<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Monday, 29th July 2024

આધુનિક આરોગ્‍ય સંભાળમાં આહાર ઉપચારથી ક્રાંતિ સર્જનાર ડો. જોન એ. મેકડોગલ

ઓછી ચરબીવાળા છોડ-આધારિત આહારના અગ્રણી હિમાયતી : ડો. જોન એ. મેકડોગલનું ૨૨ જૂને ૭૭ વર્ષની વયે નિધન થયું હતુઃ તેઓ ખોરાક અને આરોગ્‍ય પરના ઘણા પુસ્‍તકોના લેખક છે : ૧૮ વર્ષની ઉંમરે તેમને સ્‍ટ્રોક આવ્‍યો હતો. જેને લીધે આરોગ્‍ય સંભાળ પ્રણાલીમાં ફેરફાર કરવાની અને પોષક ઉપચારને પ્રોત્‍સાહન આપવાની ઇચ્‍છા જન્‍મી : ડો. મેકડોગલ છોડ આધારિત, ઓછી ચરબીવાળા આહારના ફાયદા અને દીર્ઘકાલીન બિમારીઓને રોકવા અને સારવાર માટે તેની ક્ષમતાના હિમાયતી હતા : સંધિવા, એથરોસ્‍ક્‍લેરોસિસ, કેન્‍સર, ડાયાબિટીસ, હાયપરટેન્‍શન અને ઓસ્‍ટિયોપોરોસિસ સહિત અનેક ક્રોનિક ડિસઓર્ડર માટે વૈકલ્‍પિક સારવાર તરીકે મેકડોગલે તેમના આહારને પ્રોત્‍સાહન આપ્‍યું હતું : મેકડોગલ દ્વારા સુચવેલ આ આહારનો ઉપયોગ કરતા લોકોમાં આયર્ન, ઝિંક, વિટામિન બી ૧૨, વિટામિન ડી, કેલ્‍શિયમ અને ઓમેગા -૩, હૃદય અને મેટાબોલિક રોગ, ડેન્‍સિટી લિપોપ્રોટીન કોલેસ્‍ટ્રોલ, કુલ કોલેસ્‍ટ્રોલ, ઇન્‍સ્‍યુલિન, BMI અને થાકની તીવ્રતાના સ્‍કેલમાં

જોન એ. મેકડોગલ એક અમેરિકન ચિકિત્‍સક અને લેખક હતા. તેમણે સ્‍ટાર્ચયુક્‍ત ખોરાક અને શાકભાજી પર આધારિત ઓછી ચરબીવાળા શાકાહારી આહારના વપરાશની હિમાયત કરતી સંખ્‍યાબંધ આહાર પુસ્‍તકો લખ્‍યા હતા. ઓછી ચરબીવાળા છોડ-આધારિત આહારના અગ્રણી હિમાયતી ડો. જોન એ. મેકડોગલનું ૨૨ જૂને ૭૭ વર્ષની વયે ઊંઘમાં જ નિધન થયું હતુ. તેઓ ખોરાક અને આરોગ્‍ય પરના ઘણા પુસ્‍તકોના લેખક છે. ન્‍યૂ યોર્ક ટાઈમ્‍સની બેસ્‍ટસેલર, ‘ધ મેકડોગલ પ્‍લાન,' તેમની સૌથી જાણીતી કૃતિઓમાંની એક છે.

ડો. મેકડોગલને અઢાર વર્ષની ઉંમરે સ્‍ટ્રોક આવ્‍યો હતો. તેનાથી તેઓ કાયમ માટે અક્ષમ થઈ ગયા. આ ઘટનાએ આરોગ્‍ય સંભાળમાં તેમની કારકિર્દી પર નોંધપાત્ર અસર કરી. આરોગ્‍ય સંભાળ પ્રણાલીમાં ફેરફાર કરવાની અને પોષક ઉપચારને પ્રોત્‍સાહન આપવાની તેમની ઇચ્‍છા આ વ્‍યક્‍તિગત સ્‍વાસ્‍થ્‍ય સમસ્‍યાને કારણે જન્‍મી હતી. ડો. મેકડોગલ પોષણ અને નિવારક દવા પરના જાણીતા અધિકારી હતા. તેઓએ ખોરાક અને આરોગ્‍ય પરના ઘણા પુસ્‍તકો લખ્‍યા છે. તેમણે તેમના પ્રકાશનો દ્વારા છોડ આધારિત, ઓછી ચરબીવાળા આહારના ફાયદા અને દીર્ઘકાલીન બિમારીઓને રોકવા અને સારવાર માટે તેની ક્ષમતાની હિમાયત કરી હતી.

