જબલપુર, તા.26: દાયકાઓ જૂના રશિયન ભાષાના દસ્તાવેજોને સફળતાપૂર્વક ઉકેલીને જબલપુર સ્થિત વ્હીકલ ફેક્ટરી (VFJ) દ્વારા ભારતીય સેનાના શસ્ત્રાગારને વધુ મજબૂત કરવા માટે એક અત્યાધુનિક સ્વદેશી ટેન્ક ઓવરહોલિંગ ફેસિલિટી વિકસાવવામાં આવી રહી છે. રક્ષણ ક્ષેત્રના અહેવાલો મુજબ, આ વિશેષ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત તમિલનાડુના અવાડી સ્થિત હેવી વ્હીકલ ફેક્ટરીના સહયોગથી સોવિયેત યુગના આશરે 70 ટકા ડ્રોઇંગ્સ અને બ્લૂપ્રિન્ટ્સને ડીકોડ કરી લેવામાં આવ્યા છે, જેના દ્વારા આગામી એપ્રિલ 2028થી વાર્ષિક ધોરણે સેનાની T-72 અને T-90 બેટલ ટેન્કોનું વિસર્જન, પુનઃનિર્માણ અને પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.

આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ભારતીય સેનાની કરોડરજ્જુ સમાન સોવિયેત મૂળની T-72 અજય અને રશિયન ડિઝાઇનની T-90 ભીષ્મ ટેન્કોની મરામતની ક્ષમતા વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. અગાઉ 2001માં રશિયા સાથે કરાર કરીને અવાડી ખાતે T-90 ટેન્કોનું લાયસન્સ યુક્ત ઉત્પાદન શરૂ કરાયું હતું, પરંતુ હવે જબલપુરને અવાડી ઉપરાંત બીજા મોટા ટેન્ક ઓવરહોલિંગ સેન્ટર તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. બે T-72 ટેન્કોના સફળ પાઇલટ પ્રોજેક્ટ બાદ જબલપુર ફેક્ટરીને આ મહત્ત્વપૂર્ણ જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

ફેક્ટરીના ડેપ્યુટી જનરલ મેનેજર હર્ષ ભટનાગરના જણાવ્યા અનુસાર, મૂળ ડિઝાઇનો દાયકાઓ જૂની અને રશિયન ભાષામાં હોવાથી અત્યંત જટિલ હતી, છતાં એન્જિનિયરોની ટીમે જરૂરી મશીનરી અને લેઆઉટનો વિગતવાર અભ્યાસ કરીને સ્વદેશી વિકલ્પો તૈયાર કર્યા છે. આ સુવિધા હેઠળ ટેન્કનું માત્ર સામાન્ય સમારકામ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વાહનને છૂટું પાડીને તમામ પ્રણાલીઓની ચકાસણી કરવામાં આવશે તેમજ ક્ષતિગ્રસ્ત ભાગોને બદલીને નવેસરથી એસેમ્બલ કરવામાં આવશે, જેમાં એક ટેન્ક પાછળ આશરે ચાર મહિનાનો સમય લાગશે.

આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટ માટે રૂ. 462 કરોડનો અંદાજિત ખર્ચ રાખવામાં આવ્યો છે, જેમાં પૂર્ણ ક્ષમતા સાથે કામ કરવા માટે આશરે 650 પ્રશિક્ષિત કર્મચારીઓની જરૂર પડશે. હાલમાં આ પ્રોજેક્ટ પર લગભગ 80 જેટલા કુશળ કર્મચારીઓ હલ અને ટરેટ પર કામ કરી રહ્યા છે, જ્યારે આંતરિક પ્રણાલીઓનું કામ આગામી તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે. આ યુનિટ આર્મર્ડ વ્હીકલ્સ નિગમ લિમિટેડ (AVNL) અંતર્ગત કાર્યરત છે.

ભારત સરકારે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભર બનવાની દિશામાં વધુ એક મોટું પગલું ભરીને વિદેશી ટેકનોલોજી પરની પરાધીનતા ઘટાડવાનો નિર્ધાર કર્યો છે. અગાઉ સૈન્ય દળોએ સઘન તાલીમ અને આધુનિક ટેકનોલોજીના આત્મસાતીકરણ દ્વારા વિદેશી બનાવટના શસ્ત્રોની જાળવણી દેશમાં જ કરવા માટે આ યોજના ઘડી હતી.

આગામી સમયમાં આ સુવિધા સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થવાથી ભારતીય સૈન્ય દળોની ઓપરેશનલ તૈયારીઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે અને વિદેશી મરામત કે છૂટા ભાગો પરની નિર્ભરતા ઘટશે. રક્ષણ મંત્રાલય અને સેનાના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પ્રોજેક્ટની પ્રગતિ પર સતત નજર રાખી રહ્યા છે જેથી સમયસર તમામ કામગીરી પૂર્ણ થઈ શકે.