તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
વિશ્વની મહાસત્તા અમેરિકામાં ૪ રાષ્ટ્રપતિ બદલાયા, યુકેમાં ૬ વડાપ્રધાન બદલાયા, જાપાનમાં ૫ વડાપ્રધાન બદલાયા, કેનેડામાં ૩ વડાપ્રધાન બદલાયા તો ભારતે છેલ્લા ૧૨ વર્ષમાં માત્ર એક જ વડાપ્રધાન જોયા છે
ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે નરેન્દ્ર ભાઈના ૧૨ વર્ષના સતત શાસન સામે વિશ્વના અન્ય દેશોના વડાપ્રધાન કે રાષ્ટ્રપતિની સરખામણી
નરેન્દ્રભાઇ મોદી હજુ પણ અડીખમ
(જીતેન્દ્ર રૂપારેલિયા..) વાપી : ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે નરેન્દ્ર ભાઈ મોદી આવતીકાલે ૧૨ વર્ષ પુર્ણ કરી રહ્યા છે, દેશના હજારો પ્રજાજનોને કદાચ આ સિદ્ધિ વિશે ઓછી જાણ કે ગર્વ હોય પરંતુ આપણે જ્યારે આની સરખામણી વિશ્વના અનેક દેશો સાથે કરીએ તો આપણને ચોક્કસ નરેન્દ્ર ભાઈ માટે ગર્વ થાય.
૨૬મી મે ૨૦૧૪ને સોમવારે નરેન્દ્રભાઈએ દેશના વડાપ્રધાન તરીકે પ્રથમ વખત શપથ લીધા ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં એટલે કે છેલ્લા ૧૨ વર્ષની વિશ્વના અન્ય દેશોના અગ્રણી નેતાઓની સરખામણી કરીએ તો સ્થિરતાની દૃષ્ટિએ ભારત અગ્રીમ હરોળમાં જ ગણાય.
આપણે સૌ પ્રથમ વિશ્વની મહાસત્તા અમેરિકા વિશે જોઈએ તો, આ સમયગાળા દરમિયાન અમેરિકામાં ત્રણ અલગ અલગ રાષ્ટ્રપતિ રહ્યા છે. સૌપ્રથમ બરાક ઓબામા, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ હતા. ઓબામાનો કાર્યકાળ ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૦૯ થી શરૂ થયો હતો અને ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ સુધી રહ્યો, એટલે જ્યારે મોદીજી ૨૦૧૪ માં વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે અમેરિકામાં ઓબામા રાષ્ટ્રપતિ હતા. મોદીજી અને ઓબામાએ લગભગ અઢી વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું, ત્યારબાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૧૭ના રોજ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. તેમનો પ્રથમ કાર્યકાળ ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૨૧ સુધી રહ્યો. આ દરમિયાન મોદીજી ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે પોતાના પ્રથમ કાર્યકાળના અંતિમ ભાગમાં અને પછી બીજા કાર્યકાળની શરૂઆતમાં હતા. એટલે મોદીજી અને ટ્રમ્પે લગભગ ચાર વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું, બંને વચ્ચે સારી દોસ્તી રહી. પછી આવ્યા જો બાઇડન ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૨૧ ના રોજ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. તેમનો કાર્યકાળ ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ સુધી રહ્યો.
આ સમયગાળા દરમિયાન મોદીજી ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે પોતાના બીજા કાર્યકાળમાં અને પછી ત્રીજા કાર્યકાળની શરૂઆતમાં રહ્યા. એટલે મોદીજી અને જો બાઇડને લગભગ ચાર વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું, ત્યારબાદ ફરીથી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫માં બીજી વખત અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા. તેથી હાલમાં ૨૦૨૬ માં ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કાર્યરત છે.
જો આખો સમયગાળો એકસાથે સમજીએ તો મે ૨૦૧૪થી આજ સુધી ભારતે માત્ર એક જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને જોયા છે, જ્યારે એ જ સમયગાળામાં અમેરિકાએ ઓબામા, ટ્રમ્પ, બાઇડન અને ફરી ટ્રમ્પ એમ ચાર રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકાળ જોયા છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત તરફથી નેતળત્વ સતત એક જ વ્યક્તિ પાસે રહ્યું છે, જ્યારે અમેરિકામાં સત્તા અલગ અલગ નેતાઓ વચ્ચે બદલાતી રહી છે.
આવી જ રીતે જો આપણે યુકે ની સરખામણી કરીએ તો નરેન્દ્ર ભાઈ મે ૨૦૧૪માં ભારતના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારથી યુનાઈટેડ કિંગડમમાં ઘણા વડાપ્રધાન અને બે અલગ રાજા...રાણી રહ્યા છે. ભારતની સરખામણીમાં યુકેમાં આ સમયગાળા દરમિયાન નેતળત્વમાં ઘણો વધારે બદલાવ જોવા મળ્યો છે.
