નવી દિલ્હી: ભારતભરમાં શનિવાર, ૫ સપ્ટેમ્બરના રોજ શિક્ષક દિવસની સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા, આદર અને ઉત્સાહ સાથે ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. આ વિશેષ દિવસ દેશના એ તમામ શિક્ષકોને સમર્પિત છે જેઓ વિદ્યાર્થીઓના જીવનને ઘડવામાં અને તેમને ઉત્તમ નાગરિક બનાવવા માટે અતિ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. આ દિવસ ભારત દેશના મહાન વિદ્વાન, પ્રખ્યાત દાર્શનિક અને બીજા રાષ્ટ્રપતિ ડો. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણનની જન્મજયંતિનું પણ પ્રતીક છે. આ મહત્વપૂર્ણ અવસર ડો. રાધાકૃષ્ણનને ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરે છે, જેમની શિક્ષણ અંગેની દૂરદર્શિતા વ્યક્તિગત અને સામાજિક વિકાસનો મુખ્ય આધારસ્તંભ રહી છે.

ડો. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણનનું જીવન અને શિક્ષક દિવસનો ઇતિહાસ: ડો. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણન એક પ્રખ્યાત ભારતીય દાર્શનિક અને રાજનેતા હતા, જેમણે વર્ષ ૧૯૬૨થી ૧૯૬૭ સુધી ભારતના બીજા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે દેશની સેવા કરી હતી. તેમનો જન્મ ૫ સપ્ટેમ્બર ૧૮૮૮ના રોજ વર્તમાન તમિળનાડુના તિરુત્તની નામના નાનકડા ગામમાં થયો હતો. એક શિક્ષણશાસ્ત્રી અને દાર્શનિક તરીકે તેઓ ૨૦મી સદીના સૌથી વધુ માન્યતા પ્રાપ્ત અને પ્રભાવશાળી ભારતીય વિચારકોમાં સ્થાન ધરાવતા હતા. તમિળનાડુના નાના ગામથી શરૂ થયેલી તેમની સફર, પ્રારંભિક જીવન અને શૈક્ષણિક સિદ્ધિઓએ દર્શન તેમજ શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં ભવ્ય કારકિર્દીનો મજબૂત પાયો નાખ્યો હતો. તેઓ પુસ્તકો અને જ્ઞાન પ્રત્યે અગાધ પ્રેમ રાખતા હતા.

તેમના જન્મદિન અને શિક્ષક દિવસ વચ્ચેનો સંબંધ વર્ષ ૧૯૬૨થી જોડાયેલો છે, જ્યારે તેમણે ભારતના બીજા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે પદભાર સંભાળ્યો હતો. પ્રચલિત કથા મુજબ, જ્યારે તેમના કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ અને મિત્રોએ તેમનો જન્મદિવસ અલગથી ઉજવવાની વિનંતી કરી, ત્યારે તેમણે સૂચન કર્યું હતું કે આ દિવસને વ્યક્તિગત રીતે ઉજવવાને બદલે દેશના તમામ શિક્ષકોના સન્માનમાં 'શિક્ષક દિવસ' તરીકે ઉજવવો જોઈએ. ત્યારથી દર વર્ષે ૫ સપ્ટેમ્બરે સમગ્ર ભારતમાં શિક્ષક દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.

શાળાઓ-કોલેજોમાં વિવિધ કાર્યક્રમો અને રાષ્ટ્રીય શિક્ષક એવોર્ડ: આ નિમિત્તે દેશભરની શાળાઓ, કોલેજો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં વિશેષ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે. વિદ્યાર્થીઓ પોતાના ગુરુઓ અને શિક્ષકો પ્રત્યે આદર તથા આભાર વ્યક્ત કરવા માટે સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો, વક્તવ્યો, રમતો અને વિશિષ્ટ પ્રવૃત્તિઓ યોજે છે. આ દિવસ એ વાતની સ્વીકૃતિ છે કે શિક્ષકો માત્ર અભ્યાસ કરાવવા પૂરતા સીમિત ન રહેતા વિદ્યાર્થીઓમાં આત્મવિશ્વાસ, શિસ્ત, તાર્કિક વિચારસરણી અને માનવીય મૂલ્યોનું સિંચન કરે છે, જે તેમના વ્યક્તિગત અને વ્યાવસાયિક જીવન પર ઊંડી અસર છોડે છે.

શિક્ષક દિવસ ૨૦૨૬ના આ પાવન અવસરે રાષ્ટ્રપતિ શ્રીમતી દ્રૌપદી મુર્મુ દ્વારા નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલા એક ભવ્ય સમારંભમાં ૪૮ મેધાવી શિક્ષકોને 'રાષ્ટ્રીય શિક્ષક પુરસ્કાર'થી એનાયત કરવામાં આવ્યા છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રે વિશિષ્ટ યોગદાન આપનારા અને વિદ્યાર્થીઓના જીવનમાં સકારાત્મક પરિવર્તન લાવનારા શિક્ષકોને બિરદાવવા આ એવોર્ડ આપવામાં આવે છે. આ પુરસ્કાર વિજેતાઓની પસંદગી જિલ્લા, રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ત્રિ-સ્તરીય પારદર્શી પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવી છે, જેમાં દેશના ૨૭ રાજ્યો, ૭ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને ૬ કેન્દ્રીય સરકારી સંસ્થાઓના શિક્ષકોનો સમાવેશ થાય છે.