મુંબઈ, તા.૦૫: બાળ ઉછેર અને પેરેન્ટિંગના ક્ષેત્રમાં થયેલા અસંખ્ય વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો બાદ હવે આ વાત સ્પષ્ટ થઈ ચૂકી છે કે બાળકના હેલ્ધી અને સંતુલિત વિકાસ માટે તેમને ક્યારેય શારીરિક સજા આપવી જોઈએ નહીં. લેખિકા ઝુબૈદા વલિયાણી દ્વારા બાળમાનસના ઊંડા અભ્યાસ પર પ્રકાશ પાડતા જણાવવામાં આવ્યું છે કે જ્યારે માતા-પિતા બાળકને મારે છે ત્યારે તેઓ બાળકની સામે પોતાનું આક્રમક ચિત્ર રજૂ કરે છે, જેનાથી બાળક પણ ભવિષ્યમાં આક્રમક બને છે અને તેનામાં વિદ્રોહની ભાવના જાગે છે.

વારંવાર શારીરિક માર સહન કરવાથી બાળકની માનસિકતા એવી બની જાય છે કે તે સજા માટે ટેવાઈ જાય છે અને પેરેન્ટ્સ પ્રત્યેનો તેમનો પ્રેમ ઓછો થતો જાય છે. બાળપણમાં પડેલી આ નેગેટિવ અસરો મોટા થયા બાદ પણ તેમના મનમાં ડંખ્યા કરતી હોય છે. સજા મેળવનાર બાળક ધીમે-ધીમે વધુ પડતું ઇન્ટ્રોવર્ડ (સંકોચશીલ) બનતું જાય છે અને તે ગંભીર ડિપ્રેશનનો શિકાર પણ બની શકે છે, કારણ કે બાળકની માનસિક પરિપક્વતા એટલી વિકસિત નથી હોતી કે તે પેરેન્ટ્સના ગુસ્સા પાછળનો પ્રેમ સમજી શકે.

જ્યારે વાલીઓ જાહેરમાં કે ઘરે બાળકને મારે છે ત્યારે બાળકના કોમળ મન પર એવી છાપ પડે છે કે તેનામાં માત્ર ખામીઓ જ ભરેલી છે. આ પ્રકારની શારીરિક સજા બાળકમાં આત્મહીનતા અને લઘુતાગ્રંથિનો ભાવ જગાડે છે, જે ભવિષ્યમાં તેમના સર્વાંગી વિકાસના માર્ગમાં મોટો રોકડો બને છે. કડક વલણ અને ધાકધમકીના કારણે માતા-પિતા અને સંતાનો વચ્ચેનું ભાવનાત્મક અંતર સતત વધતું જાય છે, જે ક્યારેક પૂર્વગ્રહમાં પરિણમે છે.

આ વિષય પર અમેરિકામાં એનજીઓ ચલાવતાં દિલ્હીના મૂળ વતની રૂપા મહેશ ભાટિયાના મતે વિદેશી કાયદાઓ આ બાબતે ખૂબ જ કડક છે, જ્યાં બાળકને રંજાડવો કે ઊંચા અવાજે વાત કરવી પણ મોટો ગુનો ગણાય છે. જો સ્કૂલ કે અન્ય જગ્યાએ બાળક પોલીસમાં ફરિયાદ કરે તો માતા-પિતાને જેલની હવા ખાવાનો વારો આવી શકે છે અને પ્રશાસન બાળકને બાળ સુધારગૃહમાં મોકલી આપે છે, જે દર્શાવે છે કે કાનૂની દ્રષ્ટિએ પણ શારીરિક સજા અક્ષમ્ય અપરાધ છે.

આજના આધુનિક યુગમાં બાળકો સાથે પ્રેમપૂર્ણ અને સદ્વર્તન રાખવું એ જ ઉત્તમ પેરેન્ટિંગની ચાવી છે. ભારત જેવા સંસ્કારસભર દેશમાં વિવિધતા વચ્ચે પણ પરિવારના સંબંધોમાં હૂંફ અને મધુરતા જળવાઈ રહેવી અનિવાર્ય છે. શારીરિક શિક્ષા આપવાને બદલે પ્રેમ, સમજણ અને સંવાદના માધ્યમથી બાળકના સ્વભાવમાં હકારાત્મક પરિવર્તન લાવી શકાય છે, કારણ કે બાળક એ કાચી માટી સમાન છે જેને પ્રેમથી જ આકાર આપી શકાય.

નિષ્ણાતો અને બાળ મનોવૈજ્ઞાનિકોની સલાહ મુજબ માતા-પિતાએ બાળકોની નાની-મોટી ભૂલો પર ગુસ્સે થવાને બદલે તેમને હૂંફ આપવી જોઈએ. એક હસગુલ્લા દ્વારા પણ સમજાવવામાં આવ્યું છે કે જેમ નફરતને બદલે દુશ્મનને પણ ગળે લગાડવાની વાત છે, તેમ બાળકો સાથે હંમેશાં હકારાત્મક અને સ્નેહભર્યો વ્યવહાર કરીને જ એક સાચા અને સ્વસ્થ સમાજનું નિર્માણ થઈ શકે છે.