જ્યારે મોદીજી ૨૬ મે ૨૦૧૪ ના રોજ ભારતના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે યુકેમાં ડેવિડ કેમેરોન વડાપ્રધાન હતા અને રાણી એલિઝાબેથ ૨ યુકેના મહારાણી હતા. ડેવિડ કેમેરોન ૨૦૧૦ થી જ વડાપ્રધાન હતા અને તેઓ જુલાઈ ૨૦૧૬ સુધી પદ પર રહ્યા એટલે મોદીજી અને કેમેરોને લગભગ બે વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું. ત્યારબાદ જુલાઈ ૨૦૧૬ માં થેરેસા મે યુકેના વડાપ્રધાન બન્યા. તેઓ જુલાઈ ૨૦૧૯ સુધી પદ પર રહ્યા. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતમાં મોદીજી પોતાનો પ્રથમ કાર્યકાળ પૂર્ણ કરી રહ્યા હતા અને ૨૦૧૯ માં બીજી વખત વડાપ્રધાન બન્યા, એટલે મોદીજી અને થેરેસા મેએ લગભગ ત્રણ વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું. ત્યાર બાદ જુલાઈ ૨૦૧૯ માં બોરિસ જોનસન વડાપ્રધાન બન્યા, તેઓ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨ સુધી પદ પર રહ્યા. આ સમયગાળા દરમિયાન બ્રેક્સિટ અને કોરોના મહામારી જેવા મોટા મુદ્દાઓ યુકેમાં રહ્યા. મોદીજી અને બોરિસ જ્હોનસને લગભગ ત્રણ વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું. ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨ માં લિઝ ટ્રુસ વડાપ્રધાન બન્યા, પરંતુ તેમનો કાર્યકાળ બહુ ટૂંકો રહ્યો. તેઓ માત્ર આશરે ૪૯ દિવસ સુધી જ પદ પર રહ્યા. તેમના સમયગાળામાં જ યુકેની લાંબા સમય સુધી રાજગાદી પર રહેલા રાણી એલિઝાબેથ ૨ નું અવસાન થયું અને ત્યારબાદ કિંગ ચાર્લ્સ ૩ યુકેના રાજા બન્યા, એટલે મોદીજીના વડાપ્રધાન સમયગાળામાં યુકેએ એક રાણી અને પછી નવા રાજાને પણ જોયા.
આવીજ રીતે જો આપણે જાપાનની સરખામણી કરીએ તો જ્યારે મોદી જી ૨૬ મે ૨૦૧૪ ના રોજ ભારતના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે જાપાનમાં શિન્ઝો આબે વડાપ્રધાન હતા. શિન્ઝો આબે ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ થી જાપાનના વડાપ્રધાન હતા અને સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૦ સુધી પદ પર રહ્યા. એટલે મોદીજી અને શિન્ઝો આબેએ લગભગ છ વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું. બંને નેતાઓ વચ્ચે ખૂબ નજીકના સંબંધો માનવામાં આવતા હતા અને ભારત-જાપાન સંબંધોમાં આ સમયગાળામાં મોટો વિકાસ થયો હતો. બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ, QUAD સહકાર અને ઇન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચનામાં બંને દેશો નજીક આવ્યા.
આ સમયગાળા દરમિયાન જાપાનમાં સમ્રાટ તરીકે શરૂઆતમાં એમ્પરર અકિહિતો હતા. તેઓ લાંબા સમય સુધી જાપાનના સમ્રાટ રહ્યા, પરંતુ એપ્રિલ ૨૦૧૯ માં તેમણે રાજગાદી છોડી, ત્યારબાદ મે ૨૦૧૯ માં તેમના પુત્ર નારૂહીતો જાપાનના નવા સમ્રાટ બન્યા. એટલે મોદીજીના કાર્યકાળ દરમિયાન જાપાને એક સમ્રાટથી બીજા સમ્રાટ તરફ પરિવર્તન જોયું.
શિન્ઝો આબે પછી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૦ માં યોશીહીદે સુગા જાપાનના વડાપ્રધાન બન્યા. તેમનો કાર્યકાળ લગભગ એક વર્ષ રહ્યો અને તેઓ ઓક્ટોબર ૨૦૨૧ સુધી પદ પર રહ્યા, કોરોના મહામારી દરમિયાન તેમણે દેશનું નેતળત્વ સંભાળ્યું.
