નવી દિલ્‍હી તા.૨૧: વૈશ્વિક સ્‍તરે, વસ્‍તીના અડધા ભાગની મહિલાએ વ્‍યાવસાયિક અને બિન-તકનીકી સેવા ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર હિસ્‍સો હાંસલ કર્યો છે. શિક્ષણ અને આરોગ્‍ય સહિત ચાર મુખ્‍ય ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓની ભાગીદારી ૫૦% થી વધુ થઈ ગઈ છે. જોકે, ટેકનિકલ ઉદ્યોગોમાં તેમની હાજરી એક ક્‍વાર્ટર કે તેથી ઓછી રહે છે.

વર્લ્‍ડ ઇકોનોમિક ફોરમ (WEF) ના ગ્‍લોબલ જેન્‍ડર ગેપ રિપોર્ટ ૨૦૨૬ માં આ વાત બહાર આવી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ રિપોર્ટ ૩૯ અર્થતંત્રોના અભ્‍યાસના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્‍યો હતો. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આ અર્થતંત્રોમાં મહિલાઓની એકંદર કાર્યબળ ભાગીદારી ૨૦૧૫ માં ૩૯.૯ ટકાથી વધીને ૨૦૨૫ માં ૪૨.૦ ટકા થઈ ગઈ છે.

જોકે, જૂન ૨૦૨૬ સુધીમાં તે સહેજ ઘટીને ૪૧.૮ ટકા થઈ ગઈ. આરોગ્‍યસંભાળ, શિક્ષણ, ગ્રાહક સેવાઓ અને સરકારી અને ખાનગી સેવાઓ એવા ક્ષેત્રો હતા જ્‍યાં આ સમયગાળા દરમિયાન મહિલાઓની ભાગીદારી ૫૦ ટકાથી ૬૦ ટકાની વચ્‍ચે પહોંચી હતી.

મુખ્‍ય ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓની ભાગીદારી

ક્ષેત્ર                   ટકાવારી

આરોગ્‍ય સંભાળ ૫૯.૯ ટકા

શિક્ષણ ૫૪.૨ ટકા

ગ્રાહક સેવાઓ ૫૧.૭ ટકા

જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રો ૫૦.૬ ટકા તેલ અને ગેસ, ખાણકામ ૨૫.૨ ટકા

માળખાકીય ક્ષેત્ર ૨૩.૬ ટકા

સીઓઓ ૨૫ ટકા

સીઈઓ ૧૯.૧ ટકા

સીટીઓ ૮.૬ ટકા

વરિષ્ઠ વ્‍યવસ્‍થાપન માટે હજુ પણ લાંબી રાહ અહેવાલ મુજબ, મહિલાઓને હજુ પણ વરિષ્ઠ વ્‍યવસ્‍થાપન અને નેતૃત્‍વના હોદ્દાઓમાં વધુ ભાગીદારી માટે રાહ જોવી પડશે. વાઇસ પ્રેસિડેન્‍ટ, સી-સ્‍યુટ (ચીફ શબ્‍દ ધરાવતા હોદ્દા) અને જાહેર અને ખાનગી બંને કંપનીઓમાં બોર્ડ હોદ્દા જેવા મુખ્‍ય હોદ્દાઓમાં મહિલાઓનો હિસ્‍સો ખૂબ ઓછો છે.

૨૦૧૫માં તે ૨૬.૭ ટકા હતો, જે ૨૦૨૩માં વધીને ૨૯.૪ ટકા થયો હતો, પરંતુ ત્‍યારથી તે આ સ્‍તરે રહ્યો છે. હોદ્દાની દ્રષ્ટિએ, સીઈઓ તરીકે સી-સ્‍યુટ હોદ્દાઓમાંથી ફક્‍ત ૧૯.૧ ટકા મહિલાઓ પાસે છે, જ્‍યારે સીઓઓ હોદ્દાઓમાંથી ફક્‍ત ૨૫ ટકા મહિલાઓ પાસે છે.

રિપોર્ટ મુજબ, સી-સ્‍યુટ હોદ્દાઓમાં મહિલાઓ આગળ છે જ્‍યાં લોકો સાથે સીધો સંપર્ક, વર્તન અને કાર્યાત્‍મક નેતૃત્‍વ પદ કરતાં વધુ મહત્‍વપૂર્ણ છે. આવા હોદ્દાઓમાં, મહિલાઓ ચીફ એચઆર ઓફિસર અને ચીફ પીપલ ઓફિસર હોદ્દાઓના બે તૃતીયાંશ, અથવા લગભગ ૭૫ ટકાનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરે છે.

તેવી જ રીતે, પાંચમાંથી એક ચીફ ઇન્‍ફર્મેશન ઓફિસર મહિલા છે. દરમિયાન, ચીફ માર્કેટિગ ઓફિસરના ૫૦ ટકાથી ઓછા હોદ્દા મહિલાઓ પાસે છે, જ્‍યારે ચીફ ટેકનોલોજી ઓફિસરના હોદ્દાઓમાંથી ફક્‍ત ૮.૬ ટકા મહિલાઓ છે.

રિપોર્ટ મુજબ, કોર્પોરેટ બોર્ડમાં મહિલાઓને ઉચ્‍ચ હોદ્દાઓ સુધી પહોંચ ન હોય શકે, પરંતુ તેમની ભાગીદારી વધી છે. ૨૦૧૪ અને ૨૦૨૪ ની વચ્‍ચે, બોર્ડ પર મહિલાઓનો હિસ્‍સો ૧૫.૨ ટકાથી વધીને ૨૯.૩ ટકા થયો. જોકે, બોર્ડ લીડરશીપ પોઝિશનમાં તેમનો હિસ્‍સો ફક્‍ત બે ટકા વધ્‍યો, જે ૩.૨ ટકાથી ૫.૨ ટકા થયો.

રિપોર્ટ મુજબ, ફોર્ચ્‍યુન ગ્‍લોબલ ૫૦૦ કંપનીઓ (વિશ્વની ટોચની ૫૦૦ કંપનીઓમાં સ્‍થાન મેળવનાર) માં મહિલા CEO ની સંખ્‍યા ૨૦૧૫ માં ૧૪ થી વધીને ૨૦૨૫ માં ૩૨ થઈ ગઈ. આ આ પદ પર તેમનો હિસ્‍સો ૨.૮ ટકાથી વધીને ૬.૪ ટકા થયો છે. ચોક્કસ ક્ષેત્રો દ્વારા, મહિલા CEO ઉપયોગિતાઓમાં ૧૭ ટકા, ટેલિકોમ્‍યુનિકેશન અને મીડિયામાં ૧૧ ટકા અને રિટેલ, ઉર્જા અને બાંધકામમાં નવ ટકાનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરે છે. તે જ સમયે, ટોચની ૧૦૦ કંપનીઓમાં મહિલા CEO ની સંખ્‍યા ૨૦૧૫ અને ૨૦૨૦ વચ્‍ચે ત્રણ હતી, જે ૨૦૨૫ માં વધીને સાત થઈ ગઈ છે.