નવી દિલ્હી | તા.18: પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ હવે તેની ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે અને સમગ્ર વિશ્વ શ્વાસ રોકીને આ ભયાનક સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ અનુસાર, અમેરિકી સૈન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોમાં ઈરાન સાથે સંકળાયેલા તેલ ટેન્કરો અને વેપારી જહાજોને અટકાવવા, તેના પર ચઢવા અને તેને જપ્ત કરવાની પૂરજોશમાં તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ આક્રમક પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે ઈરાને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ ગણાતા 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ'ને ફરીથી બંધ જાહેર કરી દીધો છે.
અમેરિકાનો ‘દરિયાઈ ઘેરાવો’ અને ઈરાન પર દબાણ
અમેરિકાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઈરાન પર આર્થિક દબાણ વધારીને તેને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફરીથી ખોલવા માટે મજબૂર કરવાનો છે. અત્યાર સુધી અમેરિકા માત્ર આર્થિક પ્રતિબંધો દ્વારા જ ઘેરાબંધી કરતું હતું, પરંતુ હવે તે દરિયાઈ કાર્યવાહી દ્વારા સીધો મુકાબલો કરવાના મૂડમાં છે. અમેરિકાએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ઈરાની ધ્વજ ધરાવતા અથવા ઈરાનને કોઈપણ પ્રકારની સહાય પૂરી પાડતા જહાજો પર બાજ નજર રાખવામાં આવશે અને તેને જપ્ત પણ કરવામાં આવશે.
ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ પર હુમલો
ઈરાન યુદ્ધ જેવી સ્થિતિમાં પણ દરરોજ 2 મિલિયન બેરલથી વધુ તેલની નિકાસ કરતું હતું. તેલની નિકાસ એ ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ છે. જો અમેરિકા આ જહાજોને જપ્ત કરવાનું શરૂ કરશે, તો ઈરાનની આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત સુકાઈ જશે. આર્થિક દબાણ હેઠળ ઈરાન કેવો વળતો પ્રહાર કરે છે તેના પર હવે સૌની નજર છે.
વૈશ્વિક બજાર અને ભારત માટે ચિંતા
જો હોર્મુઝમાં તણાવ વધશે તો તેની પહેલી અને સૌથી મોટી અસર ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર પડશે. જો કાચા તેલના ભાવ વધશે, તો ભારત જેવા દેશો માટે તે મોટો આંચકો હશે જે પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ આયાત કરે છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ મોંઘા થવાથી પરિવહન ખર્ચ વધશે, જે સીધી રીતે જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો કરશે.
આગામી થોડા દિવસો સમગ્ર વિશ્વ માટે નિર્ણાયક સાબિત થશે. શું અમેરિકા ખરેખર જહાજો જપ્ત કરશે કે પછી આ માત્ર ઈરાનને ડરાવવાની રણનીતિ છે? આ સવાલના જવાબ પર જ વૈશ્વિક ઉર્જા સુરક્ષાનો આધાર રહેલો છે.