નવી દિલ્હી : દેશભરની મેડિકલ કોલેજો અને હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓની સુરક્ષા માટે નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) એ એક અત્યંત કડક અને દૂરગામી આદેશ જારી કર્યો છે. હવે પછી કોઈપણ મેડિકલ સંસ્થામાં અસુરક્ષિત ઇન્જેક્શન પદ્ધતિઓ ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં. HIV, હેપેટાઇટિસ B અને હેપેટાઇટિસ C જેવા ગંભીર રક્તજન્ય ચેપને ફેલાતા અટકાવવા માટે NMC એ તમામ તબીબી સંસ્થાઓને 'સલામત ઇન્જેક્શન પ્રોટોકોલ' નું ચુસ્તપણે પાલન કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.
'ઝીરો ટોલરન્સ' એટલે શું?
NMC ના સચિવ ડૉ. રાઘવ લેંગરે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, દર્દીની સલામતી સાથે કોઈ પણ પ્રકારની બાંધછોડ સ્વીકાર્ય નથી. હવેથી પુનઃઉપયોગ (Reuse) કરી શકાય તેવી સિરીંજ, સાવચેતી વગર શીશીઓ શેરિંગ (Vial sharing), સોયનું રીકેપિંગ કરવું અને અયોગ્ય રીતે શાર્પ કચરાનો નિકાલ કરવો – આ તમામ બાબતો પર 'ઝીરો ટોલરન્સ' નીતિ લાગુ કરવામાં આવશે. આ પ્રથાઓને ગંભીર ઉલ્લંઘન ગણીને તેના પર સખત પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે.
નવા નિયમો અને પ્રોટોકોલ
આ સલાહકાર હેઠળ તમામ મેડિકલ સંસ્થાઓએ નીચે મુજબના નિયમોનું પાલન કરવાનું રહેશે:
•    સિંગલ-યુઝ સિરીંજ: દરેક દર્દી માટે ફરજિયાતપણે નવી અને જંતુરહિત સિરીંજનો જ ઉપયોગ કરવો.
•    સેફ્ટી-એન્જિનિયર્ડ સિરીંજ: સંસ્થાઓએ હવે ક્રમશઃ 'ઓટો-ડિઝેબલ' સિરીંજ અપનાવવાની રહેશે, જે વપરાયા બાદ ફરી ઉપયોગમાં ન લઈ શકાય.
•    તાલીમ અને ઓડિટ: આરોગ્ય કર્મચારીઓને નિયમિતપણે તાલીમ આપવી અને ચેપ નિયંત્રણ ટીમો દ્વારા હોસ્પિટલોમાં સતત ઓડિટ કરવું.
•    બાયોમેડિકલ વેસ્ટ: શાર્પ અને ઇન્જેક્શન-સંબંધિત કચરાનો નિકાલ 'બાયોમેડિકલ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ રૂલ્સ, 2016' મુજબ જ કરવો.
દર્દીઓની સુરક્ષા અને જવાબદારી
ડૉ. લેંગરે કહ્યું કે, આંતરરાષ્ટ્રીય અને રાષ્ટ્રીય ડેટા સાબિત કરે છે કે અસુરક્ષિત ઇન્જેક્શન પદ્ધતિઓ રક્તજન્ય ચેપ ફેલાવવાનું મુખ્ય કારણ છે. જો કોઈ મેડિકલ સ્ટાફને સોય વાગે (Needle-stick injury), તો તેની તાત્કાલિક જાણ કરવાની અને NACO ની માર્ગદર્શિકા મુજબ 'પોસ્ટ-એક્સપોઝર પ્રોફીલેક્સીસ' (PEP) આપવાની જવાબદારી હોસ્પિટલ સત્તાવાળાઓની રહેશે.
આ આદેશ મેડિકલ શિક્ષણ અને સારવારના ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા અને સુરક્ષા લાવવા માટે એક મોટું પગલું છે. NMC ના આ નિર્દેશો બાદ હવે તમામ મેડિકલ કોલેજોને તેમના ઇન્ફેક્શન કંટ્રોલ પ્રોટોકોલમાં તાત્કાલિક સુધારા કરવા પડશે, જેથી કોઈ પણ દર્દીને સારવાર દરમિયાન ચેપનો ભોગ ન બનવું પડે.