બેંગલુરુ, તા.25: આધુનિક ટેકનોલોજીના જમાનામાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) હવે ડિજિટલ સ્ક્રીનથી બહાર નીકળીને આપણા ઘરના રસોડા અને બેડરૂમ સુધી પહોંચી ગયું છે. બેંગલુરુ સ્થિત સ્ટાર્ટઅપ 'પ્રોન્ટો' (Pronto) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી એક પહેલે સમગ્ર દેશમાં ગોપનીયતા (Privacy) અંગે મોટી ચર્ચા જગાવી છે. આ કંપની પોતાના સ્ટાફ પાસે ગ્રાહકોના ઘરે કામ કરતી વખતે વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરાવી રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય રોબોટિક્સ અને 'ફિઝિકલ AI' મશીનોને તાલીમ આપવાનો છે. આ સમાચાર સામે આવતા જ રોકાણકારો અને વપરાશકર્તાઓમાં આશ્ચર્ય અને ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે.
'ફિઝિકલ AI' એટલે કે એવી ટેકનોલોજી જે માત્ર કમ્પ્યુટર કે ફોન પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ જે વાસ્તવિક દુનિયામાં માનવ જેવી ક્રિયાઓ કરી શકે છે. પ્રોન્ટો કંપનીનો દાવો છે કે તેઓ અનૌપચારિક શ્રમ બજારને ઔપચારિક બનાવવા અને રોબોટ્સને ઘરગથ્થુ કામો શીખવવા માટે વાસ્તવિક ડેટા એકત્રિત કરી રહ્યા છે. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, સ્ટાફના શરીર પર લગાવેલા કેમેરા દ્વારા રેકોર્ડ કરવામાં આવતી આ પ્રવૃત્તિઓનો ઉપયોગ રોબોટ્સને વાસણ ધોવા કે રૂમ ગોઠવવા જેવી કુશળતાઓ શીખવવા માટે થશે.
કંપનીએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ એક 'પાયલોટ પ્રોજેક્ટ' છે અને તે માત્ર ગ્રાહકોની કડક સંમતિ બાદ જ અમલમાં મૂકવામાં આવે છે. પ્રોન્ટોના મતે, ગ્રાહકના ચહેરા અને અંગત વિગતો ઓટોમેટિક ઝાંખી (Blur) કરી દેવામાં આવે છે અને ૪૮ કલાકમાં ડેટા ડિલીટ કરી દેવાય છે. છતાં, પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું સામાન્ય ગ્રાહક ખરેખર સમજતા હશે કે તેમની સંમતિનો અર્થ માત્ર સેવા મેળવવાનો નથી, પણ ઘરની ગોપનીયતાને 'ડેટાસેટ'માં પરિવર્તિત કરવાનો છે?
આ વિવાદ વચ્ચે અર્બન કંપની અને સ્નેબિટ જેવી હરીફ કંપનીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેઓ ક્યારેય પણ ગ્રાહકોના ઘરમાં આવી કોઈ રેકોર્ડિંગ પ્રવૃત્તિમાં સામેલ નથી અને તેમના માટે ગ્રાહકનો વિશ્વાસ સર્વોપરી છે. પ્રોન્ટોએ હાલમાં જ $૨૦ મિલિયનનું વધારાનું ભંડોળ મેળવ્યું છે અને તેનું મૂલ્ય $૨૦૦ મિલિયન સુધી પહોંચ્યું છે, પરંતુ આ નવી ટેકનોલોજીની સફળતામાં 'ગોપનીયતા' એક મોટો અવરોધ બની શકે છે.
આ ઘટનાએ ટેકનોલોજીના ભાવિ પર એક મોટો સવાલ ઊભો કર્યો છે: શું આપણે સુવિધાના નામે આપણા અંગત જીવન અને ઘરના લેઆઉટને AI કંપનીઓની મૂડી બનવા દઈશું? આવનારા સમયમાં જ્યારે ભૌતિક AI આપણા જીવનનો હિસ્સો બનશે, ત્યારે 'સંમતિ' (Consent) ની વ્યાખ્યા પણ ફરીથી નક્કી કરવી પડશે. અત્યારે તો મોટો પ્રશ્ન એ છે કે, શું તમે તમારા ઘરને રોબોટની પાઠશાળા બનાવવા તૈયાર છો?