તેલ અવીવ : માનવી સદીઓથી અમરત્વની શોધમાં છે, અને હવે વિજ્ઞાને આ દિશામાં એક વિશાળ છલાંગ લગાવી છે. ઈઝરાયેલની બાર-ઈલાન યુનિવર્સિટી, તેલ અવીવ યુનિવર્સિટી અને અમેરિકાની નેશનલ ઈન્સ્ટિટ્યુટ ઓન એજીંગના સંશોધકોએ વૃદ્ધ ઉંદરો પર કરેલા પ્રયોગમાં વૃદ્ધત્વની પ્રક્રિયાને ઉલટાવવામાં (Reverse Aging) મોટી સફળતા મેળવી છે. 'નેચર કોમ્યુનિકેશન્સ' જર્નલમાં પ્રકાશિત થયેલા આ અહેવાલે સાબિત કરી દીધું છે કે વૃદ્ધત્વ એ માત્ર એક દિશામાં વહેતી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ તેને ટેકનોલોજી દ્વારા અટકાવી અથવા ઉલટાવી શકાય છે.

શું છે આ જાદુઈ SIRT6 પ્રોટીનનું રહસ્ય?

આ સંશોધનનું નેતૃત્વ પ્રોફેસર હેઇમ કોહેન અને તેમની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. વૈજ્ઞાનિકોએ SIRT6 નામના પ્રોટીન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું, જેને વિજ્ઞાન જગત ‘દીર્ઘાયુષ્ય પ્રોટીન’ તરીકે ઓળખે છે. આ પ્રોટીન માનવ શરીરમાં DNA રિપેર કરવા અને ચયાપચય (metabolism) ને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. સંશોધન દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે જેમ-જેમ ઉંમર વધે છે, તેમ DNA ને વ્યવસ્થિત રાખતી 'ક્રોમેટિન' (Chromatin) નામની રચના ઢીલી અને અવ્યવસ્થિત થવા લાગે છે, જેના કારણે શરીર વૃદ્ધ થવા લાગે છે.

પ્રયોગના ચોંકાવનારા પરિણામો

વૈજ્ઞાનિકોએ પ્રયોગ માટે એવા ઉંદરો પસંદ કર્યા જે ૨૪ મહિનાના હતા, જે માનવ ઉંમરના ૭૦ થી ૮૦ વર્ષ જેટલા ગણાય છે. જ્યારે આ ઉંદરોના લિવરમાં SIRT6 પ્રોટીનનું સ્તર આધુનિક તકનીક દ્વારા વધારવામાં આવ્યું, ત્યારે આશ્ચર્યજનક પરિણામો જોવા મળ્યા. વૃદ્ધ કોષોએ ફરીથી યુવાન કોષો જેવા લક્ષણો ધારણ કરવાનું શરૂ કર્યું. જે કોષો વૃદ્ધાવસ્થાને કારણે નિષ્ક્રિય થઈ ગયા હતા, તેઓ ફરીથી સક્રિય થયા અને શરીરમાં યુવાની જેવી જૈવિક પ્રક્રિયાઓ પુનઃસ્થાપિત થઈ.

ભવિષ્ય માટે નવી આશા

આ સંશોધને સાબિત કર્યું છે કે DNA માં જ આપણા દીર્ઘાયુષ્યની ચાવી છુપાયેલી છે. જોકે આ પ્રયોગ હાલમાં ઉંદરો પર સફળ રહ્યો છે, પરંતુ તે માનવજાત માટે અમરત્વ અને લાંબા આયુષ્યના નવા દ્વાર ખોલી શકે છે. ભવિષ્યમાં આ ટેકનોલોજી દ્વારા વૃદ્ધત્વ સંબંધિત બીમારીઓ જેવી કે અલ્ઝાઈમર કે કેન્સર જેવી સમસ્યાઓ પર પણ કાબૂ મેળવી શકાય તેવી શક્યતાઓ છે. આ શોધ માત્ર વિજ્ઞાન જગત માટે જ નહીં, પરંતુ દરેક વ્યક્તિ માટે એક નવી આશાનું કિરણ લઈને આવી છે.