રાજકોટ રિયલ માર્કેટને મંદીનો ભરડો
લીકવીડીટીની મહાસમસ્યાથી પીડાય રહ્યું છે પ્રોપર્ટી માર્કેટ : રોકડની તીવ્ર તંગી પાછળનું કારણ કેટલીક ફાય. પેઢી કાચી પડી તેમાં ૨૫૦૦ - ૩૦૦૦ કરોડ બજારમાંથી ગાયબ થઇ ગયા તે મુખ્યઃ રોકાણકારોએ પણ નાણા ડાઇવર્ટ કર્યાઃ હવે વ્યવસાયમાં અનિશ્ચિત તા
રાજકોટ તા.૧૯: અહીંનું રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્ર છેલ્લા બે વર્ષથી ભારે તરલતાની કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યું છે, જે રિયલ એસ્ટેટ રેગ્યુલેશન ઓથોરિટી (RERA) માં નોંધાયેલા પ્રોજેક્ટ્સમાં તીવ્ર ઘટાડા દ્વારા પ્રતિબિંબિત થાય છે.આ કટોકટી અનેક પરિબળો દ્વારા પ્રેરિત છે, જેમાં વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતાનો સમાવેશ થાય છે જેણે પ્રદેશના ઉદ્યોગોમાં નફાને અસર કરી છે, રોકાણકારો દ્વારા સોના, ચાંદી અને તાંબા જેવી કોમોડિટીઝમાં ભંડોળ સ્થાનાંતરિત કરવું અને મુખ્ય ફાઇનાન્સર્સની નાદારી પછી મોટા પ્રમાણમાં નાણાં ગાયબ થઈ રહ્યા છે.મંદી એટલી તીવ્ર રહી છે કે રાજકોટ બિલ્ડર એસોસિએશન (RBA) એ આ વર્ષે તેનો દ્વિવાર્ષિક પ્રોપર્ટી એક્સ્પો મુલતવી રાખ્યો છે, કારણ કે પ્રદર્શન માટે નવા પ્રોજેક્ટ્સનો અભાવ હતો. છેલ્લો એક્સ્પો ૨૦૨૪ માં યોજાયો હતો.RERA ડેટા આ ઘટાડાને રેખાંકિત કરે છે. રજિસ્ટર્ડ રહેણાંક અને વાણિજ્યિક પ્રોજેક્ટ્સની સંખ્યા ૨૦૨૨-૨૩ માં ૧૦૧ થી ઘટીને ૨૦૨૪-૨૫ માં ૭૯ અને ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ૬૮ થઈ ગઈ છે. તેમ ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડીયાનો એક અહેવાલ જણાવે છે.
રાજકોટનું રિયલ એસ્ટેટ બજાર બિન-પરંપરાગત ફાઇનાન્સ પર ખૂબ આધાર રાખે છે. પ્રોજેક્ટ ફંડિગનો માત્ર ૧૫% થી ૨૦% બેંકો તરફથી આવે છે, જ્યારે બાકીનો ભાગ સામાન્ય રીતે અન્ય વ્યવસાયિક હિતો ધરાવતા ફાઇનાન્સર્સ દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવે છે. આ ફાઇનાન્સર્સ કાં તો ભાગીદાર તરીકે કાર્ય કરે છે અથવા નજીવા પૂર્વ-વિકાસ દરે જથ્થાબંધ એકમો ખરીદે છે, જે સિસ્ટમ હવે કટોકટીના કેન્દ્રમાં છે.
ડેવલપર ધ્રુવિક તલાવિયાએ શાપર, મેટોડા અને મોરબી સહિત રાજકોટની આસપાસના ઔદ્યોગિક પટ્ટામાં તણાવ તરફ ધ્યાન દોર્યું. આ ઉદ્યોગપતિઓ રિયલ એસ્ટેટમાં રોકાણ કરતા હતા, પરંતુ છેલ્લા એક વર્ષથી, નિકાસ સંબંધિત મુદ્દાઓ અને યુએસ ટેરિફને કારણે તેમના વ્યવસાયોમાં અનિﾍતિતા જોવા મળી છે. જેમ જેમ તેમનો નફો ઘટતો ગયો તેમ તેમ તેમણે રિયલ એસ્ટેટમાં નાણાં રેડવાનું બંધ કરી દીધું, તેમણે કહ્યું.
તેજીના તબક્કા દરમિયાન રોકાણ પણ કોમોડિટીઝ તરફ વળ્યું. અન્ય ડેવલપર, રાજુ પોબારુએ જણાવ્યું હતું કે, ધાતુના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા હતા અને લોકોએ ભારે રોકાણ કર્યું હતું, તેઓ માનતા હતા કે પાછા ફરવાનો કોઈ રસ્તો નથી. પરંતુ ધાતુના ભાવમાં ભારે ઘટાડો થયો. રિયલ એસ્ટેટમાં આવા ઘટાડા જોવા મળતા નથી.
સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે પ્રવાહિતા સંકટનું મૂળ ઘણા મોટા ફાઇનાન્સર્સના પતનમાં રહેલું છે. કેટલાક નાદાર થઈ ગયા, ઘણા નાના રોકાણકારોના પૈસા પોતાની સાથે લઈ ગયા. અંદાજે ૨,૫૦૦ કરોડથી ૩,૦૦૦ કરોડ રૂપિયા બજારમાંથી ગાયબ થઈ ગયા હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેના કારણે હાલની રોકડની તંગી ઉભી થઈ છે.
આ તણાવ બિલ્ડરોને જમીન સંપાદન કરવાના નવા રસ્તાઓ શોધવાની ફરજ પાડી રહ્યો છે. અમે રાજકોટ નજીકના જમીનના બદલામાં અન્ય ગામોમાં ખેડૂતને જમીન આપીએ છીએ અને કિમતના લગભગ ૨૦% થી ૩૦% રોકડમાં ચૂકવીએ છીએ. છેલ્લા વર્ષમાં આ પ્રથાનો ઉપયોગ અનેક ગણો વધ્યો છે, એક બિલ્ડરે જમીન વિનિમય સોદામાં વધારાને સમજાવતા કહ્યું.(
(11:19 AM IST)
