નવી દિલ્હી/દુબઈ: મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલ લોહિયાળ સંઘર્ષ હવે માત્ર સરહદો પૂરતો મર્યાદિત ન રહેતા વૈશ્વિક આર્થિક જંગમાં પરિવર્તિત થઈ રહ્યો છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને કડક શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જો આ વિસ્તારમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે નક્કર પગલાં નહીં લેવાય, તો UAE તેલ અને ગેસના વેપાર માટે અમેરિકી ડોલરનો ત્યાગ કરી શકે છે. આ પગલું અમેરિકાના વૈશ્વિક આર્થિક દબદબા માટે મોટો ઝટકો સાબિત થઈ શકે છે.
ડોલરને બદલે ‘યુઆન’ પર પસંદગીનો કળશ?
UAE સેન્ટ્રલ બેંકના ગવર્નર ખાલિદ મોહમ્મદ બાલમે તાજેતરમાં વોશિંગ્ટનમાં અમેરિકી ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠકમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે મિડલ ઈસ્ટના યુદ્ધને કારણે UAE ના અર્થતંત્રને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે. વિદેશી રોકાણકારો ડરી રહ્યા છે અને મોટા પાયે મૂડીનું પલાયન થઈ રહ્યું છે. જો સ્થિતિ વણસશે તો UAE તેલના નિકાસ માટે ચીની કરન્સી ‘યુઆન’ અથવા અન્ય કોઈ વૈકલ્પિક મુદ્રામાં વ્યવહાર કરવાનું શરૂ કરી દેશે.
ઈરાન અને ઈઝરાયેલના યુદ્ધની આડઅસર
ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે UAE ની સુરક્ષા અને અર્થવ્યવસ્થા બંને જોખમમાં છે. રિપોર્ટ મુજબ, જો આ યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે તો તેલના લોજિસ્ટિક્સ અને સપ્લાય ચેઈનને જૂન મહિના સુધી અસર થઈ શકે છે. હાલમાં UAE નો દિરહામ અમેરિકી ડોલર સાથે જોડાયેલો છે અને તેની પાસે ૨૭૦ બિલિયન ડોલરનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર છે, છતાં લાંબા ગાળાનું નુકસાન ટાળવા માટે UAE હવે અમેરિકા પર દબાણ વધારી રહ્યું છે.
અમેરિકાની મનાવવાની કોશિશ
આર્થિક મોરચે એકલા પડી જવાની બીકે અમેરિકા હવે ખાડી દેશો સાથેના સંબંધો સુધારવા દોડધામ કરી રહ્યું છે. અમેરિકી ટ્રેઝરીએ તાજેતરમાં જ IMF અને વિશ્વ બેંકની બેઠકોમાં ખાડી દેશોને બોલાવીને આર્થિક સહયોગની ચર્ચા કરી છે. બીજી તરફ, સાઉદી અરેબિયાના નાણાકીય મંત્રીએ પણ ચેતવણી આપી છે કે જો તેલનો પુરવઠો ખોરવાશે તો તેની વૈશ્વિક કિંમતો આસમાને પહોંચશે. S&P ગ્લોબલના અહેવાલ મુજબ, UAE પાસે આર્થિક સંકટ ઝીલવાની ક્ષમતા તો છે, પરંતુ આ યુદ્ધ તેના વિકાસના પૈડાને થંભાવી શકે છે.
 
સમાચારની હાઇલાઇટ્સ:
•    UAE ની ધમકી: અમેરિકી ડોલરને બદલે ચીની ‘યુઆન’ માં તેલનો વેપાર કરવાની તૈયારી.
•    ટ્રમ્પ સરકાર પર દબાણ: મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ વિરામ કરાવવા માટે આર્થિક હથિયારનો ઉપયોગ.
•    અર્થતંત્ર પર અસર: વિદેશી રોકાણકારોનું પલાયન અને તેલ નિકાસમાં અવરોધ.
•    ભવિષ્યનું જોખમ: જૂન સુધી સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય તેવી શક્યતા.