ડો. જોન મેકડોગલનો જન્‍મ ૧૭ મે, ૧૯૪૭ના રોજ થયો હતો. તેઓ મિશિગન સ્‍ટેટ યુનિવર્સિટી કોલેજ ઓફ હ્યુમન મેડિસિનમાંથી સ્‍નાતક થયા હતા. તેમણે ૧૯૭૨માં હોનોલુલુ, હવાઈમાં ક્‍વીન્‍સ મેડિકલ સેન્‍ટર અને હવાઈ યુનિવર્સિટીમાં તેની મેડિકલ રેસિડેન્‍સીમાં ઈન્‍ટર્નશિપ પૂર્ણ કરી હતી અને તેમને બોર્ડ ઓફ ઈન્‍ટરનલ મેડિસિન અને નેશનલ બોર્ડ ઓફ મેડિકલ એક્‍ઝામિનર્સ દ્વારા ઈન્‍ટર્નિસ્‍ટ તરીકે પ્રમાણિત કરવામાં આવ્‍યા હતા. ૧૯૬૫ માં, ૧૮ વર્ષની ઉંમરે મેકડોગલને મોટો સ્‍ટ્રોક આવ્‍યો હતો જેનું કારણ તેમણે તેમના ખોરાકમાં પ્રાણીઓના ઉત્‍પાદનોની વધુ માત્રાને ગણાવ્‍યું હતું. એ પછી ૧૯૭૩ અને ૧૯૭૬ ની વચ્‍ચે, મેકડોગલે હવાઈ ટાપુ પર હમાકુઆ સુગર પ્‍લાન્‍ટેશનમાં ચિકિત્‍સક તરીકે કામ કર્યું. એ પછી તેઓએ છોડ આધારિત, ઓછી ચરબીવાળા આહારના ફાયદા શોધવા ૧૯૮૬ અને ૨૦૦૨ ની વચ્‍ચે કેલિફોર્નિયાના નાપા વેલીમાં સેન્‍ટ હેલેના હોસ્‍પિટલમાં શાકાહારી આહાર કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો. ૧૯૯૯ અને ૨૦૦૧ ની વચ્‍ચે તેમણે મિનેપોલિસ, મિનેસોટામાં બ્‍લુ ક્રોસ બ્‍લુ શિલ્‍ડ એસોસિએશન માટે આહાર કાર્યક્રમ ચલાવ્‍યો. તેઓ નેકેડ ફૂડ મેગેઝિનના સલાહકાર બોર્ડમાં હતા જેના માટે તેઓ છોડ આધારિત આહાર લેખોના નિયમિત યોગદાનકર્તા પણ હતા. મેકડોગલ આહાર એ ઓછી ચરબીયુક્‍ત સ્‍ટાર્ચ આધારિત આહાર છે. જેમાં ફાઇબરનું પ્રમાણ વધુ હોય છે અને તેમાં કોલેસ્‍ટ્રોલ હોતું નથી. આહાર ચોખા, બટાકા, મકાઈ, બ્રેડ, પાસ્‍તા અને તાજા અથવા સ્‍થિર ફળો અને શાકભાજી જેવા વિવિધ સ્‍ટાર્ચ પર આધારિત છે. ઉદાહરણ તરીકે ભોજન બાફેલા બ્રોકોલી સાથે બેકડ બટેટા અથવા બાફેલા શાકભાજી સાથે બાફેલા બ્રાઉન રાઇસ, કદાચ મીઠાઈ માટે ફળના ટુકડા સાથે બનાવવામાં આવે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, સંધિવા, એથરોસ્‍ક્‍લેરોસિસ, કેન્‍સર, ડાયાબિટીસ, હાયપરટેન્‍શન અને આ'સ્‍ટિયોપોરોસિસ સહિત અનેક ક્રોનિક ડિસઓર્ડર માટે વૈકલ્‍પિક સારવાર તરીકે મેકડોગલે તેમના આહારને પ્રોત્‍સાહન આપ્‍યું હતું.

