મુંબઈ, તા.૧૯: વિદેશ જઈને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું સપનું જોતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે ગ્લોબલ એજ્યુકેશન માર્કેટમાંથી એક મહત્વના સમાચાર આવી રહ્યા છે. કેનેડા, બ્રિટન (UK) અને અમેરિકા (US) જેવા પરંપરાગત દેશોમાં વિઝાના કડક નિયમો અને ઇમિગ્રેશન દિવાલો ઊંચી થતાં, ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ હવે યુરોપના આકર્ષક દેશ ફ્રાન્સને "બોન્જોર" (નમસ્તે) કહી રહ્યા છે. જોકે, ફ્રાન્સ સરકારે વિઝા પ્રક્રિયા સરળ બનાવીને દરવાજા ચોક્કસ પહોળા કર્યા છે, પરંતુ સાથે જ બિન-યુરોપિયન યુનિયન (Non-EU) ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ટ્યુશન ફીમાં મોટો વધારો કરીને ખિસ્સા હળવા કરવાનું આયોજન પણ કરી લીધું છે.

આગામી ૨૦૨૬-૨૭ ના શૈક્ષણિક વર્ષથી અમલમાં આવી રહેલા ટ્યુશન ફી વધારાના નિર્ણયે વિદેશી શિક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો અને ભારતીય વાલીઓમાં ચિંતા જગાવી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, માત્ર સરળ વિઝા આપવાથી જ ભારતના બજેટ-સભાન (ખર્ચ પ્રત્યે ગંભીર) વિદ્યાર્થીઓને આકર્ષી શકાશે નહીં. વર્તમાન સમયમાં ભારતીય પરિવારો વિદેશી ડિગ્રી પાછળ લાખો રૂપિયાનું રોકાણ કરતા પહેલાં ખૂબ જ વ્યૂહાત્મક રીતે ગણતરી કરી રહ્યા છે કે તેમને રોકાણ સામે કેવું વળતર (ROI) મળશે.

'ગંતવ્ય' નહીં, હવે 'પરિણામ' પર છે વિદ્યાર્થીઓનું ફોકસ

ગ્લોબલ એજ્યુકેશન ક્ષેત્રના અગ્રણીઓના મતે, વૈશ્વિક સ્તરે વિદ્યાર્થીઓની વિચારસરણીમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. હવે વિદ્યાર્થીઓ માત્ર યુનિવર્સિટીના રેન્કિંગ કે પ્રતિષ્ઠા પાછળ દોડવાને બદલે સ્થિર વિઝા સિસ્ટમ, પાર્ટ-ટાઇમ અને ફૂલ-ટાઇમ નોકરીની વાસ્તવિક તકો અને પોસ્ટ-સ્ટડી (અભ્યાસ પછી) કામ કરવાના સ્પષ્ટ અધિકારોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. ફ્રાન્સે વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં ૩૦,૦૦૦ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પોતાના દેશમાં લાવવાનો મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે, જે વર્તમાન સંખ્યા કરતાં ત્રણ ગણો છે. આ માટે અંગ્રેજી માધ્યમના અભ્યાસક્રમો પણ વધારાયા છે.

મોંઘા આવાસ અને ફુગાવો બન્યા મોટા છુપા પડકારો

ફીમાં વધારો થવાને કારણે ફ્રાન્સ હવે માત્ર ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગ અથવા અમીર પરિવારો માટેનું ગંતવ્ય સ્થાન બની રહે તેવી સંભાવના છે. શિક્ષણના ખર્ચ ઉપરાંત પેરિસ જેવા મુખ્ય યુરોપિયન શહેરોમાં રહેઠાણ (Accommodation) ની તીવ્ર અછત, મોંઘું ચલણ (યુરો) અને દૈનિક પરિવહન ખર્ચ વાલીઓ પર બોજ વધારી રહ્યા છે. આજે વિદેશ ભણવા જવાનો નિર્ણય લેવામાં રહેઠાણનો ખર્ચ એ સૌથી મોટો છુપો ચલ (Hidden Variable) સાબિત થઈ રહ્યો છે.

જર્મની અને આયર્લેન્ડ તરફથી મળશે કડક ટક્કર

ખર્ચમાં થઈ રહેલા આ તોતિંગ વધારાને કારણે ફ્રાન્સને અન્ય યુરોપિયન દેશો તરફથી ભારે સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જર્મની આજે પણ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે મોટું આકર્ષણ છે કારણ કે ત્યાંની મોટાભાગની સરકારી યુનિવર્સિટીઓમાં ટ્યુશન ફી નહિવત અથવા શૂન્ય છે. તેવી જ રીતે, આયર્લેન્ડ પણ તેના સંપૂર્ણ અંગ્રેજી બોલતા વાતાવરણ અને મજબૂત ટેકનોલોજી જોબ માર્કેટના કારણે લોકપ્રિય બની રહ્યું છે, જ્યારે મેડિકલ અને એન્જિનિયરિંગના વિદ્યાર્થીઓ હવે પૂર્વી યુરોપના સસ્તા દેશો તરફ વળી રહ્યા છે.

જોકે, લક્ઝરી મેનેજમેન્ટ, હોસ્પિટાલિટી, એરોસ્પેસ, બિઝનેસ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવા વિશિષ્ટ ક્ષેત્રોમાં ફ્રાન્સ આજે પણ પ્રીમિયમ સ્થાન ધરાવે છે. પરંતુ અહીં સૌથી મોટો પડકાર ભાષાનો છે. ભલે કોર્સ અંગ્રેજીમાં હોય, પણ અભ્યાસ પૂરો કર્યા પછી ત્યાં સારી નોકરી મેળવવા અને સ્થાનિક સમાજમાં સેટ થવા માટે ફ્રેન્ચ ભાષા શીખવી અનિવાર્ય છે. આમ, ફ્રાન્સની લાંબા ગાળાની સફળતા એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે ઊંચી ફી ચૂકવ્યા પછી ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને ત્યાં સ્થિર કારકિર્દી અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય મળે છે કે નહીં.