​અમદાવાદ:​આજના આધુનિક યુગમાં પણ જ્યારે બોલિવૂડના કોઈ ગીતમાં ‘બુલેયા’ શબ્દ સંભળાય છે, ત્યારે લાખો લોકોના કાન સહજ રીતે જ સંગીતની લયમાં ખોવાઈ જાય છે. સદીઓ વીતી ગયા પછી પણ લોકોના મનમાં આ નામ આટલું લોકપ્રિય કેમ છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ છુપાયેલો છે ૧૭મી સદીના મહાન સૂફી સંત અને કવિ સૈયદ અબ્દુલ્લા શાહમાં, જેમને દુનિયા આજે 'બાબા બુલે શાહ' તરીકે ઓળખે છે. તેમનું જીવન માત્ર એક કવિ તરીકે નહીં, પરંતુ પ્રેમ, માનવતા અને ક્રાંતિના પ્રતીક તરીકે ઓળખાય છે.

​પરંપરાગત શિક્ષણથી આત્મજ્ઞાન સુધીનો પ્રવાસ

૧૬૮૦ની આસપાસ પંજાબના એક ઉચ્ચ કુલીન સૈયદ પરિવારમાં જન્મેલા બુલે શાહના પિતા એક મસ્જિદના ઈમામ હતા. શરૂઆતી જીવનમાં તેમણે અરબી, ફારસી અને કુરાનનું ઊંડું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. પરંતુ તેમની આત્માને પુસ્તકીયા જ્ઞાનમાં શાંતિ મળી નહીં. ત્યારબાદ, તેમણે હઝરત શાહ ઈનાયતને પોતાના ગુરુ (મુર્શિદ) બનાવ્યા. ગુરુ પ્રત્યેની તેમની ભક્તિ એટલી અગાધ હતી કે તેમણે પોતાના અહંકારનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરી દીધો હતો. કહેવાય છે કે ગુરુને પ્રસન્ન કરવા માટે તેમણે નૃત્ય અને સંગીતનો સહારો લીધો હતો, જે તે સમયના રૂઢિચુસ્ત સમાજમાં એક મોટો વિરોધ હતો.

​પ્રેમ અને માનવતાના અગ્રદૂત

બુલે શાહને પ્રેમની મિશાલ માનવા પાછળનું મુખ્ય કારણ તેમનો માનવતાવાદી અભિગમ હતો. તેઓ ઈશ્વરને કોઈ ચોક્કસ ધર્મ કે મઝહબની દીવાલોમાં બાંધવામાં માનતા ન હતા. તેમની શાયરીઓમાં હિન્દુ-મુસ્લિમ એકતા, સામાજિક સમાનતા અને વર્ગભેદ સામેનો સ્પષ્ટ વિરોધ જોવા મળે છે. તેઓ માનતા કે સત્ય તો માનવતામાં છે, અને ધર્મના નામે થતા પાખંડ સામે તેમણે હંમેશા આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમની રચનાઓ, જેને 'કાફી' કહેવામાં આવે છે, તે આજે પણ પંજાબી સાહિત્ય અને સંગીતનો પાયો માનવામાં આવે છે.

​શા માટે બોલિવૂડ આજે પણ બુલે શાહને યાદ કરે છે?

બુલે શાહના શબ્દોમાં એક એવી જાદુઈ તાકાત છે જે સીધી દિલને સ્પર્શી જાય છે. પ્રેમમાં વિરહ હોય કે મિલનની તડપ, ઈશ્વરની ખોજ હોય કે આત્મસાક્ષાત્કાર – તેમની કવિતા દરેક લાગણીને વણી લે છે. બોલિવૂડના નિર્માતાઓ અને ગીતકારો માટે બુલે શાહનું નામ આધ્યાત્મિક ઊંડાણ અને પ્રેમની ગહેરાઈનું પ્રતીક છે. તેમની રચનાઓ એવી સરળ અને લયબદ્ધ છે કે તે આજે પણ સંગીતની મહેફિલોમાં જીવંત છે.

​આમ, બુલે શાહ માત્ર એક સૂફી સંત નહોતા, પણ એક એવા ક્રાંતિકારી હતા જેમણે દુનિયાને શીખવ્યું કે પ્રેમ જ ઈશ્વર સુધી પહોંચવાનો સૌથી સરળ રસ્તો છે. તેમની શાયરી આજે પણ આપણને એ સમજાવે છે કે ધર્મ અને જાતિના બંધનોથી પર થઈને જ્યારે વ્યક્તિ પ્રેમમાં ડૂબે છે, ત્યારે તે ખરા અર્થમાં 'બુલે શાહ' બની જાય છે.