 ડો. મેકડોગલે વેજિટેરિયન ટાઇમ્‍સ મેગેઝિનમાં યોગદાન આપ્‍યું હતું અને ટેલિવિઝન ટોક શોમાં પણ ભાગ લીધો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે, વર્ષ ૨૦૧૬ માં પીસીઆરએમ દ્વારા યુ.એસ.માં કોલેસ્‍ટ્રોલ ભલામણો સ્‍થાપિત કરવા પર ઇંડા ઉદ્યોગ દ્વારા અયોગ્‍ય પ્રભાવનો આરોપ લગાવતા કેસમાં તે ચાર નામાંકિત વાદીઓમાંના એક હતા. આ કેસ ૨૦૧૬માં ફગાવી દેવામાં આવ્‍યો હતો.

ડો. મેકડોગલે તેમના પુસ્‍તકમાં જણાવ્‍યું હતું કે, મેકડોગલ ખોરાક ખૂબ ઓછી ચરબી, ઉચ્‍ચ કાર્બોહાઇડ્રેટ અને સખત શાકાહારી છે. જેમાં સોડિયમનું સેવન પ્રતિબંધિત છે અને કોઈપણ પ્રાણી ઉત્‍પાદનો અથવા ઉમેરાયેલા તેલની પરવાનગી નથી. સમીક્ષાએ નોંધ્‍યું છે કે આ આહારનો ઉપયોગ કરતા લોકોમાં આયર્ન, ઝિંક, વિટામિન બી ૧૨, વિટામિન ડી, કેલ્‍શિયમ અને ઓમેગા -૩ આવા કડક આહારને અનુસરવાથી હૃદય અને મેટાબોલિક રોગ, ડેન્‍સિટી લિપોપ્રોટીન કોલેસ્‍ટ્રોલ, કુલ કોલેસ્‍ટ્રોલ, ઇન્‍સ્‍યુલિન, BMI અને થાકની તીવ્રતાના સ્‍કેલમાં સુધારો જોવા મળ્‍યો હતો.

ડો. મેકડોગલને તેમની સમગ્ર કારકિર્દી દરમિયાન સમકાલીન આરોગ્‍ય સંભાળમાં પરિવર્તન લાવવાના તેમના પ્રયાસો માટે માન્‍યતા પ્રાપ્ત થઈ. આરોગ્‍યના પરિણામોને વધારવા અને પ્રિસ્‍ક્રિપ્‍શન દવાઓ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે પોષક સારવારની એપ્‍લિકેશનમાં તેઓ અગ્રેસર હતા. તેમની પદ્ધતિમાં વારંવાર સ્‍વીકૃત તબીબી શાણપણ અંગે પ્રશ્નોત્તરી અને દર્દી ઉપચારના મહત્‍વપૂર્ણ ઘટક તરીકે જીવનશૈલીમાં ફેરફારની હિમાયતનો સમાવેશ થતો હતો.

