નવી દિલ્હી : ભારતીયોનો સોના પ્રત્યેનો પ્રેમ સર્વવિદિત છે. તહેવારો હોય કે લગ્નસરાની સિઝન, ભારતમાં સોનાની ખરીદી હંમેશાં ટોપ પર રહે છે. જોકે, ભારતમાં સોનાના ભાવ સતત ઊંચા સ્તરે રહેતા હોવાના કારણે વિદેશ પ્રવાસે, ખાસ કરીને દુબઈ જતા ભારતીયો ત્યાંથી સોનું ખરીદવાનું વધુ પસંદ કરે છે. દુબઈને 'ગોલ્ડ સિટી' ગણવામાં આવે છે કારણ કે ત્યાં સોના પર ૦% VAT (ટેક્સ-ફ્રી) લાગે છે અને શુદ્ધતાની ૧૦૦% ખાતરી મળે છે. પરંતુ, શું દુબઈથી સોનું ખરીદીને ભારત લાવવું ખરેખર નફાકારક છે? ચાલો કસ્ટમ્સના નિયમો સાથે તેની વિગતવાર ગણતરી સમજીએ.

દુબઈ અને ભારત વચ્ચે સોનાના ભાવમાં ૧૨.૬% નો તફાવત

દુબઈમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ આશરે AED ૪૯૭.૨૫ પ્રતિ ગ્રામ (ભારતીય ચલણ મુજબ આશરે ₹૧૩,૦૦૮ પ્રતિ ગ્રામ) ચાલે છે, જે મુજબ ૧૦ ગ્રામ સોનાની કિંમત આશરે ₹૧,૩૦,૦૮૦ થાય છે. જ્યારે ભારતમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ આશરે ₹૧,૪૭,૯૮૦ ની આસપાસ છે. બંને દેશો વચ્ચે આશરે ૧૨.૬% (મેકિંગ ચાર્જ સિવાય) નો મોટો ભાવ તફાવત હોવાથી લોકો દુબઈથી સોનું લાવવા આકર્ષાય છે. પરંતુ, ભારત એરપોર્ટ પર ઉતરતા જ આ ગણતરી બદલાઈ જાય છે.

એરપોર્ટ પર રેડ ચેનલ અને ડ્યુટી ફ્રી મર્યાદાના નિયમો

દુબઈથી સોનું લાવવું ગેરકાયદેસર નથી, પરંતુ એરપોર્ટ પર પહોંચીને 'રેડ ચેનલ' (Red Channel) પર કસ્ટમ વિભાગ સમક્ષ ફોર્મ ભરીને સોનાનું સાચું વજન અને કિંમત જાહેર કરવી ફરજિયાત છે. ભારતીય કસ્ટમ નિયમો મુજબ ટેક્સ-ફ્રી સોનું લાવવાની મર્યાદા નીચે મુજબ છે:

•    મહિલા મુસાફરો માટે: મહત્તમ ૪૦ ગ્રામ સોનું (જેની કુલ કિંમત ₹૧,૦૦,૦૦૦ સુધીની હોવી જોઈએ).

•    પુરુષ મુસાફરો માટે: મહત્તમ ૨૦ ગ્રામ સોનું (જેની કુલ કિંમત ₹૫૦,૦૦૦ સુધીની હોવી જોઈએ).

•    પતિ-પત્ની સાથે હોય તો: સંયુક્તપણે મહત્તમ ૬૦ ગ્રામ સુધીનું સોનું ટેક્સ વગર લાવી શકે છે.

વર્તમાન ઊંચા ભાવ અને કસ્ટમ ડ્યુટીનો નવો પેંચ

હાલમાં સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા હોવાથી આ નિયમમાં મોટો પેંચ ઊભો થયો છે. ઉદાહરણ તરીકે, પુરુષ માટે ₹૫૦,૦૦૦ ની મર્યાદા નક્કી કરાઈ છે, પરંતુ વર્તમાન ઊંચા ભાવ મુજબ ₹૫૦,૦૦૦ માં માત્ર ૩.૫ થી ૪ ગ્રામ સોનું જ આવે છે! જો કોઈ પુરુષ ૪ ગ્રામથી વધુ સોનું લાવશે, તો તેણે નિયમ મુજબ ૧૫% થી ૧૮% સુધીની કસ્ટમ ડ્યુટી (લગભગ ₹૧,૯૬૨ પ્રતિ ગ્રામ) ચુકવવી પડશે. ટેક્સ ઉમેરાતાં જ સોનાની પડતર કિંમત ભારતના બજાર ભાવ જેટલી કે તેનાથી પણ વધુ થઈ જાય છે. તેથી કાયદાકીય મર્યાદા અને ગણતરી ધ્યાનમાં રાખીને જ સોનાની ખરીદી કરવી સમજદારીભર્યું છે.