​કીવ: છેલ્લા સાડા ચાર વર્ષ કરતાં પણ વધુ સમયથી રશિયા સામે લોહીયાળ જંગ લડી રહેલા યુક્રેનમાં એક મોટો સત્તાપલટો અને રાજકીય ભૂકંપ આવ્યો છે. દેશના સંરક્ષણ મંત્રાલય અને સૈન્ય નેતૃત્વમાં ચાલી રહેલા ગજગ્રાહ અને તેના કારણે કીવ સહિતના પ્રમુખ શહેરોની સડકો પર ઉતરેલા હજારો નાગરિકોના ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શનો સામે આખરે રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમીર ઝેલેન્સ્કીને નમવું પડ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ એક મોટો અને કડક નિર્ણય લઈને યુક્રેન સશસ્ત્ર દળોના કમાન્ડર-ઇન-ચીફ (આર્મી ચીફ) જનરલ ઓલેક્ઝાન્ડર સિરસ્કીને તેમના પદ પરથી બરતરફ કરી દીધા છે. તેમની જગ્યાએ નવી પેઢીના અત્યંત લોકપ્રિય અને લડાયક મનાતા ૪૩ વર્ષીય મેજર જનરલ માઇખાઇલો ડ્રાપાતીને યુક્રેનના નવા આર્મી ચીફ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. રશિયા સાથેના યુદ્ધની શરૂઆત પછી યુક્રેનના સૈન્ય વહીવટીતંત્રમાં આ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ફેરફાર માનવામાં આવી રહ્યો છે.

​લોકપ્રિય સંરક્ષણ મંત્રીની હકાલપટ્ટી બાદ ફાટી નીકળ્યો હતો જનઆક્રોશ

આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત જુલાઈ મહિનાની શરૂઆતમાં સરકારમાં કરવામાં આવેલા મોટા ફેરબદલથી થઈ હતી. રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ યુક્રેનના સૈન્ય આધુનિકીકરણ, અદ્યતન ડ્રોન ટેકનોલોજીના વિકાસ અને લશ્કરમાં ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદ કરવા માટે યુવાનોમાં ભારે લોકપ્રિયતા ધરાવતા ૩૫ વર્ષીય સંરક્ષણ મંત્રી મિખાઇલો ફેડોરોવને તેમના પદ પરથી હટાવી દીધા હતા. ફેડોરોવની વિદાય બાદ યુક્રેનની જનતામાં અને ખાસ કરીને સૈન્ય ક્ષેત્રે ડ્રોન ટેકનોલોજીના સમર્થકોમાં ભારે રોષ વ્યાપ્યો હતો. જનતાનો આરોપ હતો કે તત્કાલીન આર્મી ચીફ ઓલેક્ઝાન્ડર સિરસ્કી જૂની અને સોવિયેત શૈલીની રૂઢિચુસ્ત સૈન્ય વિચારધારા ધરાવે છે, જેના કારણે ટેકનોલોજી આધારિત આધુનિક યુદ્ધ લડવામાં અવરોધો ઊભા થઈ રહ્યા હતા. આ બાબતને લઈને મંત્રી ફેડોરોવ અને આર્મી ચીફ સિરસ્કી વચ્ચે સતત ગજગ્રાહ ચાલતો હતો અને છેવટે ઝેલેન્સ્કીએ સિરસ્કીનો પક્ષ લેતાં જનતા રસ્તા પર ઉતરી આવી હતી.

​સતત છ દિવસ સુધી કીવની સડકો બંધ રહી, પ્રદર્શનોએ સરકારને હલાવી દીધી

પોતાના મનપસંદ અને ક્રાંતિકારી મંત્રી ફેડોરોવને ન્યાય અપાવવા અને આર્મી ચીફ સિરસ્કીને હટાવવા માટે યુક્રેનની રાજધાની કીવ તેમજ અન્ય મોટા શહેરોમાં સતત છ દિવસ સુધી વ્યાપક દેખાવો થયા હતા. પ્રદર્શનકારીઓની સ્પષ્ટ માંગ હતી કે જૂની વિચારધારાવાળા કમાન્ડર્સને હટાવીને સૈન્યની કમાન નવી પેઢીના હાથમાં સોંપવામાં આવે. યુદ્ધના કપરા સમયમાં દેશની અંદર જ આટલો મોટો જનઆક્રોશ જોઈને રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કી રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં આવી ગયા હતા. અગાઉ ૧૮ જુલાઈએ તેમણે બંને પક્ષો સાથે વાતચીત કરીને સૈન્ય વિવાદ ઉકેલવાની ખાતરી આપી હતી, અને છેવટે લોકદબાણ વશ થઈને તેમણે સિરસ્કીને પદભ્રષ્ટ કરવાનો આદેશ જારી કરવો પડ્યો હતો.

