નવી દિલ્હી, તા.૦૨: ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) ના કારણે સમગ્ર વિશ્વની ભૌગોલિક સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. હાલમાં યુરોપના દેશો અભૂતપૂર્વ અને આકરી ગરમીના મોજા (Heatwave) નો સામનો કરી રહ્યા છે, જ્યાં પારો ૪૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર પહોંચી ગયો છે. આ કાળઝાળ ગરમી માત્ર પાવર ગ્રીડ પર જ ભાર નથી વધારી રહી, પરંતુ વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા કૂલિંગ માર્કેટના સમીકરણો પણ બદલી રહી છે. દાયકાઓ સુધી જે યુરોપિયન દેશોમાં હળવો ઉનાળો રહેતો હતો અને એર કંડિશનરની કોઈ ખાસ માંગ નહોતી, ત્યાં હવે એસી ખરીદવા માટે ગ્રાહકોની લાંબી લાઈનો લાગી રહી છે. આ બદલાતા ટ્રેન્ડે ભારતીય એસી ઉત્પાદકો માટે પેઢીમાં એકાદ વાર જ મળતી નિકાસની સુવર્ણ તક ઉભી કરી દીધી છે.
લક્ઝરીમાંથી જરૂરિયાત બનતું એસી: ગ્રાહકોના વલણમાં મોટો બદલાવ
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) ના અહેવાલ મુજબ, યુરોપ હાલમાં વિશ્વનો સૌથી ઝડપથી ગરમ થતો ખંડ છે, જ્યાં તાપમાન વૈશ્વિક સરેરાશ કરતા બમણી ઝડપે વધી રહ્યું છે. એશિયાના દેશોમાં એસીને ઘરની પ્રાથમિક જરૂરિયાત ગણવામાં આવે છે, જ્યારે યુરોપના માંડ ૨૦ ટકા ઘરોમાં જ હાલમાં એર કન્ડીશનીંગ સિસ્ટમ છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ત્યાં ભવિષ્યના વિકાસ માટે કેટલો મોટો અવકાશ છે. સેમસંગ, એલજી અને ચીની કંપની મીડિયાએ ફ્રાન્સ, સ્પેન, ઇટાલી અને જર્મની જેવા દેશોમાં વેચાણમાં બે આંકડાનો જબરદસ્ત ઉછાળો નોંધાવ્યો છે, જે સાબિત કરે છે કે ગરમી હવે મોસમી નથી પણ લાંબા ગાળાની સમસ્યા બની ગઈ છે.
ભારતીય બ્રાન્ડ્સનો યુરોપિયન માર્કેટ પર કબ્જો કરવાનો એક્શન પ્લાન
ભારત સરકારની પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ હેઠળ ભારતીય કંપનીઓએ પોતાની ઉત્પાદન ક્ષમતા ઘણી મજબૂત કરી લીધી છે. હવે આ કંપનીઓ પશ્ચિમ એશિયા અને આફ્રિકાના પરંપરાગત બજારોથી આગળ વધીને યુરોપમાં ધાક જમાવવા તૈયાર છે:
•    વોલ્તાસ (Voltas): કંપનીના વાર્ષિક જનરલ મીટિંગમાં ચેરમેન નોએલ ટાટાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, કંપની માત્ર કોન્ટ્રાક્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ કરવાને બદલે પોતાની ઉત્પાદન સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરીને યુરોપ અને પશ્ચિમ એશિયામાં મજબૂત આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડ બિલ્ડિંગ કરશે.
•    ગોદરેજ અને હેવેલ્સ: ગોદરેજ એન્ટરપ્રાઇઝ ગ્રુપે યુરોપના કડક પ્રમાણપત્ર નિયમો પૂરા કરીને શિપમેન્ટ શરૂ કરવાની તૈયારી બતાવી છે, જ્યારે હેવેલ્સ અમેરિકા બાદ હવે વિતરકોના નેટવર્ક દ્વારા યુરોપમાં એસી અને પંખાની નિકાસ વધારવા જઈ રહી છે.
•    એમ્બર એન્ટરપ્રાઇઝ: વૈશ્વિક બ્રાન્ડ્સ માટે એસી બનાવતી આ કોન્ટ્રાક્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપની પણ ભારતમાં પોતાની ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરી રહી છે જેથી ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનનો હિસ્સો બની શકાય.
પડકારો પણ ઓછા નથી: ચીન-કોરિયાનો દબદબો અને કડક નિયમો
યુરોપિયન બજારમાં પ્રવેશવું એ ભારતીય કંપનીઓ માટે એટલું સરળ પણ નથી. બજારના નિષ્ણાતોના મતે, ચીનની મિડિયા, ગ્રી અને હાયર જેવી કંપનીઓ તેમજ દક્ષિણ કોરિયાની સેમસંગ અને એલજી પાસે ભારતીય કંપનીઓ કરતાં ૧૫ થી ૧૮ ટકા વધુ ઉત્પાદન ખર્ચનો ફાયદો (Cost Advantage) છે. વળી, યુરોપમાં ૮૦ ટકા માંગ હીટ-પંપ એસી (જે ઠંડી અને ગરમી બંનેમાં કામ કરે) ની હોય છે. ત્યાંની વારસાગત ઇમારતોમાં પરંપરાગત સ્પ્લિટ એસી લગાવવા પર પ્રતિબંધ હોવાથી પોર્ટેબલ એસીની ડિમાન્ડ વધુ છે. આ સિવાય, ભારતીય પ્રોડક્ટ્સે ત્યાંના કડક ઉર્જા-કાર્યક્ષમતા ધોરણો અને 'CE પ્રમાણપત્ર' જેવા નિયમનકારી માળખાને પાસ કરવા પડશે.
"મેડ ઇન ઇન્ડિયા" વિઝનને નવી પાંખો મળશે
બોશ હોમ કમ્ફર્ટ ઇન્ડિયાના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સંજય સુધાકરણ અને ઉદ્યોગ જગતના અન્ય અગ્રણીઓના મતે, આ વૈશ્વિક કંપનીઓની ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની (China+1 strategy) નીતિનો સીધો ફાયદો ભારતને મળશે. ઉર્જા-કાર્યક્ષમ એર કૂલર્સ, સ્માર્ટ ક્લાયમેટ કંટ્રોલ સિસ્ટમ્સ અને વેરહાઉસ કે હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્ર માટેના સ્પેશિયલ કુલિંગ સાધનોની નિકાસ દ્વારા ભારત વૈશ્વિક ઉત્પાદન હબ બની શકે છે. કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલ અને અશ્વિની વૈષ્ણવ પણ એસી ઉદ્યોગને સ્માર્ટફોનની જેમ જ નિકાસની મોટી સફળતા તરીકે જોઈ રહ્યા છે. આગામી દાયકામાં યુરોપનું આ બજાર ભારતના ગ્રાહક ટકાઉ ઉદ્યોગ (Consumer Durables) માટે ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થઈ શકે છે.