ગાંધીનગર, તા. 29 :  યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત (UAE) એ 1 મે, 2026થી OPEC અને OPEC+ માંથી સત્તાવાર રીતે બહાર નીકળવાની જાહેરાત કરી વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. આ નિર્ણય માત્ર ઓઇલ ઉત્પાદક દેશોના ગઠબંધન માટે જ નહીં, પરંતુ સાઉદી અરેબિયાના દાયકાઓ જૂના નેતૃત્વ અને ખાડી દેશોની ભૂ-રાજનીતિ માટે પણ મોટો ફટકો માનવામાં આવે છે.

 

UAE OPECનું ત્રીજું સૌથી મોટું ઉત્પાદક હતું અને વૈશ્વિક કુલ સપ્લાયનો લગભગ 12% હિસ્સો ધરાવતું હતું. UAEના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નિર્ણય દેશની લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક, આર્થિક અને ઉર્જા દ્રષ્ટિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. UAE હવે પોતાની ઉત્પાદન નીતિ સ્વતંત્ર રીતે નક્કી કરી શકશે અને વૈશ્વિક બજારમાં પોતાનો હિસ્સો વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

 

ભારત માટે ચાર મોટા ફાયદા

 

1.સસ્તું ક્રૂડ, ફુગાવા પર અંકુશ: UAE OPECના ઉત્પાદન ક્વોટામાંથી મુક્ત થતાં મધ્યમ ગાળામાં વૈશ્વિક તેલ સપ્લાયમાં લવચીકતા વધશે. નિષ્ણાતોના મતે આનાથી ક્રૂડના ભાવ નરમ પડી શકે છે, જે ભારતના $150 બિલિયનથી વધુના વાર્ષિક આયાત બિલ અને ઘરેલુ ફુગાવા માટે સીધો ફાયદો છે. ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ક્રૂડ આયાતકાર દેશ છે અને દર વર્ષે ઇંધણની માંગમાં ∼2%નો સ્થિર વધારો નોંધાય છે.

 

2.દ્વિપક્ષીય ઉર્જા કરારની આઝાદી: UAEના બહાર નીકળવાથી વધુ લવચીક, દ્વિપક્ષીય ઉર્જા જોડાણનો માર્ગ ખુલ્યો છે. “આનાથી ભારત OPEC ઉત્પાદન ક્વોટાથી બંધાયા વિના UAE સાથે લાંબા ગાળાના સપ્લાય કરાર કરી શકશે,” એમ રુબિક્સ ડેટા સાયન્સના સિનિયર મેનેજર યોગેશ જાંભળેએ જણાવ્યું.

 

3.આયાતમાં સતત વધારો: ભારતની UAEથી ક્રૂડ આયાત નાણાકીય વર્ષ 2022માં આશરે $11 બિલિયનથી વધીને FY2026માં લગભગ $14 બિલિયન થઈ છે. UAEનો ભારતની ક્રૂડ આયાતમાં હિસ્સો 10.3%થી વધીને 11.4% થયો છે. UAE હવે ઉત્પાદન વધારી શકશે, જે ભારત માટે સપ્લાય સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવશે.

 

4. ભૌગોલિક નિકટતા અને લોજિસ્ટિક્સ ફાયદો: UAEની ભારત સાથેની ભૌગોલિક નિકટતા શિપિંગ ખર્ચ અને સમય બંને ઘટાડે છે. “UAEની નિકટતા ભારત માટે આયાત વધારવામાં વધારાનો ફાયદો છે,” એમ ICRAના VP પ્રશાંત વશિષ્ઠે કહ્યું.

 

પાકિસ્તાનને કેમ લાગ્યો ફટકો?

 

 

UAE એ તાજેતરમાં પાકિસ્તાનને આપેલી $3.5 બિલિયનની લોન પરત માંગી હતી, જેનાથી ઇસ્લામાબાદની આર્થિક મુશ્કેલી વધી છે. હવે OPECમાંથી બહાર નીકળીને UAE એ સાઉદી અરેબિયાના વર્ચસ્વને સીધો પડકાર ફેંક્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે UAE સાઉદી-પાકિસ્તાન ગઠબંધન સામે પોતાની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ આગળ ધપાવી રહ્યું છે. સાઉદી અને UAE વચ્ચે વધતા મતભેદો પાકિસ્તાનની ખાડી દેશો પરની નિર્ભરતા માટે જોખમ ઉભું કરે છે.

 

વૈશ્વિક બજાર પર અસર

 

 

UAEના બહાર નીકળવાથી OPECની કિંમતોને સ્થિર કરવાની ક્ષમતા નબળી પડશે. ટૂંકા ગાળામાં બજારમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે, પરંતુ મધ્યમ ગાળામાં UAEનું વધારાનું ઉત્પાદન વૈશ્વિક સપ્લાય વધારશે. UAE પાસે વિશ્વના સૌથી ઓછા ખર્ચે અને પ્રમાણમાં ઓછા કાર્બનવાળા તેલ ભંડારો છે, જેને તે હવે મહત્તમ કરી શકશે.

 

નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના ત્રીજા ક્વાર્ટર મુજબ, GIFT સિટી-IFSC ઇકોસિસ્ટમને 37 કાર્યરત બેંકિંગ યુનિટ્સ દ્વારા સમર્થન મળ્યું છે, જેની કુલ સંપત્તિ USD 106.7 બિલિયન છે. ભારત માટે આ નિર્ણય ગિફ્ટ સિટી મારફતે ક્રોસ-બોર્ડર ફાઇનાન્સ અને ઉર્જા વેપારને પણ વેગ આપી શકે છે.

 

એકંદરે, UAEનો OPEC છોડવાનો નિર્ણય ભારત માટે વ્યૂહાત્મક જીત સમાન છે. તેનાથી માત્ર આયાત બિલ ઘટશે જ નહીં, પરંતુ ભારત-UAE ઉર્જા સંબંધો વધુ ગાઢ બનશે અને ભારતને વૈશ્વિક તેલ બજારમાં સોદાબાજીની વધુ શક્તિ મળશે.