નવી દિલ્હી: સંસદના વિશેષ સત્રમાં મહિલા અનામત બિલ (નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ) પર ચાલી રહેલી ચર્ચામાં હવે સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવે એન્ટ્રી કરી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના સંસદમાં આપેલા ભાષણ બાદ, અખિલેશ યાદવે સરકારના આ પગલાને ‘રાજકીય તુષ્ટિકરણ’ ગણાવ્યું છે. જોકે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની પાર્ટી બિલના પક્ષમાં છે, પરંતુ તેના અમલીકરણની રીત અને સમય શંકાસ્પદ છે.
વસ્તી ગણતરી અને પછાત વર્ગોનો મુદ્દો
અખિલેશ યાદવે સરકારને ઘેરતા પ્રશ્ન કર્યો કે, "વસ્તી ગણતરી (Census) કર્યા વિના અથવા પછાત વર્ગો (OBC) ને સમાવિષ્ટ કર્યા વિના આ બિલ કેવી રીતે લાવી શકાય? જો ખરેખર મહિલાઓને ન્યાય આપવો હોય તો જ્ઞાતિ આધારિત ગણતરી કેમ કરવામાં આવતી નથી?" તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે આ બિલ માત્ર ચૂંટણીલક્ષી ફાયદા માટે અને લોકોના મન જીતવા માટે અત્યારે લાવવામાં આવ્યું છે.
સીમાંકન અને ‘ખુફિયા’ નકશાનું રહસ્ય
સીમાંકન (Delimitation) ના મુદ્દે અખિલેશ યાદવે આકરા તેવર બતાવતા કહ્યું કે, "દરેક પક્ષ આ બિલનું સમર્થન કરે છે, પરંતુ પડદા પાછળ ‘ખુફિયા’ લોકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા મતવિસ્તારોના નવા નકશાનું શું? નવા મતવિસ્તારો કેવી રીતે બનાવવામાં આવશે અને કયા ડેટાના આધારે બેઠકોની વહેંચણી થશે તે સરકારે સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ."
શું લોકસભાની બેઠકો વધશે?
સરકારના આ નવા પ્રસ્તાવમાં સૌથી મોટી ચર્ચા લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યાને લઈને છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર લોકસભાની હાલની ૫૪૩ બેઠકો વધારીને ૮૫૦ સુધી લઈ જવાની યોજના બનાવી રહી છે. જેમાંથી ૮૧૫ બેઠકો રાજ્યોને અને ૩૫ બેઠકો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફાળવવામાં આવશે. આ ફેરફાર ૨૦૨૯ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલાં અમલી બને તેવી શક્યતા છે.
૨૦૨૯ પહેલાં અનામત લાગુ કરવાનું લક્ષ્ય
સરકાર ૨૦૨૩ના કાયદામાં સુધારો કરીને ૨૦૨૭ની વસ્તી ગણતરીથી સીમાંકનને અલગ કરવા માટે બંધારણીય ફેરફાર લાવવાની તૈયારી કરી રહી છે. આનો હેતુ એ છે કે વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયામાં વિલંબ થાય તો પણ ૨૦૨૯ની ચૂંટણીમાં મહિલાઓને ૩૩% અનામતનો લાભ મળી શકે.
અખિલેશ યાદવના આ નિવેદન બાદ હવે રાજકીય વર્તુળોમાં એવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે શું વિપક્ષ માત્ર OBC અનામત અને સીમાંકનના મુદ્દે સરકારને ઘેરી શકશે કે પછી ‘નારી શક્તિ’ ના નામે સરકાર આ લડાઈ જીતી જશે.
અખિલેશ યાદવનો સવાલ: "અમે બિલના વિરોધમાં નથી, પણ સરકાર કયા ડેટા પર ભરોસો કરી રહી છે અને પછાત વર્ગની મહિલાઓનું શું થશે?"