મુંબઈ: દેશની સૌથી લોકપ્રિય અને હાઇસ્પીડ 'વંદે ભારત' એક્સપ્રેસ ટ્રેનોને વધુ ફુલપ્રુફ અને સુરક્ષિત બનાવવા માટે ભારતીય રેલવેએ એક મોટું કદમ ઉઠાવ્યું છે. રેલવે દ્વારા સ્વદેશી ટેક્નોલોજી ‘કવચ ૪.૦’ (Kavach 4.0) ને વધુ અદ્યતન બનાવીને વંદે ભારત ટ્રેનોમાં ઇન્સ્ટોલ કરવામાં આવી રહી છે. આ સિસ્ટમ લાગુ થયા બાદ જો ૧૬૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડતી ટ્રેન સામે કોઈ જોખમ ઊભું થાય અથવા ડ્રાઈવર સમયસર બ્રેક ન લગાવે, તો કવચ સિસ્ટમ આપમેળે (Automatic) બ્રેક લગાવીને મોટી ટ્રેન દુર્ઘટનાઓને અટકાવશે.

'કવચ' એ ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન (ATP) સિસ્ટમ છે, જેને RDSO દ્વારા ભારતીય કંપનીઓ સાથે મળીને વિકસાવવામાં આવી છે. આ ટેક્નોલોજી મુખ્યત્વે માનવીય ભૂલોને કારણે થતા અકસ્માતો ઘટાડવા માટે તૈયાર કરાઈ છે. જો ટ્રેન ડેન્જર સિગ્નલ પાર કરવાની સ્થિતિમાં હોય અથવા નક્કી કરેલી સ્પીડ લિમિટ કરતાં વધુ ઝડપે ચાલી રહી હોય અને પાયલોટ સમયસર પ્રતિક્રિયા ન આપે, તો આ સિસ્ટમ સક્રિય થઈને ટ્રેનની સ્પીડ નિયંત્રિત કરી લે છે, જે ડ્રાઈવર માટે એક મજબૂત 'સેફ્ટી બેકઅપ' તરીકે કામ કરે છે.

આ ટેક્નોલોજી ટ્રેક પર લગાવેલા RFID ટેગ્સ, ટાવર્સ, ઓપ્ટિકલ ફાઈબર કેબલ અને ટ્રેનમાં સ્થાપિત ખાસ ઉપકરણોની મદદથી ટ્રેક, સિગ્નલ અને ટ્રેન વચ્ચે સતત ડિજિટલ માહિતીનું આદાન-પ્રદાન કરે છે. આ સિસ્ટમ સેફ્ટી ઈન્ટિગ્રિટી લેવલ-૪ (SIL-4) ના સર્વોચ્ચ સુરક્ષા ધોરણો પર આધારિત છે. વંદે ભારત જેવી હાઈસ્પીડ ટ્રેનોની ઝડપ વધી રહી છે ત્યારે આ ઓટોમેટિક સુરક્ષા કવચ મુસાફરોની સુરક્ષા માટે એક અદ્રશ્ય ઢાલ સાબિત થશે.