મુંબઈ : મહારાષ્ટ્રના ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) દ્વારા પ્રતિબંધિત તમાકુ સંબંધિત ઉત્પાદનોની સરોગેટ (આડકતરી) જાહેરાતો કરવા બદલ બોલિવૂડના દિગ્ગજ અભિનેતાઓ શાહરૂખ ખાન, અજય દેવગન અને ટાઈગર શ્રોફ સામે મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. 'ઈન્ડિયા ટુડે કોન્ક્લેવ ૨૦૨૬' માં આ અંગે મહારાષ્ટ્ર FDA ના કમિશનર તુકારામ મુંઢેએ સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું હતું કે કારણદર્શક નોટિસનો જવાબ આપનારા કલાકારોને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવા માટે સુનાવણીની વધુ એક તક આપવામાં આવશે, જેના આધારે આગળના કાનૂની પગલાં લેવાશે.

એફડીએ કમિશનરે ગ્રાહકોના અધિકારો અને ભ્રામક જાહેરાતો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું હતું કે, ખાદ્ય પદાર્થો તેમજ અન્ય પ્રોડક્ટ્સના પેકેટ પર છાપવામાં આવેલી વિગતો ગ્રાહકો સહેલાઈથી વાંચી અને સમજી શકે તે અત્યંત જરૂરી છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે જાહેરાતમાં જે-તે ઉત્પાદનનો પ્રચાર કરતા બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર્સ અને સેલિબ્રિટીઓની પણ એ કાનૂની જવાબદારી બને છે કે તેઓ પ્રોડક્ટને સમર્થન આપતાં પહેલાં તેની કાયદેસરતા અને નીતિ-નિયમો ચકાસી લે.

આ સમગ્ર મામલે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, ૨૦૦૬ ની કલમ ૨૪ અને વર્ષ ૨૦૧૮ ના પ્રચાર-જાહેરાત સંબંધી કાયદાકીય નિયમો હેઠળ સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. વિભાગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સેલિબ્રિટીઓ પોતાની લોકપ્રિયતા કે પ્રભાવ દ્વારા જે વર્તન કે શબ્દોનો ઉપયોગ કરે છે, તેનાથી ગ્રાહકો ગેરમાર્ગે ન દોરાવવા જોઈએ. જે કલાકારોને નોટિસ પાઠવવામાં આવી હતી તેમના લેખિત જવાબો વિભાગને મળી ચૂક્યા છે, પરંતુ કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંત મુજબ તેમને વ્યક્તિગત સુનાવણીની તક આપવાનું નક્કી કરાયું છે.

કમિશનરે ભારપૂર્વક કહ્યું કે કાયદાના અમલીકરણમાં કોઈપણ વ્યક્તિની લોકપ્રિયતા, સામાજિક પ્રતિષ્ઠા કે આર્થિક કદને જોવામાં આવશે નહીં. સામાન્ય નાગરિક હોય કે બ્રાન્ડ એન્ડોર્સ કરતી વિખ્યાત હસ્તી, જો કાયદા અને નિયમોનું અનૌચિત્ય કે ઉલ્લંઘન માલૂમ પડશે તો તેમણે કાયદાકીય કાર્યવાહીનો સામનો કરવો જ પડશે. આ નિયમો માત્ર તમાકુ કે નશીલા પદાર્થો પૂરતા મર્યાદિત નથી પરંતુ તમામ ખાદ્ય ઉત્પાદનો અને ગ્રાહક સેવાઓને સમાન રીતે લાગુ પડે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે દેશમાં તમાકુ અને ગુટખા સંબંધિત સીધી જાહેરાતો પર લાંબા સમયથી પ્રતિબંધ છે, પરંતુ કંપનીઓ પાન મસાલા કે માઉથ ફ્રેશનરના નામે સરોગેટ એડવર્ટાઈઝિંગ કરીને આવી બાબતોનો પ્રચાર કરતી હોવાના અવારનવાર આક્ષેપો થતા રહ્યા છે. અગાઉ પણ વિવિધ સામાજિક સંસ્થાઓ અને ગ્રાહક સુરક્ષા મંડળો દ્વારા પ્રખ્યાત કલાકારો દ્વારા કરવામાં આવતી આવી ભ્રામક જાહેરાતો સામે વિરોધ નોંધાવી કડક કાયદાકીય પગલાં ભરવાની માંગણી કરવામાં આવી હતી.

હવે પછીના તબક્કામાં, મહારાષ્ટ્ર એફડીએ દ્વારા આગામી દિવસોમાં આ ત્રણેય બોલિવૂડ કલાકારો અથવા તેમના કાનૂની પ્રતિનિધિઓ સાથે સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે. સુનાવણી દરમિયાન રજૂ થનારા તથ્યો અને વિગતોની ચકાસણી કર્યા બાદ જ્યુડિશિયલ પ્રક્રિયા હેઠળ આગળનો અંતિમ નિર્ણય લેવાશે. નિયમોનો ભંગ સાબિત થશે તો કાયદાકીય જોગવાઈઓ અનુસાર દંડ અથવા દંડાત્મક કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે, જેનાથી ભવિષ્યમાં સેલિબ્રિટી એન્ડોર્સમેન્ટ પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા આવશે.