજના ખલાસીઓને શ્રીલંકાએ માનવતાના ધોરણે આશ્રય આપ્યો હતો.
અમેરિકાની અપીલ અને શ્રીલંકાનો ઈનકાર
જ્યારે આ ખલાસીઓને ઈરાન પરત મોકલવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી હતી, ત્યારે કોલંબો સ્થિત અમેરિકી દૂતાવાસના અધિકારી જેન હોવેલે શ્રીલંકા સરકારને વિનંતી કરી હતી કે આ ખલાસીઓને તેહરાન મોકલવામાં ન આવે. અમેરિકાને શંકા હતી કે આ ખલાસીઓ સામાન્ય સૈનિકો નહીં પણ ગુપ્તચર અધિકારીઓ હોઈ શકે છે. જોકે, શ્રીલંકાએ આ દબાણ સામે નમી જવાને બદલે આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો મુજબ તમામ ખલાસીઓને ખાસ વિમાન દ્વારા રવાના કરી દીધા હતા.
49 દિવસ બાદ ખુલ્લો થયો વૈશ્વિક વેપાર માર્ગ
બીજી તરફ, સમગ્ર વિશ્વ માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે 49 દિવસના લાંબા અંતરાલ બાદ વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવો 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' ફરીથી ખુલી ગયો છે. ફેબ્રુઆરીમાં ઈરાન પર થયેલા હુમલા બાદ આ માર્ગ બંધ કરવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર માઠી અસર પડી હતી. હવે ઈઝરાયેલ-લેબનોન યુદ્ધવિરામ બાદ ઈરાને આ માર્ગ ખોલવાની જાહેરાત કરી છે, જે વેપાર જગત માટે મોટી જીત સમાન છે.
આ ઘટનાક્રમે સાબિત કર્યું છે કે મધ્ય-પૂર્વના તણાવમાં નાના દેશો પણ હવે પોતાની રાજદ્વારી શક્તિ બતાવી રહ્યા છે. શ્રીલંકાના આ પગલાથી અમેરિકા અને શ્રીલંકાના દ્વિપક્ષીય સંબંધો પર કેવી અસર પડશે, તેના પર હવે સૌની નજર છે.