તેમના લેખિત કાર્યો ઉપરાંત ડો. મેકડોગલે છોડ-આધારિત આહારના ફાયદાઓ વિશે જાહેર અને આરોગ્‍યસંભાળ વ્‍યવસાયિકોને શિક્ષિત કરવા માટે અસંખ્‍ય સેમિનાર, વર્કશોપ અને પ્રવચનો કર્યા. તેમના ઉપદેશોમાં સંપૂર્ણ ખોરાક, ન્‍યૂનતમ પ્રક્રિયા અને આહારમાંથી પ્રાણી ઉત્‍પાદનો અને તેલને દૂર કરવાના મહત્‍વ પર ભાર મૂકવામાં આવ્‍યો હતો. આહાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર દ્વારા શ્રેષ્ઠ સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પ્રાપ્ત કરવામાં મદદરૂપ મેકડોગલ પ્રોગ્રામથી અસંખ્‍ય લોકોને તેમના સ્‍વાસ્‍થ્‍ય અને સામાન્‍ય સુખાકારીમાં સુધારો થયો છે.

પ્રશાંત બક્ષી
મો. ૭૯૯૦૫ ૫૮૪૬૯

એક નિવેદનમાં તેમના પરિવારે જણાવ્‍યું હતું કે, ‘વિશ્વ તેમને એવા માણસ તરીકે યાદ રાખશે જેણે ડાયેટરી થેરાપીને ચેમ્‍પિયન કર્યું અને આધુનિક આરોગ્‍ય સંભાળમાં ક્રાંતિ લાવી. લોકોને સ્‍વસ્‍થ રીતે જીવવા, એકબીજાને પ્રેમ કરવા, અને પર્યાવરણ અને પ્રાણીઓ પ્રત્‍યે દયાળુ બનવાની સલાહ આપીને તેઓએ તેમના કાર્યને ચાલુ રાખવાનું સમર્થન પણ કર્યું.' વધુ માહિતી માટે https://www.drmcdougall.com/ પર જાણી શકાય છે. ડો. મેગડોગનો સિધ્‍ધાંત રહ્યો છે કે, ફળો અને શાકભાજી સાથે ઓછી ચરબી, ઉચ્‍ચ ફાઇબર, ન્‍યૂનતમ પ્રોસેસ્‍ડ, સ્‍ટાર્ચ આધારિત આહાર ખાવાથી શ્રેષ્ઠ સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પ્રાપ્ત થાય છે. અમે સ્‍વસ્‍થ જીવનના સિદ્ધાંતો શીખવીએ છીએ. તમે જેટલું વધુ કરશો, તમારા પરિણામો વધુ સારા હશે.

શું છે આ મેકડોગલ પ્રોગ્રામ?

 મેકડોગલ પ્રોગ્રામ એક પરિવર્તનકારી અને જીવન બચાવનાર ૧૨-દિવસનો ઓનલાઈન મેડિકલ પ્રોગ્રામ છે જે ડો. મેકડોગલ દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્‍યો છે. ૩૫ વર્ષથી વધુ સમયથી આ પ્રોગ્રામ વ્‍યક્‍તિઓને લાંબી માંદગીને દૂર કરવામાં અને તેમના સ્‍વાસ્‍થ્‍યનો હવાલો લેવામાં મદદ કરી રહ્યો છે. મેકડોગલ પ્રોગ્રામ સ્‍ટાર્ચ સોલ્‍યુશનની વિભાવના પર આધારિત છે. જે એક નવીન આહાર અભિગમ છે જે જટિલ કાર્બોહાઇડ્રેટ્‍સના વનસ્‍પતિ-આધારિત સ્ત્રોતો, સંપૂર્ણ ખોરાક ખાવાના ફાયદાઓનો ઉપયોગ કરે છે. સમગ્ર કાર્યક્રમ દરમિયાન, સહભાગીઓ પોષક તત્‍વોથી ભરપૂર અનાજ, કઠોળ અને ફળો સહિત આરોગ્‍યપ્રદ સ્‍ટાર્ચ સ્ત્રોતોની આસપાસ કેન્‍દ્રિત ટકાઉ અને પૌષ્ટિક આહાર અપનાવવાનું શીખે છે. આ ૧૨-દિવસના કાર્યક્રમમાં વ્‍યક્‍તિગત તબીબી સંભાળ, લાઇવ પ્રવચનો, નિષ્‍ણાત માર્ગદર્શન અને અવિશ્વસનીય સમર્થનનો સમાવેશ થાય છે. આ ૧૨-દિવસના મેકડોગલ પ્રોગ્રામ વધારાના સાપ્તાહિક પૂર્ણ થયા પછી એક આખા વર્ષ માટે માસિક ચેક-ઇન ઓફર કરે છે.

