નવી દિલ્હી, તા.28: દેશવ્યાપી વિદ્યાર્થી આંદોલન અને NEET પેપર લીક વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન નોંધાયેલી એફઆઈઆર (FIR) ની તપાસ ચાલુ રાખવાના સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ એક નવો રાજકીય અને કાયદાકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. આંદોલનનું નેતૃત્વ કરનારી 'કોકરોચ જનતા પાર્ટી' (CJP) એ સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશ પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપતાં તેને કેન્દ્ર સરકાર સાથે થયેલી સમજૂતીનો વિરોધાભાસ ગણાવ્યો છે અને કોર્ટની કેટલીક શરતોને "અસ્વીકાર્ય" જાહેર કરી છે.

"સરકારે આપેલું વચન પાળવું જ પડશે" - સૌરવ દાસ

CJP ના મુખ્ય પ્રવક્તા સૌરવ દાસે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ દેશના યુવાનોના હિતમાં સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા લેવાતા નિર્ણયોનું સન્માન કરે છે, પરંતુ કેન્દ્ર સરકારે વાટાઘાટો દરમિયાન તમામ એફઆઈઆર પાછી ખેંચવાનું જે વચન આપ્યું હતું તે પૂરું કરવું જ પડશે.

દાસે ટાંકીને જણાવ્યું કે, "અમારી મુખ્ય માંગણીઓમાંની એક એ હતી કે પ્રદર્શનકારીઓ સામે નોંધાયેલી તમામ એફઆઈઆર રદ કરવામાં આવે અને અટકાયતમાં લેવાયેલા તમામ વિદ્યાર્થીઓને મુક્ત કરાય. જો સરકાર પોતાનું વચન પાળવામાં નિષ્ફળ જશે, તો અમે દિલ્હીમાં ફરી એકવાર વિશાળ રાષ્ટ્રવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનનું આહ્વાન કરવા મજબૂર બનીશું."

સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વનો નિર્દેશ

ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની ખંડપીઠે આ મામલે ચુકાદો આપતા નિર્દેશ આપ્યો હતો કે:

· જે વિદ્યાર્થીઓનો કોઈ ગુનાહિત ભૂતપૂર્વ રેકોર્ડ નથી, તેમની સામે રાજ્યો કોઈપણ જાતની બળજબરીપૂર્વકની કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકશે નહીં.

· ૧૮ વર્ષથી ઓછી વયના નિર્દોષ અટકાયતીઓને તુરંત છોડી મૂકવાનો આદેશ આપ્યો.

· જોકે, ગુનાહિત ઈતિહાસ ધરાવતા લોકો સામે દિલ્હી પોલીસ અને અન્ય એજન્સીઓને તપાસ ચાલુ રાખવાની છૂટ આપી છે.

ખંડપીઠે નોંધ્યું હતું કે પ્રદર્શન દરમિયાન પેલેટ ગન, ઇલેક્ટ્રિક ડંડા જેવા પોલીસ અતિરેક તેમજ ૨૫૦ થી વધુ પોલીસકર્મીઓ પર થયેલા હુમલા એમ બંને પાસાઓની એક સ્વતંત્ર અને પારદર્શક ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા નિષ્પક્ષ તપાસ થવી જરૂરી છે. કોર્ટે તમામ સીસીટીવી (CCTV) અને ડિજિટલ પુરાવા સાચવી રાખવા રાજ્યોને સૂચના આપી છે.

આંદોલનનો પૃષ્ઠભૂમિ અને મુખ્ય ઘટનાક્રમ:

· ૩૬ દિવસનું આંદોલન: CJP ના નેતૃત્વ હેઠળ જંતર-મંતર પર NEET પેપર લીક અને પરીક્ષા પ્રણાલીમાં પારદર્શિતા માટે ૩૬ દિવસ સુધી સઘન પ્રદર્શનો થયા હતા.

· શિક્ષણ મંત્રીનું રાજીનામું: વિરોધ પ્રદર્શન અને 'સાંસદ ચલો' માર્ચના ભારે દબાણ બાદ કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું.

· સરકાર સાથે સમજૂતી: પીડિત પરિવારને વળતર, પેપર લીક વિરોધી કડક કાયદો અને તમામ FIR પાછી ખેંચવાની સરકારી ખાતરી બાદ આંદોલન સ્થગિત કરાયું હતું.

· નીલેકણી ટાસ્ક ફોર્સ: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પરીક્ષા સુધારણા માટે નંદન નીલેકણીના નેતૃત્વમાં એક ઉચ્ચ-સ્તરીય ટાસ્ક ફોર્સની જાહેરાત કરી છે.