​ઈસ્તાંબુલ:ઇરાન અને પશ્ચિમ દેશો વચ્ચે વધતા ભારે તણાવ વચ્ચે તુર્કીએ એક અત્યંત મોટો અને ચોંકાવનારો 'યુ-ટર્ન' લીધો છે. ઇરાનને સમર્થન આપવાના મામલે તુર્કીના વલણે સમગ્ર મુસ્લિમ જગતમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. તુર્કીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે, "કોઈ એક મુસ્લિમ દેશ પર હુમલો થાય એટલે તેને તમામ દેશો પરનો હુમલો ગણી શકાય નહીં." તુર્કીના આ વલણથી ખાસ કરીને પાકિસ્તાન અને ઇરાનના સમીકરણો ઊંધા પડી ગયા છે.
​શું છે વિવાદનું મુખ્ય કારણ?
​પાકિસ્તાન અને કેટલાક મુસ્લિમ દેશો લાંબા સમયથી પશ્ચિમી દેશોના સૈન્ય ગઠબંધન 'નાટો' (NATO) ની તર્જ પર એક 'ઇસ્લામિક નાટો' (Islamic NATO) રચવાની હિલચાલ કરી રહ્યા હતા. જેનો મુખ્ય નિયમ જ એવો રાખવાની યોજના હતી કે 'કોઈ એક સભ્ય દેશ પર હુમલો થાય તો તમામ દેશોએ સાથે મળીને લડવું.' પરંતુ ઇરાન પર ઘેરાતા યુદ્ધના વાદળો વચ્ચે તુર્કીએ આ ખ્યાલને જ ફગાવી દીધો છે.
​તુર્કીના યુ-ટર્નથી કોને કેટલો ઝાટકો?
​પાકિસ્તાનને મોટો આંચકો: પાકિસ્તાન તુર્કી સાથે મળીને મુસ્લિમ દેશોનું એક સંગઠન બનાવીને વૈશ્વિક સ્તરે નેતૃત્વ કરવાની ફિરાકમાં હતું, પરંતુ તુર્કીના આ વલણથી તેના સપના પર પાણી ફરી વળ્યું છે.
​ઇરાન એકલું પડ્યું: ઇરાનને આશા હતી કે પ્રાદેશિક તણાવમાં તુર્કી અને અન્ય મુસ્લિમ દેશો તેનો ખુલ્લેઆમ સાથ આપશે, પરંતુ તુર્કીએ પોતાના હાથ ઊંચા કરી લેતાં ઇરાન રાજદ્વારી રીતે વધુ એકલું પડી ગયું છે.
​તુર્કીની પોતાની મજબૂરી: તુર્કી પોતે પણ અમેરિકા પ્રેરિત 'નાટો' (NATO) નું સક્રિય સભ્ય છે. તેથી તે અમેરિકા કે પશ્ચિમી દેશો સાથે સીધો પંગો લેવા માગતું નથી.
​નિષ્ણાતોનું શું કહેવું છે?
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, તુર્કીનો આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ધાર્મિક લાગણીઓ કરતાં દેશનો પોતાનો રાષ્ટ્રીય હિત (National Interest) વધુ મહત્વનો હોય છે. તુર્કી પોતાના આર્થિક અને સૈન્ય હિતોને જોખમમાં મૂકવા તૈયાર નથી.
​તુર્કીના આ નિર્ણયથી મધ્ય-પૂર્વના રાજકારણમાં ભારે ગરમાવો આવી ગયો છે અને 'ઇસ્લામિક નાટો' બનાવવાની પાકિસ્તાનની મહત્વાકાંક્ષા પર હાલ પૂરતું પૂર્ણવિરામ મુકાઈ ગયું છે.