નવી દિલ્હી: ભારતીય લોકશાહીના ઇતિહાસમાં મહિલા સશક્તિકરણની દિશામાં એક નિર્ણાયક વળાંક આવતીકાલે જોવા મળશે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિતભાઈ શાહ અને કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલ ૧૬ એપ્રિલથી શરૂ થઈ રહેલા ત્રણ દિવસના ખાસ સંસદ સત્રમાં 'નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ ૨૦૨૩' માં મહત્વપૂર્ણ સુધારા રજૂ કરવા જઈ રહ્યા છે. આ સુધારા દ્વારા સરકાર ૨૦૨૯ ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પૂર્વે મહિલાઓ માટે ૩૩ ટકા અનામત સુનિશ્ચિત કરવાના લક્ષ્ય સાથે સીમાંકન પ્રક્રિયાને ૨૦૨૭ ની વસ્તી ગણતરીથી અલગ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. આ ઉપરાંત, લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યા વર્તમાન ૫૪૩ થી વધારીને ૮૫૦ કરવાનો એક મોટો પ્રસ્તાવ પણ મૂકવામાં આવ્યો છે, જેમાં ૮૧૫ બેઠકો રાજ્યો માટે અને ૩૫ બેઠકો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે, જે દેશના રાજકીય નકશાને ધરમૂળથી બદલી શકે છે.
જોકે, સરકારના આ પ્રસ્તાવિત '૧૩૧મા બંધારણીય સુધારા બિલ ૨૦૨૬' સામે વિપક્ષી ગઠબંધન 'ઇન્ડિયા બ્લોક' એ મોરચો માંડ્યો છે. કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના નિવાસસ્થાને મળેલી હાઈપ્રોફાઇલ બેઠકમાં રાહુલ ગાંધી, તેજસ્વી યાદવ અને સુપ્રિયા સુલે સહિતના દિગ્ગજ નેતાઓએ આ બિલનો સખત વિરોધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. વિપક્ષનું માનવું છે કે મહિલા અનામત આવકાર્ય છે, પરંતુ જે રીતે સીમાંકન પ્રક્રિયાને અમલમાં મૂકવાની તૈયારી છે તે દક્ષિણ અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોના પ્રતિનિધિત્વને નબળું પાડી શકે છે. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા પી. ચિદમ્બરમે આ પગલાને "શેતાની ચાલ" ગણાવતા આક્ષેપ કર્યો છે કે આનાથી સંઘીય સંતુલન ખોરવાઈ જશે અને ઉત્તર ભારતના રાજ્યોની સરખામણીમાં દક્ષિણના રાજ્યોનો પ્રભાવ ઘટી જશે.
આગામી ત્રણ દિવસ સંસદમાં ભારે હોબાળો અને દલીલોનો દોર ચાલવાની શક્યતા છે, કારણ કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી પોતે ખાસ સત્રને સંબોધિત કરી શકે છે. સરકારનો તર્ક છે કે ૨૦૨૯ સુધીમાં મહિલા અનામત લાગુ કરવા માટે આ વહીવટી ફેરફારો અનિવાર્ય છે, જ્યારે વિપક્ષ તેને ભૌગોલિક અને રાજકીય અસંતુલન પેદા કરનારું પગલું ગણાવી રહ્યો છે. લોકસભાની બેઠકોમાં ૫૦ ટકા જેટલો તોતિંગ વધારો અને અનામતની જોગવાઈઓના કારણે આ બિલ માત્ર સ્ત્રીઓના રાજકીય અધિકારો પૂરતું સીમિત ન રહેતા, ભારતીય સંઘવાદ અને રાજ્યો વચ્ચેની સત્તાની વહેંચણીના ગંભીર મુદ્દા પર કેન્દ્રિત થઈ ગયું છે. હવે આખી દુનિયાની નજર આવતીકાલે સંસદમાં રજૂ થનારા આ સુધારા પર છે.