ચેન્નાઈ : દેશમાં લોકશાહીના મૂલ્યો અને નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ કરતો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો મદ્રાસ હાઈકોર્ટે આપ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ અને કડક શબ્દોમાં અવલોકન કર્યું છે કે, દેશમાં શાંતિપૂર્ણ રીતે વિરોધ પ્રદર્શન કરવું એ લોકશાહીનું મુખ્ય લક્ષણ છે અને ભારતીય બંધારણ હેઠળ નાગરિકોને આપવામાં આવેલો આ એક પવિત્ર મૂળભૂત અધિકાર છે. આ ઐતિહાસિક ટિપ્પણી સાથે જ હાઈકોર્ટે તમિલનાડુના એક ખેડૂત સંગઠનના સ્થાપક વિરુદ્ધ નોંધાયેલા ફોજદારી કેસને પાછો ખેંચવાની માંગ સાથે ભૂખ હડતાળ પર ઉતરેલા ખેડૂત વિરુદ્ધની તમામ કાનૂની કાર્યવાહીને કાયદાના દાયરામાંથી સદંતર રદ (Quash) કરી દીધી છે.

શું હતો સમગ્ર મામલો?
આ વિવાદ તમિલનાડુના તિરુપુર જિલ્લાના પલ્લદમ વિસ્તારમાંથી સામે આવ્યો હતો. તમિલનાડુ ખેડૂત સંરક્ષણ સંગઠનના સ્થાપક અને જાણીતા વકીલ એમ. ઇસન સામે પોલીસે વારંવાર કેટલાક ફોજદારી કેસો નોંધ્યા હતા. આ કેસો પાછા ખેંચવાની ન્યાયિક માંગ સાથે કૃષ્ણમૂર્તિ નામના ખેડૂતે અન્ય સાથીઓ સાથે મળીને એક શાંતિપૂર્ણ ભૂખ હડતાળનું આયોજન કર્યું હતું. આ આંદોલનથી ચિડાયેલી અવિનાશીપલયમ પોલીસે એવો આક્ષેપ કર્યો હતો કે આ વિરોધ પ્રદર્શન પૂર્વ પરવાનગી વિના યોજાયું હતું અને તેનાથી સામાન્ય જનતાની મુક્ત અવરજવરમાં અવરોધ ઊભો થયો હતો. આના આધારે પોલીસે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની વિવિધ કલમો હેઠળ ખેડૂત કૃષ્ણમૂર્તિ સામે FIR નોંધી મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટમાં ચાર્જશીટ પણ દાખલ કરી દીધી હતી.

ખેડૂતની ધારદાર દલીલ અને બંધારણનું કવચ:
પોલીસની આ જોહુકમી સામે કૃષ્ણમૂર્તિએ હાઈકોર્ટના દ્વાર ખટખટાવ્યા હતા. તેમના વકીલે કોર્ટ સમક્ષ મજબૂત દલીલ કરી હતી કે આ સંગઠન હંમેશા ખેડૂતોના કલ્યાણ માટે શાંતિપૂર્ણ અને લોકશાહી માધ્યમોથી જ કામ કરે છે. આ ભૂખ હડતાળ કોઈ જાહેર રસ્તા કે હાઈવે પર જનતાને હેરાન કરવા માટે નહીં, પરંતુ એક ખાનગી મિલકત (Private Property) ની અંદર ચલાવવામાં આવી રહી હતી. આથી તેઓ બંધારણની કલમ ૧૯(૧)(a) અને ૧૯(૧)(b) હેઠળ મળેલા પોતાના મૂળભૂત અધિકારોનો કાયદેસર ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા અને તે દિવસે વિસ્તારમાં કોઈ પ્રતિબંધાત્મક આદેશો (જેમ કે કલમ ૧૪૪) પણ અમલમાં નહોતા.

હાઈકોર્ટે પોલીસ પ્રશાસનની ઝાટકણી કાઢી:
આ કેસના તમામ કાગળો અને રેકોર્ડની બારીકાઈથી તપાસ કર્યા પછી જસ્ટિસ એમ. નિર્મલ કુમારની સિંગલ બેન્ચે પોલીસની કામગીરી પર ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. જજે નોંધ્યું કે, આ આંદોલનથી જનતાને કોઈ તકલીફ પડી હોય તેવી ફરિયાદ સાર્વજનિક રૂપે કોઈ નાગરિકે નોંધાવી નથી. પ્રદર્શનકારીઓ માત્ર પોતાના નેતા વિરુદ્ધના કેસ પાછા ખેંચવાના શાંતિપૂર્ણ સૂત્રોચ્ચાર કરી રહ્યા હતા અને ત્યાં કોઈ હિંસા કે કાયદાનો અનાદર થયો નહોતો.
 

અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે, જ્યારે દેશનો નાગરિક બંધારણીય મર્યાદામાં રહીને વિરોધ કરતો હોય, ત્યારે તેની સામે ફોજદારી ટ્રાયલ ચાલુ રાખવી એ કાયદાકીય પ્રક્રિયાનો ઘોર દુરુપયોગ ગણાશે. હાઈકોર્ટના આ ચુકાદાથી એ સાબિત થઈ ગયું છે કે લોકશાહી શાસનવ્યવસ્થામાં જનતાના શાંતિપૂર્ણ આક્રોશને કાયદાનો ડર બતાવીને કચડી શકાશે નહીં.