નવી દિલ્હી : દેશમાં ડિજિટલ ક્રાંતિનો પાયો બનેલા યુપીઆઈ (UPI) પેમેન્ટ પર ચાર્જ વસૂલવાના વિવાદે હવે કાનૂની અને રાજકીય મોરચે જોર પકડ્યું છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા તાજેતરમાં જારી કરવામાં આવેલી ગેઝેટ સૂચનાઓને રદ કરવાની માંગ સાથે બુધવારે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે. વકીલ અંજન દત્તા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી આ અરજીમાં કેન્દ્ર સરકાર, આરબીઆઈ (RBI), એનપીસીઆઈ (NPCI) અને યુપીઆઈને પક્ષકાર બનાવવામાં આવ્યા છે. અરજદારની દલીલ છે કે યુપીઆઈ હવે સામાન્ય નાગરિકની દૈનિક જરૂરિયાત બની ચૂકી છે, ત્યારે આવા વ્યવહારો પર ફી લાદવાથી આખરે તેનો આર્થિક બોજ સામાન્ય ગ્રાહકો અને નાના વેપારીઓ પર જ પડશે.

નવા નિયમો અને તેના દાયરા વિશે શું છે વિગતો?

સરકારની નવી સૂચના મુજબ, આગામી 15 ઓક્ટોબર, 2026 થી વ્યક્તિગત યુપીઆઈ એકાઉન્ટ્સમાંથી ₹2,000 થી વધુના મર્ચન્ટ (વેપારી) ખાતાઓમાં થતી ચૂકવણી પર 0.4 ટકા સુધીનો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ થશે, જેમાં મહત્તમ MDR ₹300 સુધી હોઈ શકે છે. જો કે, સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ₹2,000 સુધીના તમામ યુપીઆઈ વ્યવહારો તેમજ વ્યક્તિથી વ્યક્તિ (P2P) વચ્ચે થતા પેમેન્ટ્સ સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે. રૂપે (RuPay) ડેબિટ કાર્ડના ઉપયોગથી થતા વ્યવહારો પર પણ કોઈ શુલ્ક નહીં લાગે. આ ઉપરાંત, જે નાના વેપારીઓનું માસિક યુપીઆઈ ટર્નઓવર ₹100,000 સુધીનું છે તેમને પણ આ એમડીઆર (MDR) માંથી વિશેષ મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ વ્યવસ્થાથી એકત્ર થનારી રકમ યુપીઆઈ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે જોડાયેલા બેંકો અને પેમેન્ટ એપ્સ પૂરી પાડતી કંપનીઓ વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે, કારણ કે કુલ યુપીઆઈ વ્યવહારોમાંથી 96 ટકા વ્યવહારો ₹2,000 કે તેથી ઓછા મૂલ્યના હોય છે. તેમ છતાં, ઉચ્ચ મૂલ્યના વેપારી વ્યવહારો પર લાગુ થનારા આ શુલ્ક સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં કાનૂની લડાઈ શરૂ થવાથી આગામી દિવસોમાં આ મામલે વધુ ચર્ચા થવાના પૂરા એંધાણ છે.