રુદ્રપ્રયાગ, તા.૨૪: સમગ્ર દેશમાં ગણેશોત્સવની ધામધૂમથી ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે, ત્યારે ઉત્તરાખંડના રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લામાં આવેલું 'મુંડકટિયા મંદિર' ભક્તો માટે ભારે આકર્ષણ અને આસ્થાનું કેન્દ્ર બન્યું છે. વિશ્વભરમાં ભગવાન ગણેશની ગજાનન સ્વરૂપે પૂજા થાય છે, પરંતુ આ એકમાત્ર એવું અનોખું અને રહસ્યમય મંદિર છે જ્યાં ગણેશજીની મસ્તકવિહીન મૂર્તિ બિરાજમાન છે અને શ્રદ્ધાળુઓ તેમના આ વિશિષ્ટ રૂપની પૂજા-અર્ચના કરે છે.

કેદારનાથ માર્ગ પર સોનપ્રયાગથી આશરે ૩ કિલોમીટરના અંતરે અને પ્રખ્યાત ત્રિયુગી નારાયણ મંદિર નજીક આવેલું આ ધામ 'મુંડ' (મસ્તક) અને 'કટિયા' (કાપેલું) શબ્દો પરથી ઓળખાય છે. પૌરાણિક કથા અનુસાર, માતા પાર્વતીના આદેશથી જ્યારે ગણેશજી સ્નાનગૃહના દ્વાર પર પહાડો જેવા નિષ્ઠાવાન થઈને રક્ષણ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે ભગવાન શિવને અંદર જતાં રોક્યા હતા. ક્રોધે ભરાયેલા શિવજીએ પોતાના ત્રિશૂળથી ગણેશજીનું મસ્તક ધડથી અલગ કરી દીધું હતું.

સ્થાનિક લોકવાયકા અને પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, જે સ્થળે ભગવાન શિવે ગણેશજીનું મસ્તક ધડથી અલગ કર્યું હતું, તે જ પવિત્ર સ્થાન પર આજે આ મુંડકટિયા મંદિર સ્થિત છે. મસ્તક છેદન બાદ માતા પાર્વતીના વિલાપ પર શિવજીએ ઉત્તર દિશામાં મળેલા પ્રથમ જીવ એટલે કે હાથીનું મસ્તક લગાવીને ગણેશજીને 'ગજાનન' સ્વરૂપે પુનર્જીવિત કર્યા હતા. હિમાલયની સુંદર ખીણો અને મંદાકિની નદીના રમણીય કિનારે આવેલું આ શાંત ધામ આજે પણ તીર્થયાત્રીઓ અને પ્રવાસીઓ માટે વિશેષ આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.