​નવા આર્મી ચીફ ડ્રાપાતી: યુદ્ધના મેદાનના અસલી હીરો અને ટેકનોલોજીના હિમાયતી

નવા નિયુક્ત થયેલા આર્મી ચીફ માઇખાઇલો ડ્રાપાતી યુક્રેન આર્મીમાં અત્યંત આદરણીય સ્થાન ધરાવે છે. વર્ષ ૨૦૧૪માં રશિયા સમર્થિત અલગતાવાદીઓ સામે મારિયુપોલને મુક્ત કરાવવાની લડાઈથી તેઓ લાઈમલાઈટમાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ ૨૦૨૪થી ૨૦૨૫ દરમિયાન દેશના લેન્ડ ફોર્સીસ (ભૂમિ સેના)ના કમાન્ડર તરીકે પણ તેમણે ઉત્કૃષ્ટ સેવાઓ આપી હતી. ડ્રાપાતીની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેઓ સૈનિકો પ્રત્યે સહાનુભૂતિ રાખનારા અને સૈન્ય મોરચે કોઈ પણ ખામી સર્જાય તો તેની નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારનારા પ્રમાણિક અધિકારી ગણાય છે. ૨૦૨૫માં એક ટ્રેનિંગ ગ્રાઉન્ડ પર રશિયન હુમલામાં સૈનિકો માર્યા ગયા બાદ તેમણે જવાબદારી સ્વીકારી રાજીનામું આપ્યું હતું, જે યુક્રેન આર્મીમાં બહુ દુર્લભ ઘટના હતી. તેઓ સૈન્યમાં ડ્રોન ટેકનોલોજીના ઉપયોગના કટ્ટર સમર્થક હોવાથી પ્રદર્શનકારીઓ પણ તેમની નિમણૂકથી સંતુષ્ટ દેખાઈ રહ્યા છે. પદ સંભાળતાની સાથે જ ડ્રાપાતીએ સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે, "આઝાદીના આ યુદ્ધમાં સેવા કરવી એ મારી સર્વોચ્ચ જવાબદારી છે. હું દેશની રક્ષા કરનારા પ્રત્યેક સૈનિકના સન્માન સાથે સંપૂર્ણ ફોકસથી કામ કરીશ."

​પદમુક્ત થતા સિરસ્કીએ દાવો કર્યો: 'હું વિજયી અને આક્રમક સેના સોંપી રહ્યો છું'

બીજી તરફ, પદ પરથી હટાવવામાં આવેલા ૬૦ વર્ષીય જનરલ ઓલેક્ઝાન્ડર સિરસ્કીએ ટેલિગ્રામ પર એક સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું હતું કે તેઓ પોતાના ઉત્તરાધિકારીને એક એવી સેના સોંપી રહ્યા છે જે માત્ર રશિયા સામે રક્ષણાત્મક નથી, પરંતુ આક્રમક મોડમાં છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે તેમના નેતૃત્વમાં યુક્રેનિયન સેનાએ ચાલુ વર્ષે રશિયાના કબજા હેઠળનો ૭૦૦ ચોરસ કિલોમીટર જેટલો પ્રદેશ પાછો ખેંચવામાં સફળતા મેળવી છે. રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ પણ સિરસ્કીનો આભાર માનતા કીવના સંરક્ષણ તેમજ ખાર્કિવ અને કુર્સ્કના ઓપરેશનમાં તેમની ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી હતી.

​ઝેલેન્સ્કીએ નવી સૈન્ય વ્યૂહરચના તૈયાર કરવા આદેશ આપ્યો

નવા સૈન્ય વડા ડ્રાપાતીની નિમણૂક સાથે જ રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીએ જનરલ સ્ટાફના માળખાને બદલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. તેમણે ડ્રાપાતી અને અન્ય વરિષ્ઠ કમાન્ડરોને દેશની સંરક્ષણ વ્યૂહરચના તાત્કાલિક અપડેટ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ નવી વ્યૂહરચનામાં આર્મી કોર્પ્સ સિસ્ટમમાં સુધારા, પશ્ચિમી હથિયારો અને ડ્રોનની ઝડપી ડિલિવરી, રશિયન મિસાઈલ હુમલા સામે એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ મજબૂત કરવી અને સૈન્યમાં નવી ભરતી (મોબિલાઈઝેશન) માટે પારદર્શક પ્લાન તૈયાર કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. જોકે, પૂર્વ સંરક્ષણ મંત્રી ફેડોરોવને સરકારમાં કયું નવું પદ મળશે તે હજી સ્પષ્ટ થયું નથી, પરંતુ આ સૈન્ય સુધારાથી યુક્રેનના આંતરિક રાજકીય સંકટ પર હાલ પૂરતો પડદો પડી ગયો છે.