<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 18th November 2026

લગ્ન પછી પત્નીની સંમતિ વિના બળજબરીથી સંબંધ બાંધવો ગુનો ગણાશે? 'મેરિટલ રેપ' મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ઐતિહાસિક સુનાવણી થશે

ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૩૭૫ના અપવાદ-૨ને પડકારતી ૧૦ અરજીઓ પર મહામંથન : પરિણીત મહિલાઓના બંધારણીય અધિકારો, ગૌરવ અને સમાનતાના પ્રશ્ને દેશભરની નજર સુપ્રીમ કોર્ટના આગામી ચુકાદા પર ટકી

નવી દિલ્હી :  લગ્નના પવિત્ર બંધન બાદ પતિ દ્વારા પત્નીની ઇચ્છા વિરુદ્ધ બળજબરીથી જાતીય સંબંધ બાંધવાને 'બળાત્કાર' ગણવો કે નહીં, તે અત્યંત સંવેદનશીલ અને ઐતિહાસિક કાનૂની મુદ્દા પર સુપ્રીમ કોર્ટમાં બુધવાર, ૧૮ નવેમ્બરથી નિર્ણાયક સુનાવણી શરૂ થઈ ગઈ છે. ભારતના વર્તમાન ફોજદારી કાયદા અને ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC)ની કલમ ૩૭૫ના અપવાદ-૨ હેઠળ, જો પત્નીની ઉંમર ૧૮ વર્ષથી વધુ હોય તો પતિ દ્વારા તેની સંમતિ વિના બાંધવામાં આવેલા શારીરિક સંબંધને બળાત્કારના દાયરામાં રાખવામાં આવ્યો નથી. આ જ કાનૂની અપવાદને પડકારતી કુલ ૧૦ અરજીઓ પર સર્વોચ્ચ અદાલત સુનાવણી કરી રહી છે. અગાઉ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ની સુનાવણી દરમિયાન પણ ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીએ મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરતા કહ્યું હતું કે જો કોઈ સ્ત્રીને તેના પતિ દ્વારા જાતીય સંબંધ માટે દબાણ કરવામાં આવે છે, તો તે ચોક્કસપણે પીડિત છે.

આ મહત્વપૂર્ણ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચ સમક્ષ બંધારણીય અધિકારોને લગતા ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. અદાલત એ તપાસી રહી છે કે શું વૈવાહિક બળાત્કારનો આ અપવાદ પરિણીત મહિલાઓને બંધારણની કલમ ૧૪ હેઠળ મળતા સમાનતાના અધિકાર, કલમ ૧૫ હેઠળ ભેદભાવ સામેના રક્ષણ અને કલમ ૨૧ હેઠળ ગૌરવપૂર્ણ જીવન તથા વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના મૂળભૂત અધિકારોથી વંચિત રાખે છે? આ મામલે મહિલા સંગઠનો અને પુરુષોના અધિકારો માટે લડતી સંસ્થાઓ સામસામે આવી ગઈ છે; એક તરફ 'ઓલ ઈન્ડિયા ડેમોક્રેટિક વિમેન્સ એસોસિએશન'  અને પીડિત મહિલાઓએ આ અપવાદને રદ કરવાની માંગ કરી છે, તો બીજી તરફ 'મેન વેલ્ફેર ટ્રસ્ટ' અને 'હૃદય નેસ્ટ ઓફ ફેમિલી હાર્મની' જેવી સંસ્થાઓએ પારિવારિક વ્યવસ્થા જાળવી રાખવા માટે આ અપવાદને યથાવત રાખવાની તરફેણ કરી છે.

આ સુનાવણીમાં કર્ણાટક હાઈકોર્ટના ૨૦૨૨ના તે ચુકાદાને પડકારતી પતિની અરજીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં પત્ની દ્વારા પતિ સામે નોંધાવાયેલા બળાત્કારના કેસને માન્ય રાખવામાં આવ્યો હતો. હવે આગામી દિવસોમાં બંને પક્ષોની વિસ્તૃત દલીલો સાંભળ્યા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટ નક્કી કરશે કે પરિણીત મહિલાઓને પણ અપરિણીત મહિલાઓ જેવું જ જાતીય હિંસા સામે કાનૂની રક્ષણ મળવું જોઈએ કે નહીં. જો દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત આ અપવાદને ગેરબંધારણીય ઠેરવીને નાબૂદ કરવાનો ચુકાદો આપશે, તો ભારતમાં વૈવાહિક બળાત્કારને ગુનો ગણવા માટે કાયદામાં મોટા ફેરફાર કરવાનો માર્ગ મોકળો થશે.

(6:49 PM IST)