ડો. મેકડોગલે ઓછી ચરબીવાળા સ્‍ટાર્ચ-આધારીત આહાર પર મેકડોગલ પ્રોગ્રામ શરૂ કર્યો

દુનિયાભરમાં ઓછી ચરબીવાળા અને વનસ્‍પતિ આધારીત ખોરાક માટે પ્રયત્‍નશીલ એવા ડો. મેકડોગલે વર્ષ ૨૦૦૨ માં કેલિફોર્નિયાના સાન્‍ટા રોઝામાં ફલેમિંગો રિસોર્ટ ખાતે મેકડોગલ પ્રોગ્રામ શરૂ કર્યો હતો. મેકડોગલ પ્રોગ્રામ એ સાન્‍ટા ક્‍લેરા, કેલિફોર્નિયામાં ૧૦-દિવસનો રહેણાંક સારવાર કાર્યક્રમ છે. જે ઓછી ચરબીવાળા સ્‍ટાર્ચ-આધારિત આહાર પર આધારિત છે. મેકડોગલ સાન ફ્રાન્‍સિસ્‍કોના ડો. મેકડોગલના રાઈટ ફૂડ્‍સ ઇન્‍ક.ના સહ-સ્‍થાપક અને પ્રમુખ હતા જે સૂકા અને પેકેજડ સૂપ બનાવે છે અને એસ. એફ. સ્‍પાઈસ કંપની દ્વારા ઉત્‍પાદિત છે. તેઓ ફિઝિશ્‍યન્‍સ કમિટી ફોર એકાઉન્‍ટેબલ મેડિસિનના સલાહકાર બોર્ડના સભ્‍ય પણ હતા. જે એક સખાવતી સંસ્‍થા છે જે છોડ આધારિત પોષણ અને નિવારક દવાને પ્રોત્‍સાહન આપે છે. તેમના લોબિંગ કાર્ય અને સંસ્‍થાને દાનની તબીબી સમુદાય પર લાંબા સમય સુધી અસર રહી.

ડો. મેકડોગલનું પુસ્‍તક ‘ધ મેકડોગલ પ્‍લાન' બેસ્‍ટસેલર બન્‍યું

ડો. મેકડોગલનું પુસ્‍તક ‘ધ મેકડોગલ પ્‍લાન' ન્‍યૂ યોર્ક ટાઇમ્‍સના પેપરબેક ‘એડવાઇસ, હાઉ ટુ એન્‍ડ  મીસેલેનીયસ' બેસ્‍ટસેલર યાદીમાં હતું. આ યોજનાને પોષણમાં વોર્ડલોના પરિપ્રેક્ષ્યમાં ઓછી ચરબીયુક્‍ત આહાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. મેકડોગલ અને   તેમની પત્‍ની મેરીએ રેસિપીમાં યોગદાન આપતાં અનેક પુસ્‍તકો લખ્‍યાં જેની વર્ષ ૨૦૦૮ સુધીમાં ૧.૫ મિલિયન કરતાં વધુ નકલો વેચાઈ હતી.

 

 

 

ડો. જોન મેકડોગલે લખેલા પુસ્‍તકો

*   (ઓક્‍ટોબર ૨૨, ૧૯૮૩) મેકડોગલ પ્‍લાન.

