નવી દિલ્‍હી,તા.૨૩: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્‍ડિયા (RBI) એ પ્રીપેડ પેમેન્‍ટ ઇન્‍સ્‍ટ્રુમેન્‍ટ્‍સ (PPIs), એટલે કે ડિજિટલ વોલેટ્‍સ અને કાર્ડ્‍સ માટે નવા નિયમોનો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો છે. આ દરખાસ્‍તોમાં વ્‍યવહાર સુરક્ષા વધારવા અને રિફંડ અને ફરિયાદ નિવારણ માટે નિયમો સ્‍થાપિત કરવાનો સમાવેશ થાય છે. ૨૨ મે સુધી સૂચનો માંગવામાં આવ્‍યા છે. ભ્‍ભ્‍ત્‍ એ એક ચુકવણી સાધન છે જે પૈસાને ચુકવણી સાધનમાં લોડ કરવાની અને પછી ખરીદી અથવા વ્‍યવહારો માટે ઉપયોગમાં લેવાની મંજૂરી આપે છે. આને સામાન્‍ય હેતુવાળા PPIs, ભેટ PPIs, ટ્રાન્‍ઝિટ PPIs (મુસાફરી માટે), NRIs માટે PPIs અને ચોક્કસ અન્‍ય ચોક્કસ હેતુઓ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા PPIs તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્‍યા છે.

ડ્રાફટ મુજબ, RBI દ્વારા ડેબિટ કાર્ડ જારી કરવા માટે અધિકૃત કોઈપણ બેંક RBI ના ડિપાર્ટમેન્‍ટ ઓફ પેમેન્‍ટ એન્‍ડ સેટલમેન્‍ટ સિસ્‍ટમ્‍સ (DPSS) ને જાણ કરીને PPI જારી કરી શકે છે. નોન-બેંકિગ કંપનીઓ પણ ય્‍ગ્‍ત્‍ ની મંજૂરી સાથે PPI જારી કરી શકે છે. સામાન્‍ય હેતુવાળા PPI (જેમ કે ઈ-વોલેટ્‍સ) માટે, RBI એ પ્રસ્‍તાવ મૂક્‍યો છે કે આ PPI માં બેલેન્‍સ કોઈપણ સમયે રૂ.૨ લાખથી વધુ ન હોવું જોઈએ. વધુમાં, દર મહિને ફક્‍ત રૂ.૧૦,૦૦૦ રોકડમાં લોડ કરી શકાય છે.

RBI એ PPI માટે નવા નિયમોનો મુસદ્દો તૈયાર કર્યો છે, જેમાં ડિજિટલ વોલેટ અને કાર્ડનો સમાવેશ થાય છે. આમાં ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન સુરક્ષા, રિફંડ અને ફરિયાદ નિવારણ માટેના નિયમોનો સમાવેશ થાય છે.

પૈસા પહેલા PPI માં લોડ કરવામાં આવે છે, અને પછી ખરીદી અથવા વ્‍યવહારો માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

PPI ને ઘણી શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે, જેમ કે સામાન્‍ય હેતુ, ભેટ, પરિવહન અને NRI.

સામાન્‍ય હેતુવાળા ભ્‍ભ્‍ત્‍ માં કોઈપણ સમયે રૂ.૨ લાખથી વધુ બેલેન્‍સ ન હોવું જોઈએ.

વધુમાં, રોકડ દર મહિને ફક્‍ત રૂ.૧૦,૦૦૦ સુધી લોડ કરી શકાય છે.

ડ્રાફટમાં જણાવાયું છે કે 'ગિફટ PPI'નું મૂલ્‍ય રૂ.૧૦,૦૦૦ થી વધુ ન હોવું જોઈએ, અને 'ટ્રાન્‍ઝિટ PPI' (મેટ્રો અથવા બસ કાર્ડ) માટે, મર્યાદા રૂ.૩,૦૦૦ હશે. RBI જણાવે છે કે PPIs ના લાંબા ગાળાના વિકાસને વધારવા અને ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન સુરક્ષા સુનિﾍતિ કરવાના તેના ચાલુ પ્રયાસોના ભાગ રૂપે હાલના માર્ગદર્શિકાઓની વ્‍યાપક સમીક્ષા કરવામાં આવી છે. આ સંદર્ભમાં, પ્રીપેડ પેમેન્‍ટ ઇન્‍સ્‍ટ્રુમેન્‍ટ્‍સ પર એક ડ્રાફટ માસ્‍ટર ડાયરેક્‍શન જારી કરવામાં આવ્‍યું છે અને ૨૨ મે, ૨૦૨૬ સુધીમાં ટિપ્‍પણીઓ આમંત્રિત કરવામાં આવી છે.

ડ્રાફટ મુજબ, RBI દ્વારા ડેબિટ કાર્ડ જારી કરવા માટે પરવાનગી આપવામાં આવેલી બેંકો ચુકવણી અને સમાધાન પ્રણાલી વિભાગ (DPSS), સેન્‍ટ્રલ ઓફિસ, RBI, મુંબઈને જાણ કરીને PPI જારી કરી શકે છે. RBI પાસેથી મંજૂરી મેળવ્‍યા પછી નોન-બેંકિગ એન્‍ટિટી પણ PPI જારી કરી શકે છે.

નોન-બેંકિગ અરજદાર પાસે ઓછામાં ઓછી ૫ કરોડ રૂપિયાની નેટવર્થ હોવી જોઈએ અને તેણે તેના વૈધાનિક ઓડિટર પાસેથી પ્રમાણપત્ર સબમિટ કરવું આવશ્‍યક છે.