વોશિંગ્ટન, તા.૧૫: પશ્ચિમ એશિયામાં ઈરાન સાથે વધી રહેલા ભીષણ તણાવ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર 'નાટો' (NATO) ગઠબંધન સામે મોરચો ખોલી દીધો છે. ટ્રમ્પે અત્યંત કડક શબ્દોમાં ટીકા કરતા જણાવ્યું છે કે, જ્યારે અમેરિકાને જરૂર હતી ત્યારે આ ગઠબંધન ક્યાંય દેખાયું નહોતું અને ભવિષ્યમાં પણ તે અમેરિકાની પડખે ઊભું રહેશે તેવો વિશ્વાસ નથી. ટ્રમ્પના આ નિવેદને યુરોપિયન દેશો અને વિશ્વભરના સંરક્ષણ નિષ્ણાતોમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે.
ઈરાન સામેના યુદ્ધમાં જ્યારે અમેરિકા તેના મિત્ર દેશો પાસેથી સૈન્ય અને રાજદ્વારી સમર્થનની અપેક્ષા રાખી રહ્યું છે, ત્યારે નાટોના સાવધ વલણથી ટ્રમ્પ નારાજ થયા છે. તેમણે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે જો સાથી દેશો અમેરિકાના હિતો માટે આગળ નહીં આવે, તો અમેરિકા પણ આ ગઠબંધન પ્રત્યેની પોતાની પ્રતિબદ્ધતાઓ પર પુનર્વિચાર કરી શકે છે.
 
નાટો (NATO) શું છે અને ટ્રમ્પને કેમ છે વાંધો?
નાટો એટલે કે 'નોર્થ એટલાન્ટિક ટ્રીટી ઓર્ગેનાઈઝેશન' એ ૩૨ દેશોનું એક સૈન્ય ગઠબંધન છે.
•    ટ્રમ્પનો આક્ષેપ: ટ્રમ્પનું માનવું છે કે અમેરિકા આ ગઠબંધન પાછળ સૌથી વધુ ખર્ચ કરે છે, જ્યારે અન્ય દેશો તેનો માત્ર લાભ ઉઠાવે છે.
•    ઈરાન મુદ્દો: ઈરાન સાથેના વર્તમાન સંઘર્ષમાં ઘણા યુરોપિયન દેશોએ અમેરિકાને સીધો સહકાર આપવાને બદલે મધ્યસ્થી અને શાંતિની વાત કરી છે, જે ટ્રમ્પને રુચ્યું નથી.
•    ભવિષ્યની ચેતવણી: ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો નાટો 'અમેરિકા ફર્સ્ટ'ની નીતિને ટેકો નહીં આપે, તો અમેરિકા પોતાની સુરક્ષા માટે એકલા હાથે નિર્ણય લેતા અચકાશે નહીં.
 
વૈશ્વિક સુરક્ષા પર શું થશે અસર?
જો અમેરિકા નાટોથી અલગ થાય અથવા તેના સહયોગમાં ઘટાડો કરે, તો રશિયા અને ચીન જેવા દેશો માટે યુરોપ અને એશિયામાં પોતાનો પ્રભાવ વધારવાની તક મળી શકે છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદનને કારણે યુરોપના ઘણા દેશોએ પોતાની સંરક્ષણ નીતિમાં ફેરફાર કરવાની વિચારણા શરૂ કરી દીધી છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે ટ્રમ્પનું આ નિવેદન માત્ર એક રાજકીય દબાણ હોઈ શકે છે જેથી સાથી દેશો ઈરાન મુદ્દે અમેરિકાને વધુ મજબૂત ટેકો આપે. જોકે, યુદ્ધના માહોલમાં આવા તીખા તેવર પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિને વધુ જટિલ બનાવી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે નાટોના સભ્ય દેશો ટ્રમ્પની આ આકરી ચેતવણીનો કેવો પ્રતિસાદ આપે છે. શું ૨૦૨૬નું આ વર્ષ વિશ્વના સૌથી મોટા સૈન્ય ગઠબંધનના અંતની શરૂઆત સાબિત થશે? સમગ્ર વિશ્વની નજર અત્યારે વ્હાઈટ હાઉસ પર ટકેલી છે.