ત્યારબાદ ઓક્ટોબર ૨૦૨૧માં કળમિઓ કીશીદા વડાપ્રધાન બન્યા, તેઓ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ સુધી પદ પર રહ્યા, તેમના સમયગાળા દરમિયાન જાપાને સુરક્ષા નીતિમાં મોટા ફેરફારો કર્યા અને ચીન તથા ઉત્તર કોરિયા સામે વધુ સ* બનવાની દિશામાં આગળ વધ્યું. મોદીજી અને કિશિદાએ લગભગ ત્રણ વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું, પછી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ માં શિગેરુ ઇશિબા જાપાનના વડાપ્રધાન બન્યા અને હાલમાં ૨૦૨૬ માં પણ તેઓ જ કાર્યરત છે. આ રીતે જોવામાં આવે તો મે ૨૦૧૪ થી આજ સુધી ભારતમાં સતત એક જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી રહ્યા છે. જ્યારે જાપાને શિન્ઝો આબે, યોશિહિડે સુગા, ફુમિયો કિશિદા અને શિગેરુ ઇશિબા એમ ચાર વડાપ્રધાન જોયા છે. સાથે સાથે જાપાને સમ્રાટ અકિહિતોથી સમ્રાટ નારુહિતો સુધીનું રાજગાદી પરિવર્તન પણ જોયું છે.
હવે જો આપણે આવી જ રીતે કેનેડાની સરખામણી કરીએ તો મે ૨૦૧૪ માં નરેન્દ્રભાઈ ભારતના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારથી કેનેડામાં પણ અનેક રાજકીય બદલાવ આવ્યા છે. ભારતની જેમ કેનેડા પણ પાર્લામેન્ટરી ડેમોક્રેસી ધરાવે છે. પરંતુ ત્યાં વડાપ્રધાનનું નેતળત્વ ભારત કરતાં વધુ ઝડપથી બદલાતું રહ્યું છે.
જ્યારે મોદીજી ૨૬ મે ૨૦૧૪ ના રોજ વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે કેનેડામાં સ્ટીફન હાર્પર વડાપ્રધાન હતા. સ્ટીફન હાર્પર ૨૦૦૬ થી જ પદ પર હતા અને નવેમ્બર ૨૦૧૫ સુધી રહ્યા. એટલે મોદીજી અને હાર્પરે લગભગ દોઢ વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું.
ત્યારબાદ નવેમ્બર ૨૦૧૫ માં જસ્ટિન ટ્રુડો કેનેડાના વડાપ્રધાન બન્યા, જસ્ટિન ટ્રુડો લાંબા સમય સુધી સત્તામાં રહ્યા અને ૨૦૧૫ થી ૨૦૨૫ સુધી વડાપ્રધાન રહ્યા, એટલે મોદીજી અને ટ્રુડોએ લગભગ દસ વર્ષ સુધી સાથે કાર્ય કર્યું. આ સમયગાળામાં શરૂઆતમાં ભારત-કેનેડા સંબંધો સામાન્ય રીતે સારા રહ્યા, પરંતુ પછી ખાસ કરીને ખાલિસ્તાની મુદ્દા અને ૨૦૨૩ પછીના રાજદ્વારી વિવાદોને કારણે બંને દેશોના સંબંધોમાં તણાવ પણ આવ્યો.
કેનેડામાં રાજ પ્રમુખ તરીકે શરૂઆતમાં Elizabeth II રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતીય હતા, કારણ કે કેનેડા Commonwealth realm દેશ છે અને બ્રિટિશ રાજા/રાણી ત્યાંના ઔપચારિક હેડ ઓફ સ્ટેટ પણ ગણાય છે, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨ માં રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતીયના અવસાન પછી Charles તળતિય કેનેડાના નવા રાજા બન્યા, એટલે મોદીજીના કાર્યકાળ દરમિયાન કેનેડાએ પણ રાજગાદીમાં બદલાવ જોયો.
ત્યારબાદ ૨૦૨૫ માં કેનેડામાં નવો રાજકીય બદલાવ આવ્યો અને માર્ક કાર્ની વડાપ્રધાન બન્યા. તેઓ હાલમાં ૨૦૨૬ માં કેનેડાના વડાપ્રધાન તરીકે કાર્યરત છે. માર્ક કાર્ની અગાઉ Bank of Canada અને Bank of England ના ગવર્નર તરીકે જાણીતા રહ્યા હતા અને આર્થિક ક્ષેત્રમાં તેમની ખાસ ઓળખ રહી છે. આ રીતે જોવામાં આવે તો મે ૨૦૧૪ થી આજ સુધી ભારતમાં સતત એક જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી રહ્યા છે. જ્યારે કેનેડાએ સ્ટીફન હાર્પર, જસ્ટિન ટ્રુડો અને માર્ક કાર્ની એમ ત્રણ વડાપ્રધાન જોયા છે. સાથે સાથે કેનેડાએ રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતીયથી કિંગ ચાર્લ્સ તળતીય સુધીનું રાજગાદી પરિવર્તન પણ જોયું છે.
