વોશિંગ્ટન:અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલા વચગાળાના શાંતિ કરાર છતાં પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની સ્થિતિ વધુ વણસી ગઈ છે. લેબનાનમાં ઇઝરાયેલ દ્વારા સતત કરવામાં આવી રહેલી સૈન્ય કાર્યવાહીથી નારાજ થઈને ઈરાને શનિવારે એક મોટું કદમ ઉઠાવતા વ્યાપારી દ્રષ્ટિએ અત્યંત વ્યૂહાત્મક ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ને ફરીથી બંધ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. જો કે, હોર્મુઝની આ નાકાબંધી વચ્ચે પણ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સ્વિટ્ઝરલેન્ડના બર્ગનસ્ટોક (Bürgenstock) ખાતે પૂર્વનિર્ધારિત રાજદ્વારી વાટાઘાટો ચાલુ રહેશે. આ સમગ્ર શાંતિ પ્રક્રિયામાં મુખ્ય મધ્યસ્થની ભૂમિકા ભજવી રહેલા પાકિસ્તાને દાવો કર્યો છે કે બંને દેશો વચ્ચે રવિવારથી ટેકનિકલ સ્તરની મહત્વની ચર્ચા શરૂ થવા જઈ રહી છે, જેમાં કતર દેશ પણ સહ-મધ્યસ્થ તરીકે જોડાશે.
બીજી તરફ, અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે પુષ્ટિ કરી છે કે અમેરિકાના મુખ્ય વાર્તાકાર જેરેડ કુશનર અને સ્ટીવ વિટકૉફ અગાઉથી જ સ્વિટ્ઝરલેન્ડ પહોંચી ગયા છે અને આ બેઠકની ટેકનિકલ તૈયારીઓને આખરી ઓપ આપી રહ્યા છે. જેડી વેન્સ પોતે પણ આગામી થોડા દિવસોમાં સ્વિટ્ઝરલેન્ડની મુલાકાતે જવાના છે. તેમણે સ્વીકાર્યું હતું કે આવા જટિલ મુદ્દાઓ પર વિવિધ પક્ષો વચ્ચે તાલમેલ સાધવો હંમેશા પડકારજનક હોય છે, પરંતુ ઈરાન, કતર અને પાકિસ્તાન સરકારના મુખ્ય પ્રતિનિધિઓ ત્યાં પહોંચ્યા બાદ સત્તાવાર મંત્રણા આગળ વધશે અને હાલ બધું આયોજન મુજબ યોગ્ય દિશામાં ચાલી રહ્યું છે. આ અગાઉ ઈરાનની સંયુક્ત સૈન્ય કમાન્ડે સરકારી ટેલિવિઝન પર એક નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું હતું કે લેબનાનમાં ઇઝરાયેલના હુમલા અને અમેરિકાની કરાર વિરૂદ્ધની પ્રવૃત્તિઓને કારણે હોર્મુઝ જળમાર્ગ બંધ કરાયો છે અને જો ઇઝરાયેલી હુમલા નહીં અટકે તો ઈરાન વધુ કડક પગલાં લેશે. આ જાહેરાત બાદ ઈરાનનું પ્રતિનિધિમંડળ પણ સ્વિટ્ઝરલેન્ડ જવા રવાના થયું છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બગાઈએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ યાત્રા માત્ર અમેરિકાને તેના વચનોની યાદ અપાવવા માટે છે અને જો અમેરિકા તેની પ્રતિબદ્ધતાઓ પૂરી નહીં કરે તો આખો વચગાળાનો કરાર જોખમમાં મૂકાઈ શકે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન વચ્ચે ત્રણ મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા આ યુદ્ધને સમાપ્ત કરવા માટે એક સમજૂતી જ્ઞાપન (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરારનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર ફરીથી વાતચીત શરૂ કરવાનો અને હોર્મુઝ જળમાર્ગને ખુલ્લો રાખવાનો હતો. થોડા દિવસો પહેલા જ આ જળમાર્ગ ખોલવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ હવે ફરી તે બંધ થતાં વૈશ્વિક બજારોમાં ક્રૂડ ઓઈલ અને કુદરતી ગેસની કિંમતોમાં ભારે ઉછાળો આવવાની આશંકાથી ચિંતા પ્રસરી ગઈ છે. ભલે ઇઝરાયેલ અને હિઝબુલ્લાહ આ શાંતિ કરારનો સીધો ભાગ નથી, પરંતુ તેમાં લેબનાનની સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરવાની વાત વણાયેલી હતી. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં સુધી સુરક્ષાનો ખતરો નાબૂદ નહીં થાય ત્યાં સુધી તેમની સેના દક્ષિણ લેબનાનમાં તહેનાત રહેશે, જ્યારે હિઝબુલ્લાહ અને ઈરાનની શરત છે કે ઇઝરાયેલ સંપૂર્ણપણે પાછું હટે તો જ હુમલા બંધ થશે. આ ખેંચતાણ વચ્ચે દક્ષિણ લેબનાનના નબાતિયેહ શહેર અને આસપાસના ગામોમાં ઇઝરાયેલના તાજા હવાઈ હુમલામાં બે બાળકો સહિત વધુ ૧૬ લોકોના મોત નીપજ્યા છે અને વર્તમાન યુદ્ધમાં કુલ મૃત્યુઆંક ૪,૦૦૦ ને પાર થઈ જતાં વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધવિરામના પ્રયાસોને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે.