નવી દિલ્હી : ભારતીય રેલ્વેએ મુસાફરોની સલામતી અને ટ્રેનોની કાર્યકારી કાર્યક્ષમતાને એક નવા સ્તર પર લઈ જવા માટે એક મોટો અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. રેલ્વે મંત્રાલય દ્વારા ઉત્તર રેલ્વે (Northern Railway) ના હાઈ-ડેન્સિટી અને વ્યાપારી રીતે અત્યંત વ્યસ્ત એવા ૬૮૦ રૂટ કિલોમીટર પર ભારતની પોતાની સ્વદેશી સુરક્ષા પ્રણાલી 'કવચ' (Kavach) ની તૈનાતી માટે ₹૨૦૬ કરોડની ભારેભરખમ રકમ મંજૂર કરવામાં આવી છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટ્રેન અકસ્માતોને શૂન્ય પર લાવવાનો અને રેલ્વે નેટવર્કને વધુ આધુનિક બનાવવાનો છે.

'કવચ સંસ્કરણ ૪.૦' થી સજ્જ થશે દિલ્હીના મુખ્ય રૂટો

રેલ્વે મંત્રાલયે સત્તાવાર માહિતી આપતા જણાવ્યું છે કે, આ બજેટ અંતર્ગત કવચના સૌથી લેટેસ્ટ અને અત્યાધુનિક 'સંસ્કરણ ૪.૦' (Kavach Version 4.0) ની જોગવાઈઓ લાગુ કરવામાં આવશે. આ ટેક્નોલોજી શરૂઆતી તબક્કામાં દિલ્હી ડિવિઝનના મુખ્ય રૂટ જેવા કે, રેવાડી-દિલ્હી અને શકુરબસ્તી-ભટિંડા સેક્શન પર કાર્યરત કરવામાં આવશે. આ હાઈ-ટેક સિસ્ટમ લાગુ થવાથી રેલ્વે ટ્રેક પર સામસામે થતી ટ્રેનોની ટક્કર (Accidents) અને સિગ્નલ તોડીને આગળ વધી જવાની (SPAD) ભૂલોને સો ટકા અટકાવી શકાશે.

ડ્રાઈવર ભૂલ કરશે તો પણ ટ્રેન આપમેળે લાગશે બ્રેક

કવચ સિસ્ટમની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે સેટેલાઇટ અને ટ્રેક પર લાગેલા સેન્સર્સની મદદથી ચોવીસે કલાક સતત ટ્રેનની ગતિવિધિઓનું લાઈવ મોનિટરિંગ કરે છે. જો ક્યારેય પણ બે ટ્રેન એક જ ટ્રેક પર આવી જાય અથવા આગળ કોઈ જોખમ દેખાય, અને લોકો પાયલોટ (ડ્રાઈવર) બ્રેક મારવામાં મોડો પડે, તો આ સિસ્ટમ પરિસ્થિતિને સમજીને ટ્રેનમાં 'આપમેળે બ્રેક' (Automatic Braking) લગાવી દે છે. આનાથી હ્યુમન એરર એટલે કે માનવીય ભૂલોની શક્યતાઓ નહિવત થઈ જાય છે અને ટ્રેનો પોતાની મહત્તમ સ્પીડ પર પણ સુરક્ષિત રીતે દોડી શકે છે.

કડકડતી ઠંડી અને ગાઢ ધુમ્મસમાં પણ ટ્રેનો લેટ નહીં પડે!

શિયાળાની ઋતુમાં ઉત્તર ભારતમાં ગાઢ ધુમ્મસ (Fog) ના કારણે દર વર્ષે સેંકડો ટ્રેનો કલાકો સુધી લેટ પડતી હોય છે અથવા રદ કરવી પડતી હોય છે. રેલ્વે મંત્રાલયે ઉમેર્યું કે, 'કવચ ૪.૦' ટેક્નોલોજી પ્રતિકૂળ હવામાન અને ઝીરો વિઝિબિલિટી (દ્રશ્યતા) માં પણ અત્યંત વિશ્વસનીય રીતે ટ્રેન ઓપરેશનને સપોર્ટ કરે છે. આ સિસ્ટમ ડ્રાઈવરના કેબિનની અંદર જ આગળના સિગ્નલનું લાઈવ ડિસ્પ્લે બતાવે છે, જેથી ધુમ્મસની સ્થિતિમાં પણ રેલ્વે સુરક્ષિત અને સમયસર સેવાઓ ચાલુ રાખી શકશે. આ પ્રોજેક્ટ ભારતીય રેલ્વેના ઈતિહાસમાં સેફ્ટીના ક્ષેત્રે ગેમચેન્જર સાબિત થશે.