હવે જો આપણે બાંગ્લાદેશની સરખામણી કરીએ તો નરેન્દ્રભાઇ મે ૨૦૧૪ માં ભારતના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારથી બાંગ્લાદેશમાં લાંબા સમય સુધી એક જ નેતળત્વ રહ્યું, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષો માં ત્યાં મોટા રાજકીય પરિવર્તનો જોવા મળ્યા છે. જ્યારે મોદીજી ૨૬ મે ૨૦૧૪ ના રોજ વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારે બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીના વડાપ્રધાન હતા. શેખ હસીના પહેલેથી જ જાન્યુઆરી ૨૦૦૯ થી સત્તામાં હતા અને તેઓ ઘણા વર્ષો સુધી સતત વડાપ્રધાન રહ્યા એટલે મોદીજી અને શેખ હસીનાએ લગભગ દાયકાથી વધુ સમય સુધી સાથે કાર્ય કર્યું. આ સમયગાળામાં ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના સંબંધોમાં નોંધપાત્ર નજીકતા આવી. જમીન સરહદ કરાર, કનેક્ટિવિટી, સુરક્ષા સહકાર અને વેપાર ક્ષેત્રે બંને દેશોએ સાથે કામ કર્યું. શેખ હસીના બાંગ્લાદેશના સૌથી લાંબા સમય સુધી સત્તામાં રહેલા નેતાઓમાં ગણાય છે. તેમના સમયમાં બાંગ્લાદેશે આર્થિક વળદ્ધિ, ગારમેન્ટ ઉદ્યોગ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી. જોકે વિરોધ પક્ષો અને કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનો દ્વારા ચૂંટણી પ્રક્રિયા, માનવ અધિકારો અને રાજકીય સ્વતંત્રતા અંગે પ્રશ્નો પણ ઉઠાવવામાં આવ્યા.
૨૦૨૪ માં બાંગ્લાદેશમાં મોટા રાજકીય તણાવ અને વિરોધ પ્રદર્શન થયા, ત્યારબાદ શેખ હસીનાનું શાસન સમાપ્ત થયું અને દેશમાં અંતરિમ વ્યવસ્થા ઉભી થઈ. આ પછી બાંગ્લાદેશમાં સામાન્ય ચૂંટાયેલી સરકારના બદલે એક અંતરિમ સરકાર રચાઈ, આ અંતરિમ વ્યવસ્થાનું નેતળત્વ મોહમ્મદ યુનુસને સોંપવામાં આવ્યું. તેઓ ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૪ના રોજ ચીફ એડવાઇઝર તરીકે સત્તામાં આવ્યા. યુનુસ સરકારનું મુખ્ય કામ દેશમાં સ્થિરતા લાવવું, ચૂંટણી સુધારાઓ કરવું અને નવી નિષ્પક્ષ ચૂંટણી યોજવી હતું. આ સમયગાળામાં બાંગ્લાદેશમાં રાજકીય ચર્ચા બહુ ગરમ રહી.
૨૦૨૫ દરમિયાન અંતરિમ સરકારે ચૂંટણી માટે તૈયારી શરૂ કરી, ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં બાંગ્લાદેશમાં ચૂંટણી યોજાઈ, ત્યારબાદ અંતરિમ સરકાર વિસર્જિત થઈ ગઈ અને નવી ચૂંટાયેલી સરકાર સત્તામાં આવી. તારિક રહેમાનને વડાપ્રધાન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. હાલમાં ૨૦૨૬ માં બાંગ્લાદેશમાં તારિક રહમાનના નેતળત્વ હેઠળ નવી સરકાર કાર્યરત છે. આ રીતે જોવામાં આવે તો શેખ હસીનાના લાંબા શાસન પછી બાંગ્લાદેશે પહેલા અંતરિમ સરકાર અને પછી નવી ચૂંટાયેલી સરકાર તરફ મોટું રાજકીય પરિવર્તન અનુભવ્યું છે.
આમ વિશ્વના અનેક દેશોએ આ છેલ્લા ૧૨ વર્ષ દરમ્યાન પોત પોતાના દેશમાં વડાપ્રધાન કે રાષ્ટ્રપતિ કે રાજા કે રાણી કે પછી સમ્રાટ એમ ખાસ્સો બદલાવ જોવા મળ્યો છે, બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો સ્થિરતાનો અભાવ પરંતુ આપણા ભારતમાં છેલ્લા ્ર૧૨ વર્ષથી માત્ર એક જ વડાપ્રધાન જોયા છે અને એ છે નરેન્દ્ર મોદી.....કહેવાય છે કે રાજકીય શાસનની સ્થિરતા દેશના વિકાસમાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે.
(12:05 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
