નવી દિલ્હી : દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં અવારનવાર બનતી ઇમારત ધરાશાયી થવાની ભયાનક હોનારતોમાં માસૂમ બાળકો અને નિર્દોષ નાગરિકો જીવ ગુમાવી રહ્યા છે, છતાં દિલ્હી નગર નિગમ (MCD) ના અધિકારીઓની બિનજવાબદાર કાર્યશૈલીમાં કોઈ સુધારો થતો નથી. તાજેતરમાં સત્ય નિકેતન વિસ્તારમાં સર્જાયેલી દુર્ઘટના બાદ MCD એ ડેપ્યુટી કમિશનર સહિત પાંચ અધિકારીઓને તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ તો કરી દીધા છે, પરંતુ અગાઉ બનેલી લલિતા પાર્ક અને સૈદુલજબ જેવી ભયાનક ઘટનાઓનો ઈતિહાસ જુઓ તો સ્પષ્ટ થાય છે કે MCD માં 'સસ્પેન્શન' એ માત્ર જનતાનો આક્રોશ શાંત કરવાનું એક નાટક અને કાગળ પરની પ્રક્રિયા બનીને રહી ગઈ છે.

MCD ના મકાન વિભાગમાં ચાલતી અંદરની વાત સમજીએ તો, કોઈપણ મોટી દુર્ઘટના બાદ શરૂઆતમાં અધિકારીને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવે છે, પરંતુ કાયદાકીય અને વહીવટી છટકબારીઓને કારણે થોડા મહિનાઓ કે વર્ષોમાં તેઓને પુનઃસ્થાપિત (રિઇન્સ્ટેટ) કરી દેવાય છે. ૨૦૧૦ માં લલિતા પાર્ક ઇમારત દુર્ઘટનામાં ૭૦ થી વધુ લોકોના મોત થયા હતા અને ૬૫ ઘાયલ થયા હતા. તે કેસમાં આઠ વર્ષની લાંબી પ્રક્રિયા બાદ એક જુનિયર એન્જિનિયરને માત્ર ₹૨૧,૦૦૦ નો દંડ ફટકારાયો હતો, જે પણ તેમના પેન્શનમાંથી કાપી લેવાયો હતો. MCD ની કડવા સત્ય જેવી વાસ્તવિકતા એ છે કે જો કોઈ અધિકારી મકાન વિભાગમાં સતત ત્રણ વર્ષ સેવા આપી દે, તો તેને આજીવન કમાણીની ચિંતા રહેતી નથી. સસ્પેન્શન દરમિયાન પણ તેમને ૫૦ ટકા પગાર અને ભથ્થાં ઘરેબેઠા મળતા રહે છે.

આ સિવાય MCD માં ડેપ્યુટેશન (પ્રતિનિયુક્તિ) પર આવતા વિદેશી કેડરના અધિકારીઓનું મોટું વર્ચસ્વ વહીવટી જવાબદારી નક્કી કરવામાં સૌથી મોટો અવરોધ છે. નિયમ મુજબ MCD માં ૫૦ ટકા અધિકારીઓ વિભાગીય અને ૫૦ ટકા ડેપ્યુટેશન પર હોવા જોઈએ, પરંતુ હાલમાં ૧૪ ડેપ્યુટી કમિશનરોમાંથી માત્ર બે જ MCD કેડરના છે અને છ એડિશનલ કમિશનરોમાંથી એક પણ મૂળ વિભાગનો નથી. ડેપ્યુટેશન પર આવતા અધિકારીઓ થોડા સમય માટે હોદ્દો સંભાળીને પાછા જતા રહે છે, જેના કારણે કોઈ એક વ્યક્તિ પર કાયમી જવાબદારી નક્કી થઈ શકતી નથી. પરિણામે, તપાસ સમિતિઓની રજૂઆતો વચ્ચે પણ જમીની સ્તરે બેદરકારીનો આ ખેલ બેરોકટોક ચાલી રહ્યો છે.