*   (૧ જાન્‍યુઆરી, ૧૯૮૫). મેકડોગલ્‍સ મેડીસીન : અ ચેલેન્‍જિંગ સેકન્‍ડ ઓપિનિયન

*   (૧ ઓગસ્‍ટ, ૧૯૯૧) ધ મેકડોગલ પ્રોગ્રામ : ૧૨ ડેઇઝ ટુ ડાયનેમીક હેલ્‍થ

*   (એપ્રિલ ૧, ૧૯૯૫) ધ મેકડોગલ પ્રોગ્રામ ફોર મેક્‍સીમમ વેઇટ લોસ

*   (૧ જાન્‍યુઆરી, ૧૯૯૭) ધ ન્‍યૂ મેકડોગલ કુકબુક

*   (૧ માર્ચ, ૧૯૯૮). ધ મેકડોગલ પ્રોગ્રામ ફોર હેલ્‍ધી હાર્ટ

*   (૧ જાન્‍યુઆરી, ૧૯૯૯) ધ મેકડોગલ પ્રોગ્રામ ફોર વુમન

*   (એપ્રિલ ૧, ૧૯૯૯). મેકડોગલ ક્‍વિક એન્‍ડ ઇઝી કુકબુક.

*   (સપ્‍ટેમ્‍બર ૧, ૨૦૦૬). ડો. મેકડોગલ્‍સ ડાયજેસ્‍ટીવ ટ્‍યુન-અપ

  *     (૮ મે, ૨૦૧૨) ધ સ્‍ટાર્ચ સોલ્‍યુશન.

 

મેકડોગલ યોજનાની ટીકા પણ થઇ છે

મેકડોગલ પ્‍લાનના નામ પર આપવામાં આવેલ આહારને ફેડ આહાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્‍યો છે. જેના સંભવિત ગેરફાયદાઓમાં કંટાળાજનક ખોરાકની પસંદગી, પેટનું ફૂલવું અને વારંવાર ભૂખ લાગવાનું જોખમ શામેલ છે. મેકડોગલના પુસ્‍તક શ્નધ મેકડોગલ પ્રોગ્રામ ફોર મેક્‍સિમમ વેઇટ લોસઙ્ખની સમીક્ષા કરતા ન્‍યુટ્રિશનિસ્‍ટ ફ્રેડરિક જે. સ્‍ટીયર અને રોગચાળાના નિષ્‍ણાત એલિઝાબેથ વ્‍હેલને તેના પ્રતિબંધિત શાસન અને ‘અયોગ્‍ય સલાહ' ની ટીકા કરી હતી અને ઉમેર્યું હતું કે આહારની વિભાવનાઓ ‘પોષણની વાસ્‍તવિકતા સાથે મેલ ન ખાનારી અને હદ બહારની છે'. મેકડોગલની આહાર યોજનાને ઓછી ચરબીવાળો ખોરાક કહેવામાં આવે છે જે મર્યાદિત ખોરાકની પસંદગી સાથે કંટાળો અને મનપસંદ ખોરાકને બાકાત રાખવાને કારણે વંચિતતાની લાગણી તરફ દોરી શકે છે. ઉચ્‍ચ ફાઇબર સામગ્રી પેટનું ફૂલવું અને સંભવતઃ ખનિજ શોષણમાં દખલ કરી શકે છે. આમ પણ આ પુસ્‍તકને વિજ્ઞાન દ્વારા સમર્થન મળ્‍યું નથી.  

જયારે ૧૯૯૨ માં ન્‍યુટ્રિશનિસ્‍ટ કર્ટ બટલરે મેકડોગલના વિચારોને ‘શાકાહારી ઉગ્રવાદ' અને મેકડોગલને ‘અમેરિકાના સૌથી પ્રભાવશાળી શાકાહારી ઉત્‍સાહી' તરીકે વર્ણવ્‍યા હતા. જેઓ ઓછી ચરબીવાળા શાકાહારી આહારને ચરમસીમા પર લઈ ગયા હતા. તેમણે એમ પણ સૂચવ્‍યું કે મેકડોગલનો આહાર કેલ્‍શિયમ અને આયર્નની ઉણપનું જોખમ વધારી શકે છે અને તે બાળકો માટે સલામત નથી. ટુંકમાં તેમના સમગ્ર પ્રોગ્રામનું કડક પાલન પોષક ખાધમાં પરિણમી શકે છે જે સારા કરતાં વધુ નુકસાન કરી શકે છે.

(2:49 PM IST)